Het verlies van twee bewindslieden is uiteraard geen feestmoment voor de VVD en premier Rutte, al helemaal niet kort voor de PS-verkiezingen. Toch moet het langetermijneffect ervan niet worden overdreven. Sterker nog, het is niet duidelijk of de coalitie door het aftreden van Opstelten en Teeven überhaupt schade zal lijden.

We moesten de afgelopen dagen met zijn allen doen alsof het allemaal heel erg was. De minister had de Kamer verkeerd voorgelicht. Er bleek, anders dan hij had beweerd, wel degelijk een bonnetje te bestaan van de omstreden transactie met drugscrimineel Cees H. Een politieke doodzonde! En waar was de premier in dit alles? Waar was de regie? Het was een en al bestuurlijke onkunde wat Rutte had laten zien. Het kabinet was overduidelijk geschaad door zijn afwachtende houding.

Vrij naar Geert Wilders: doe ff normaal. Ik ben geen fan van Rutte-2: noch van de nieuwe centrumlinkse versie van de voorheen rechtse politicus, noch van het naar hem genoemde kabinet. Als het valt, zal ik er geen traan om laten. Sterker nog: ik zie het liever vandaag dan morgen verdwijnen. Het scenario waarin kabinet plus gedoogpartijen op hun beurt in de nieuwe Senaat de steun van een zesde partij nodig hebben om te kunnen overleven – de gedogers gedoogd – lijkt me ronduit ongezond. Beter zou het zijn om nieuwe verkiezingen uit te schrijven. Die kunnen dan leiden tot een nieuwe coalitie die zowel in de Tweede als in de Eerste Kamer op een meerderheid kan bogen. Maar willen dat iets gebeurt, maakt die gebeurtenis niet waarschijnlijker. Dat was ook duidelijk te zien in het debat van gisteravond: niet zozeer het Debat van de Eeuw alswel het Debat van de Geeuw. Alle betrokkenen straalden al uit vanaf de eerste plichtmatige interventie uit dat de val van Opstelten geen enkele betekenis had voor de toekomst van het kabinet. Het CDA heeft er om strategische redenen voor gekozen het kabinet vooralsnog in het zadel te houden, ook in de Senaat in nieuwe samenstelling. Zolang Buma niet wil breken, leeft Rutte-2 zorgeloos verder.

Dat Opstelten nu wordt vervangen, kan het kabinet ook onmogelijk instabieler maken. In Rutte-1 was hij al geen hoogvlieger, in Rutte-2 was hij evident de zwakste schakel: aarzelend, hakkelend, soms zelfs opzichtig falend. Zijn gedwongen aftreden geeft de premier de kans zijn ministersploeg te versterken. Met het team dat hij zo kan samenstellen, neemt de kans op politieke hals en beenbreuk in de tweede helft van het parlement alleen maar af.

Het is verleidelijk politieke incidenten een soort magische betekenis toe te kennen: “Events, dear boy, events!” Maar incidenten leiden zelden tot dramatische veranderingen op termijn. Let wel: zelden, niet nooit. Er zijn gebeurtenissen die het politieke bestel zodanig kunnen opschudden dat we de gevolgen ervan nog altijd voelen – Pim Fortuyns besluit om de landelijke politiek in te gaan bijvoorbeeld. Het aftreden van Opstelten en Teeven is overduidelijk niet van die orde. Het zorgt wellicht even voor een rimpeling in de Hofvijver, daarna gaat alles weer gewoon door zoals het was. Met op termijn zelfs een iets steviger ministersploeg. Het zou typisch Mark Rutte zijn: overal om hem heen regeert de chaos, maar hij schudt lachend het stof van zich af en wandelt opgewekt de toekomst tegemoet – sterker uit de crisis.