Uit misplaatste paniek dreigt een van de voornaamste vrijheden die het Europese samenwerkingsverband heeft gebracht de nek te worden om te draaien. 

Ik was tegen de Euro, later ook tegen de Europese grondwet. Aan mijn lijf geen superstaat. In de ogen van sommigen maakte dat mij een euroscepticus. Nu stond ik zeker sceptisch ten opzichte van veel van de beleidsvoorstellen die ik voorbij zag komen toen ik bij de Europese Commissie werkte. Maar ten diepste ben ik wel degelijk pro-EU. En dat uit volle overtuiging. Ik ben namelijk een voorstander van vrijheid en een terugtredende overheid die vertrouwt op de kracht van vrije burgers en bedrijven en die verantwoordelijkheden vooral neerlegt bij de laagst mogelijke bestuurslaag. Die geen eigen belastingheffing kent, geen defensie, nauwelijks bevoegdheden op het gebied van sociale zaken en onderwijs. De Europese Unie dus – het enige voorbeeld van werkelijk ‘limited government’ dat ik ken. Zo ‘limited’ zelfs dat de geleerden het er niet eens over eens zijn of het uberhaupt wel een ‘government’ is.

Schengen, vrijheidszone

Als ik de kern van het Europese samenwerkingsverband in een woord zou moeten vatten, zou dat ‘vrijheid’ zijn. Of liever gezegd: vrijheden, de vier vrijheden van de Verdragen – het vrij verkeer van personen, goederen, diensten en kapitaal. Deze vrijheidsgedachte is vervolmaakt in het Verdrag van Schengen, dat eerst tussen enkele stichtingslanden, later tussen een steeds groter aantal landen paspoort- en douanecontroles aan de binnengrenzen afschafte. Van Stockholm tot Sicilie kunt u inmiddels reizen zonder ooit uw paspoort te hoeven laten zien of uw koffer te hoeven openen. Schengen maakte van Europa een vrijheidszone – de grootste vrijheidszone in de menselijke geschiedenis.

Een fantastische verworvenheid dus, dat Schengen. Ik verbaas ik me dan ook over het gemak waarmee wordt bepleit om deze afspraken te schrappen. Om enkele tienduizenden vluchtelingen/gelukszoekers (altijd rare term gevonden trouwens, wie zoekt er nu geen geluk?) buiten de deur te houden, moeten we de vrijheid van 16 miljoen Nederlanders opofferen. De grootste verwordenheid van de naoorlogse Europese samenwerking wordt opgeofferd uit misplaatste paniek.

Hyperbureaucratie

Laten we een gedachtenexperiment doen. De huidige tijdelijke herinvoering van controles aan de binnengrenzen zijn op zich niet in strijd met het Schengenverdrag. Het verdrag staat immers tijdelijke opschorting van de afspraken toe als openbare orde en nationale veiligheid daarom vragen. Maar laten we nu eens aannemen dat de regeringsleiders zo overtuigd zijn van Wilders’ pleidooi dat ze overgaan tot onmiddellijke afschaffing van het Schengenverdrag. Wat dan?

Het antwoord luidt: een gigantische hoeveelheid bureaucratische rompslomp en ongewenste overheidsinmenging. Ongeveer 180 miljoen keer extra een paspoort gecontroleerd, waaronder ongeveer 13 miljoen keer aan onze landsgrenzen (voorzichtige schatting, want daterend uit 2011). Let wel: dit zijn dus uitsluitend paspoorten van andere EU-burgers. Files aan de grenzen. Vrachtverkeer dat ontelbare uren wordt vertraagd. Paspoortcontrole als je op de trein stapt. Het gaat daarbij niet eens om de enorme economische schadepost die het afschaffen van vrij verkeer oplevert, al zal die jaarlijks tientallen miljarden euros bedragen. Belangrijker is het verlies aan vrijheid, en de inmenging in het voorheen vrije reisgedrag van honderden miljoenen Europese burgers en bedrijven door een netwerk van nationale hyperbureaucratieen. Uw vrijheid, en de mijne. En ik weet niet hoe u er over denkt, maar van mijn vrijheid blijven ze af. Vrij naar Charlton Heston: from my cold, dead hands…

Heel Schengen

In plaats van uit misplaatste paniek verworven vrijheden te schrappen, zou het beter zijn als de regeringsleiders tijdens de voorgestelde extra Europese top zouden besluiten het Schengenverdrag opnieuw onverkort te gaan uit te voeren. Heel het Schengenverdrag – dus ook het deel over de handhaving van controles aan de gemeenschappelijke buitengrenzen. Zonder controle over de eigen buitengrenzen is elke vorm van immigratiebeleid onmogelijk. Laat het dus daarmee beginnen. Dat hoeft niet op een onmenselijke manier te gebeuren. Maar duidelijkheid is wel geboden, niet in de laatste plaats richting de internationale gemeenschap van vluchtelingen.

PS: Het zou goed zijn als Merkel een volgend televisieoptreden aangrijpt om haar excuses aan te bieden voor haar eerdere uitspraken. En dan vooral aan de nu bij onze buitengrenzen verzamelde mensenmassa, daarbij uitleggend dat Duitsland, en met Duitsland de rest van de EU, helaas op dit moment niet meer vluchtelingen kan opnemen dan het al heeft gedaan. Verdere opvang zal vooral in de regio van herkomst moeten plaatsvinden – een regio die we desnoods ook met militaire middelen zullen moeten stabiliseren.