Het nieuwe kabinet leunt op slechts 76 Kamerzetels. Samenwerking met oppositiepartijen is nodig om stevig in het zadel te blijven.

 

De Volkskrant schreef vandaag dat Rutte III zeer kwetsbaar is, omdat het nieuwe kabinet straks leunt op maar 76 Kamerzetels. Besluit er een Kamerlid om in opstand te komen en zich los te maken van zijn fractie dan verliest Rutte III de meerderheid in het parlement en kan het kabinet ten val komen.

 

Loyalisten

Wellicht kunnen Mark Rutte en de zijnen leren van de geschiedenis. Het in 1977 aangetreden kabinet-Van Agt I was ook zeer fragiel. Niet alleen leunde dit kabinet op slechts 77 Kamerzetels (eentje meer dan Rutte-III), maar daarnaast waren er 7 CDA-parlementariërs die buitengewoon kritisch waren over de nieuwe regeringsploeg.

De 7 dissidente CDA-Kamerleden, de zogenaamde ‘loyalisten’, hadden liever een tweede kabinet-Den Uyl hadden gewild, hoewel ze zich ‘loyaal’ achter Van Agt stelden. Om problemen met de linkse loyalisten in de toekomst af te dekken had informateur W.C.L. van der Grinten op 5 december 1977 een gesprek met de fractieleiders van SGP, GPV en DS’70. De drie fracties verklaarden het kabinet ‘constructief en positief’ tegemoet te zullen treden. Ook de Boerenpartij deed schriftelijk een soortgelijke toezegging.

De gedoogsteun bleek voor het kabinet cruciaal om in het zadel te blijven. Dankzij de steun van SGP en GPV overleefde het kabinet-Van Agt in de nacht van 26 op 27 juni 1980 een motie van wantrouwen van PvdA-leider Den Uyl, die hij had ingediend nadat het kabinet een motie om tegen Zuid-Afrika een olieboycot in te stellen naast zich neer gelegd had. De motie-Den Uyl werd ondanks de steun van de loyalisten met 72 stemmen voor en 74 tegen verworpen. Daarom kwam het kabinet in 1980 dus niet ten val.

 

Gedoogsteun nu

De vraag is: welke oppositiepartijen zijn bereid om Rutte-III te steunen? En wat willen ze ervoor terug? Een partij die veel ervaring heeft met het geven van gedoogsteun is de 3 zetels tellende SGP. Niet alleen in 1977-1981 maar ook in 2010-2012 en vanaf 2014 stelden de staatkundig gereformeerde mannenbroeders zich constructief op tegenover het wankele kabinet.

Een tweede mogelijke gedoogpartij is 50PLUS, die 4 zetels in de Tweede Kamer heeft. 50PLUS is niet links of rechts en staat in ideologisch opzicht dus niet ver van het kabinetsbeleid af.

Op de linkse partijen (GroenLinks, SP, PvdA en de Partij voor de Dieren) en de populisten (PVV, DENK en het Forum voor Democratie) hoeft Rutte echter niet te rekenen. Zij zullen het kabinet, vanuit hun grote linkse of populistische gelijk in volle wapenuitrusting bestrijden.

 

Afbeelding: Wikimedia / Wikipedia Commons