46% van de deelnemers aan een nieuwe peiling van Maurice de Hond vindt dat er nieuwe verkiezingen moeten komen als er na een half jaar formeren nog steeds geen nieuw kabinet is. Parlementaire democratie is duidelijk niet iets voor ongeduldige mensen.

 

De Telegraaf, die over de nieuwste peiling van De Hond bericht, schrijft dat de ongeduldige kiezers vooral te vinden zijn onder de achterbannen van PVV, SP, het Forum voor Democratie en 50Plus. Deze kiezers zijn ook in meerderheid van mening dat het Nederlandse systeem om een regering te vormen achterhaald is. De kiezer moet meer invloed hebben en formaties moeten transparanter worden.

Meer democratie en meer invloed van de kiezer is in theorie goed, maar in de praktijk werkt dit niet. Dat komt om de simpele reden dat ‘het’ Nederlandse volk niet bestaat, maar we individuele burgers zijn met allemaal verschillende ideeën. Om tegengestelde belangen en ideeën te overbruggen heb je de achterkamertjes – helaas – toch nodig. Als alles in de openbaarheid komt dan worden verschillen namelijk uitvergroot en komen de partijen nooit tot een akkoord, omdat compromissen over gevoelige kwesties heel lastig zijn uit te leggen aan de achterdochtige achterban.

De Tweede Kamerverkiezingen van 15 maart hebben geen overduidelijke winnaar opgeleverd. Rik de Jong en ik vonden de VVD-CDA-D66-ChristenUnie-combinatie het meest ideaal, maar dat kwam vooral omdat wij – zoals bleek terecht – het idee hadden dat er met het uiterst principiële GroenLinks geen zaken waren te doen. Een combinatie over rechts met de PVV en het FvD levert geen stabiele coalitie op, omdat Geert Wilders aantoonbaar onbetrouwbaar is. Een coalitie over links kan alleen als daarbij het CDA betrokken wordt. Daar heeft Sybrand Buma vanzelfsprekend helemaal geen zin in.

Indien er op 9 oktober nog steeds nieuw kabinet gevormd is dan is de formatie van 2017 de langste uit de Nederlandse politieke geschiedenis. De langste formatie is op dit moment nog die van 1977, die 208 dagen duurde. Dat de formatie van 1977 zo lang duurde kwam omdat de PvdA al te zeer naar haar eigen achterban luisterde en het CDA onredelijke hoge eisen voorlegde. Als de PvdA zich wat minder arrogant had opgesteld dan had er een PvdA-CDA-D66-kabinet gevormd kunnen worden met Joop den Uyl als minister-president. Gelukkig mislukte dit en kregen we het CDA-VVD-kabinet onder leiding van Dries van Agt en vice-premier Hans Wiegel.

Parlementaire democratie is een ingewikkeld proces. Het stelt het geduld van kiezers soms zwaar op de proef. En in het oplossen van tegenstellingen is parlementaire democratie niet altijd even democratisch. Het kan echter niet anders. De marge van democratische politiek is smal. We moeten rekening houden met minderheden, met andere meningen en met de economische en internationale werkelijkheid. Gelukkig vindt 54% van de deelnemers aan de peiling van Maurice de Hond het organiseren van nieuwe verkiezingen als de formatie te lang duurt een onzinnig idee.

 

Afbeelding: Het eerste kabinet-Van Agt betreedt na een lange formatie het bordes. Wikimedia / Wikipedia Commons