De vrijheid van meningsuiting is niet in gevaar. Bij vrijheid hoort immers ook verantwoordelijkheid.

 

Weerwoord

Opiniemakers die menen de stem van het volk te vertegenwoordigen waren afgelopen week in rep en roer. Eerst zou Tommy Robinson de mond zijn gesnoerd, een journalist (in werkelijkheid een extreemrechtse activist) die buiten een rechtszaal verdachten aan het filmen was. En daarna was Roseanne Barr van de sitcom Roseanne slachtoffer van een cultuuroorlog (Wierd Duk) en de moraalpolitie op Twitter (Roderick Veelo), omdat ze ontslagen was na een tweet waarin Barr een zwarte vrouw met een aap had vergeleken.

Voormalig D66’er en voormalig speechschrijver van Frans Timmermans Thijs Kleinpaste schreef voor De Groene Amsterdammer een interessant stukje duiding. Volgens Kleinpaste is de vrijheid van meningsuiting helemaal niet in gevaar in Nederland en andere liberale Westerse landen. De overheid beperkt deze vrijheid immers niet. Waar de zelfbenoemde verdedigers van het vrije woord, die vrijwel allemaal aan de uiterste rechterkant van het politieke spectrum zitten, tegen ten strijde trekken is een stevig weerwoord.

Met andere woorden: de zelfbenoemde kampioenen van het vrije woord vinden dat je je mening moet kunnen uiten zonder dat dit consequenties heeft, zonder dat mensen je voor racist uitmaken. Internet heeft voor een enorme democratisering gezorgd. Iedereen met een toetsenbord en een internetaansluiting kan een opiniemaker worden. Of je wel of niet kan spellen of niet maakt niet uit. Maar een weerwoord tegen de stem van het volk, die wordt niet bepaald gewaardeerd. Die zou de vrijheid van meningsuiting beperken. Net als pogingen van links om het publieke debat fatsoenlijker te maken, maar ook inclusiever (voor mensen van kleur, transgenders enzovoort).

Dat het publieke debat zich zo focust op culturele zaken komt omdat nationale overheden steeds minder te vertellen hebben. De grote beslissingen worden door de markt bepaald. Om toch het gevoel te krijgen dat er in de politiek dingen veranderd kunnen worden hebben links en rechts volgens Kleinpaste zich gestort op de beheersing van de taal. Wordt het publieke debat overheerst door de normen en waarden van links? Of door het morele anarchisme en de hang naar nationalisme van rechts?

 

Twitterverslaving

Roseanne Barr was enkele jaren geleden nog heel links. Barr, die een joodse achtergrond heeft, noemde Israël in 2009 een nazistaat en was in 2012 kandidaat voor de Green Party. Daarna veranderde Roseanne opeens en werd een Trump-aanhanger. Ze werd heel actief op Twitter en maakte daar ook reclame voor de meest idiote complottheorieën. Het gaat natuurlijk niet alleen om die ene racistische tweet, maar die past in een patroon van hatelijke en krankzinnige uitspraken.

Roseanne Barr kondigde in het verleden meerdere keren aan te stoppen met Twitter, maar keerde steeds opnieuw terug. Het lijkt erop Barr gevoelig is voor extreme politieke ideeën, aan Twitter verslaafd is geraakt en dat de bijval die ze van haar nieuwe online-vrienden heeft gekregen haar geruggensteund heeft om nog meer gekke uitspraken te doen. Dat veel van haar volgers haar nu als een martelaar van het vrije woord beschouwen is goed voor haar gekwetste ego. Natuurlijk slaat het helemaal nergens op, omdat zwarte mensen met apen vergelijken een gemene vorm van racisme is, die zwarte mensen ook dehumaniseert.

De tweets van Barr staan uiteraard niet op zichzelf. Er zijn veel meer mensen die op Twitter ongeremd rabiate uitspraken doen, dikwijls onder een anoniem troll-account maar soms ook onder de eigen naam, met als doel de eigen emoties, vooral woede, de vrije loop te laten. Wat deze onderbuiktweeps nodig hebben is meer zelfbeheersing en verantwoordelijkheidsbesef.

 

Afbeelding: Wikimedia / Wikipedia Commons