De middenpartij aller middenpartijen presenteerde haar verkiezingsprogramma. De christendemocraten kwamen deze week bijeen en lieten in een, voor hun doen, kort plan zien wat zij met Nederland willen. Klassieke punten als gezin, veiligheid en waarden waren weer van zolder gehaald, maar tegenwoordig mag het ‘grote verhaal’ bij het CDA niet meer ontbreken. Tijd om afscheid te nemen van alle voorstellen die toch in een mum van tijd ‘door de actualiteit worden ingehaald’, op weg naar het land van de grote verhalen.

De campagne voor de Tweede Kamerverkiezingen van volgend jaar zullen zonder enige twijfel gaan over de grote verhalen. Alle partijen namen afscheid van de procenten, specifieke bedragen en koopkrachtplaatjes en wisselden dit in voor een breder verhaal. GroenLinksleider Jesse Klaver kwam met het verhaal van zijn jeugd, die zich afspeelde in een wijk ‘zoals er zovele zijn in Nederland’. De VVD vond Nederland een ‘gaaf land’ waar wel wat aan gesleuteld moest worden en gisteren kwam het CDA dus met het grote verhaal dat Nederland niet het land is ‘dat je aan je kinderen wilt doorgeven’.

De sombere toonzetting van de christendemocraten kwam niet onverwachts, want fractievoorzitter Buma heeft vaker als een onheilsprofeet over de ‘doorgeschoten individualisering’ gesproken. Vaker kwamen dienstplicht en sociaal beleid als remedie naar voren en niet zelden zette hij zich af tegen het kabinetsbeleid dat de tegenstellingen tussen jong en oud, hoog- en laagopgeleiden en rijk en arm zou vergroten. Toch was het, anders dan andere politiekcommentatoren duidden, een radicaal andere inslag dan de kiezer tot nog toe van het CDA gewend was. Het onderscheid zich van vorige programma’s in toon, vorm en inhoud, iets waarmee de partij goed zou kunnen scoren.

Buma is dan niet de meest aansprekende politicus die op het Binnenhof rondloopt, toch hij wist het verhaal gisteren goed te positioneren. Een verhaal dat geen gedetailleerde plannen bevatte die toch geen aandacht zouden krijgen in de media en al snel achterhaald zouden zijn omdat ‘een procentje koopkracht erbij over een half jaar allang geen procentje meer is’. Ondanks de vele kritiek dat het te vaag zou zijn, vol met open deuren zou staan en het barst van CDA-clichés heeft een potentieel op landelijk vlak. Het CDA is namelijk niet de enige partij die voorsorteert op regeren en daarbij gebruik maakt van een plan op hoofdlijnen.

Al eerder in de campagne zagen we het bij D66, VVD en PvdA, maar ook GroenLinks en 50-plus vonden het dit jaar onnodig grootse en gedetailleerde plannen te presenteren. Het lijkt wel of het besef eindelijk gekomen is dat het volgend jaar niet langer lukt om met twee of drie partijen een kabinet te vormen.  Resultaat: alle partijen presenteren een visie op Nederland en laten weten hoe ze dat op hoofdpunten willen bereiken, maar de echte plannen worden tijdens de kabinetsformatie met vier andere partijen gesmeed. Meer dan ooit ligt de keuze aan de kiezer voor wat voor Nederland zij wil zien. Het gave land van de VVD, het land dat weer sterker kan worden van het CDA, het land voor de ouderen van 50+ of toch het land dat tegen het economisme strijdt van GroenLinks? Of misschien is het waarschijnlijker dat u helemaal niet hoeft te kiezen: dat het zich allemaal zal voltrekken.

Het CDA-verkiezingsprogram laat namelijk duidelijk zien hoe Nederland ervoor staat. Elke partij erkent de schaduwzijden van de individualisering, elke partij ziet in dat er bij het overtrokken kapitalisme vraagtekens zijn te plaatsen en het thema veiligheid zal komende verkiezingen een van de discussiepunten zijn. Kortom: het verkiezingsprogramma van de christendemocraten is een plan waar elke partij, of het nu de VVD, de PvdA of D66 is, iets mee kan. En daarmee plaatst het CDA zich in het midden van het politieke spectrum, een partij die kan laveren tussen alle politieke windrichtingen, maar vooral een partij die de stabiele factor in een volgend kabinet kan worden, de verbindende partij die een linkse partij en een rechtse partij bij elkaar zou kunnen houden.

De conclusie dat het CDA dus wel degelijk heeft nagedacht over het positioneren van haar programma is dan ook snel getrokken. Het zou mij niets verbazen als het CDA, het niet-regeren inmiddels moe, met dit programma een plekje in het kabinet reserveert. Een plek bovendien die veel partijen ingevuld willen zien worden door het CDA, juist omdat het een evenwichtig programma is in het midden, stijlvol tussen de politieke stromingen en gemaakt voor het regeren. Het CDA is in het volgende kabinet terug in de kern van politiek Den Haag.