Vandaag is het precies zestien jaar geleden dat in België de Nieuw Vlaamse Alliantie (N-VA) werd opgericht. De partij streeft naar een onafhankelijk Vlaanderen en heeft een behoorlijk rechts economisch programma. Toch heeft de partij zich inmiddels omhoog weten te werken tot in het centrum van de macht in zowel de Vlaamse als de federale regering. En dat is een knappe prestatie.

De partij wordt door veel mensen in Vlaanderen gezien als redelijk alternatief voor de extreemrechtse partij Vlaams Belang. Met name in de tijd dat Filip Dewinter deze partij leidde kwam VB regelmatig in het nieuws met racistische, vrouwonvriendelijke en homofobe uitspraken. Het is dan ook niet voor niets dat verreweg de meeste andere politieke partijen in België een cordon sanitair afkondigden tegen Vlaams Belang.

Bij de laatste federale verkiezingen in 2014 wist de N-VA definitief door te breken nadat het jarenlang tegen een glazen plafond leek aan te hikken. In één klap werd de partij de grootste in Vlaanderen, in het federale parlement en in veel gemeenten. Partijkopstuk Bart de Wever werd burgemeester van Antwerpen. Bepaald niet misselijk.

In het Vlaamse gewest vormt de partij sinds 2014 een regering met de Vlaamse christendemocraten en de liberale Open VLD. Deze constructie werd ook op federaal niveau gevormd, maar dan met de rechts-liberale MR uit Wallonië erbij. De Belgische grondwet schrijft voor dat de helft van de ministers in de federale regering uit Vlaanderen en de andere helft uit Wallonië moet komen, zodoende levert de MR de helft van de ministersploeg. In Wallonië wordt dat door veel mensen als politieke zelfmoord beschouwd, zeker gezien het feit dat de Waalse partij samenwerkt met een partij die Vlaanderen onafhankelijk wil maken.

Toch lijkt het erop dat juist door het mainstream worden van de N-VA de plannen voor Vlaamse onafhankelijkheid in de ijskast zijn gezet. Men schuift het in elk geval op de lange baan. Logisch; een meerderheid van de Vlamingen is momenteel nu eenmaal geen voorstander van onafhankelijkheid. Toch levert dit de N-VA veel kritiek op van het Vlaams Belang die hiermee op haar beurt weer probeert de uiterst rechtse kiezer weer terug te veroveren.

Intussen werkt de N-VA ondanks veel kritiek van de eigen regeringspartners momenteel aan een constructief beleid voor Vlaanderen en België. Soms verloopt de samenwerking stroef, maar de partij blijft populair. Met name staatssecretaris van immigratie Theo Francken is populair, maar tegelijkertijd omstreden vanwege harde uitlatingen en een zeer strikt beleid.

Over de inhoud kun je wat de N-VA betreft eindeloos discussiëren. Het is een behoorlijk rechtse partij met zeker omstreden opvattingen, maar het onderscheidt zich enorm van andere nieuwrechtse partijen in Europa door het feit dat het zich heeft geconformeerd aan het systeem. Het is niet alleen maar een roeptoeterpartij die zich voortdurend onheus bejegend voelt en de voltallige politieke kaste aanvalt: het is zelf aan tafel geschoven om zo te proberen het beleid hun kant op te trekken. En dat valt in democratisch opzicht zeker te prijzen. Het is een opstelling waar met name de PVV nog heel wat van kan leren. Opvallend is overigens ook dat de N-VA zich in tegenstelling tot veel andere uiterst rechtse partijen niet afkeert van de Europese Unie. De partij is juist voor een sterke EU, maar wel met soevereine lidstaten.

Bij de volgende federale verkiezingen zullen we zien of deze constructieve houding beloond zal worden door de rechtse kiezer in Vlaanderen. Mocht men weer massaal op het Vlaams Belang gaan stemmen, dan zal de stem van deze groep kiezers juist verzwakt worden doordat deze partij nooit in het centrum van de macht terecht zal komen. Wat dat betreft rust er een grote verantwoordelijkheid op de schouders van de N-VA.