Het rookbeleid van de VVD is niet liberaal maar conservatief.

 

Een échte liberaal

In navolging van het besluit van de Waalse regering is nu ook de Vlaamse overheid van plan om roken in auto’s te verbieden als er minderjarige bijrijders zijn. België is geen voorloper wat betreft dit rookverbod: in onder andere het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Ierland en Australië krijg je een prent als je het smoren toch niet kon laten. Nou mag je van ouders verwachten dat zij hun kroost niet blootstellen aan schadelijke tabaksrook, of dit nu thuis, in de wachtrij van de Efteling of in de auto is. Helaas is het voor sommige mensen toch nog erg lastig om het roken in directe omgeving van kinderen te laten. Derhalve heeft een verbod niets met betutteling van doen, maar met bescherming van kwetsbaren, die zelf geen invloed hebben op het meeroken.

Over de vraag of het gebruik van verslavende middelen wel een eigen keuze is kan gedelibereerd worden, maar het staat buiten kijf dat een kind in een auto niet de keuze heeft om niet mee te roken. Zonder daarvoor te kiezen inhaleert het kind de schadelijke stoffen. De staat is het aan haar stand verplicht om het welzijn van kinderen te bevorderen, zodat zij de vrijheid genieten om in een gezonde omgeving op te groeien. Het zou symbolisch erg mooi zijn als het uitgerekend de VVD zou zijn die het voortouw zou nemen om een dergelijk verbod ook in Nederland te realiseren. De partij die zichzelf beschouwt als de enige echte liberale partij van het land, kan haar gepretendeerde liberale identiteit waarmaken door voor een verbod te pleiten. Het zou een danige misvatting zijn om te veronderstellen dat liberalisme louter ageert tegen regelgeving van de overheid. Een échte liberaal zou de vrijheid en het recht van kinderen moeten verdedigen om in een zoveel als mogelijk rookvrije omgeving op te groeien. Bij deze kwestie zit de vrijheid ‘m niet in het ongegeneerd in de auto kunnen paffen in het bijzijn van kinderen, maar in de bescherming van anderen.

 

Conservatieve opvattingen

Nu heeft de VVD een traditie van – allesbehalve liberale, maar conservatieve opvattingen over roken. Deze conservatieve opvattingen worden door de partij van Rutte wél als liberaal verpakt, omdat veel mensen nu eenmaal een positievere connotatie hebben met liberaal dan conservatief. Zo werd het uit Balkenende IV stammende rookverbod, van voormalig minister Klink voor de voltallige horeca alweer snel getorpedeerd in Rutte I. Dat kabinet implementeerde een uitzonderingspositie voor eenmanszaken zonder personeel, iets waarover de ‘liberalen’ begeesterd waren. De VVD beredeneerde dit standpunt door terug te vallen op hun zichzelf toegeëigende ideologie, het liberalisme. Volgens velen gaat liberalisme uit van een zo groot mogelijke vrijheid voor ieder individu, mits het anderen geen schade toebrengt. En daar zit dan ook de crux: je zou kunnen stellen, zoals de VVD dat bij dit dossier in het verleden heeft gedaan, dat vrijheid in dezen betekent dat mensen er zelf voor kunnen kiezen om het ‘rokerscafé’ te bezoeken, maar evenzo hebben individuele mensen het recht om in een etablissement niet de rook van anderen te hoeven inhaleren. Op haar partijwebsite staat: ‘‘Tabak en alcohol zijn slecht voor je. Daarom beschermen we onze kinderen ertegen.’’ Het valt te bezien of de VVD daad bij het woord gaat voegen, maar een echte liberaal kan niet anders dan de vrijheid van kinderen als hoogste goed te zien.

Net zoals het gebruik van een telefoon tijdens het rijden verboden is, zal ook het roken in de auto erg moeilijk te controleren zijn. Echter rechtvaardigt dit niet om van maatregelen af te zien; elk kind dat door een maatregel beschermd zou worden, doordat ouders dientengevolge niet roken in de auto is er een en in het belang van de gezondheid van die kinderen zou zo’n wet er zo snel mogelijk moeten komen. Verboden zijn soms nodig omdat sommigen net dat extra duwtje in de rug nodig hebben om het sociaal-wenselijke gedrag te vertonen. Een verbod is veel meer dan het afgeven van een signaal; het is een noodzaak om de vrijheid van burgers te beschermen en dat zou de VVD in het bijzonder moeten aanspreken.