De opmerking van minister Schippers dat het plotselinge verschijnen van het ‘bonnetje’ middenin een verkiezingscampagne wel erg opvallend was, deed een voorspelbare hoeveelheid stof opwaaien. De blogosfeer brulde over aluhoedjes. Journalisten spraken er beschaafder schande van. Maar als puntje bij paaltje komt, heeft Schippers gewoon gelijk.

1998: De Tweede Kamerverkiezingen lijken uit te draaien op een nek-aan-nek race tussen PvdA en VVD. Totdat het weekblad Vrij Nederland met een schokkende onthulling komt: VVD-campagneleider Hans van Baalen zou als scholier een fanbrief hebben geschreven aan de NVU-leider Joop Glimmerveen. Van Baalen kreeg achteraf eerhestel, maar voor de VVD was de schade al geleden: Kok bleef premier, Bolkestein verdween naar Brussel.

2006: De Volkskrant komt vijf dagen voor de Tweede Kamerverkiezingen met een megascoop: in 2003 zouden Nederlandse militairen krijgsgevangen gemaakte Afghanen hebben gemarteld. De verantwoordelijke minister, VVD-er Henk Kamp, moet de laatste dagen van de campagne besteden aan het beperken van de reputatieschade voor zijn ministerie. Uiteindelijk wordt duidelijk dat het verhaal volledig verzonnen was en dat het bovendien was ingestoken door het campagneteam van de PvdA.

2010:  Twee weken voor de Tweede Kamerverkiezingen komt het programma Netwerk met een reportage waarin wordt doorgerekend wat de gevolgen zouden zijn voor verschillende inkomensgroepen van uitvoering van het VVD-verkiezingsprogram. Het programma voert een bijstandsmoeder op die in huilen uitbarst als ze geconfronteerd wordt met de zogenaamd schokkende korting op haar inkomen. Een paar dagen na de uitzending blijkt dat de cijfers van Netwerk niet kloppen, maar Ruttes momentum in de campagne is wel gestuit. Een race waarin hij tien zetels voorlag eindigt uiteindelijk in een fotofinish.

2014: Een week voor de gemeenteraadsverkiezingen komt het actualiteitenprogramma Nieuwsuur met een explosief verhaal: VVD-staatssecretaris Fred Teeven zou in 1998 als officier van justitie een ‘witwasdeal’ hebben gesloten met de drugscrimineel Cees H. De VVD bevindt zich door de onthulling voor de zoveelste keer in het defensief in de slotdagen van een campagne.

Allemaal toeval, louter het produkt van knap journalistiek speurwerk? Lijkt mij ook niet nee. Nederlandse commentatoren doen het graag voorkomen alsof onze politieke klasse een beetje onnozel is, alsof het in Den Haag veel minder hard eraan toegaat dan elders in de wereld. De werkelijkheid is anders. Dirty campaigning is al minstens sinds de late jaren negentig onderdeel van het spel. En vaak is het de VVD die in dat spel de rol van Kop van Jut vertolkt. NB: vaak, niet altijd. Zo was het ongetwijfeld ook geen toeval dat in 2010 uitgerekend tijdens de verkiezingscampagne uitlekte dat CDA-strateeg annex Defensie-staatssecretaris Jack de Vries door zijn vrouw het huis uit was gezet omdat hij verliefd was geworden op zijn adjudante.

Speculeren over wie er achter de huidige reeks onthullingen in de zaak Cees H zit, mag u zelf doen. Voor de liefhebbers: Vrij Nederland, dat de zaak mede aan het rollen bracht, meldde begin deze week dat de onthullingen een wraakoefening van de onderwereld tegen Teeven zijn. Het blad stelt daarbij dat de onthullingen advocaten in momenteel lopende zaken bovendien goed uitkomen, omdat ze een beeld van willekeur in het optreden van het justitieel apparaat schetsen. Precies wat Schippers vanmorgen dus ook zegt. Waarom we die laatste nu opeens een aluhoedje zouden moeten noemen, is mij dan ook een raadsel. Ze heeft gewoon op alle punten gelijk.