Met de Zijlstra-affaire heeft het kabinet-Rutte III een kras opgelopen. De wittebroodsweken van het kabinet zijn voorbij.

Eergisteren leek het er nog even op dat Halbe Zijlstra gewoon zou blijven zitten, omdat zijn misstappen waren begaan in een tijd dat hij nog geen minister was. Het feit dat Rusland de leugens van Zijlstra zou kunnen inzetten voor de eigen propagandastrijd tegen het Westen – jullie beschuldigen ons van nepnieuws, maar jullie liegen net zo hard – was echter een complicerende factor, die zijn positie feitelijk onhoudbaar maakte. De nieuwe onthullingen waarmee de Volkskrant maandagavond kwam deden de minister van Buitenlandse Zaken definitief de das om. Niet alleen had Zijlstra gelogen, maar ook had hij het verhaal van Poetin verkeerd begrepen.

Zijlstra heeft de eer aan zichzelf gehouden. Dat is een verstandig besluit. Maar omdat het kabinet toch al die tijd aan Zijlstra bleef vasthouden, terwijl bekend was dat hij had gelogen, heeft de geloofwaardigheid van Rutte cum suis aangetast. Het nieuwe kabinet heeft een kras opgelopen. De wittebroodsweken zijn nu voorbij.

Gisteren begonnen populistische twitteraars meteen weer over de val van het kabinet en nieuwe verkiezingen. Dat slaat uiteraard helemaal nergens op. Een kabinet komt pas ten val als een Kamermeerderheid het vertrouwen in het kabinet opzegt. De motie van wantrouwen van Geert Wilders (de PVV-leider zei per abuis dat hij het wantrouwen in het kabinet wilde opzeggen) werd behalve door de PVV ook door het FvD, DENK, de SP, 50Plus en de Partij voor de Dieren gesteund. Serieuzere oppositiepartijen als GroenLinks, PvdA en de SGP stemden tegen deze motie. Dat betekent dat een deel van de oppositie nog gewoon vertrouwen in het kabinet heeft.

Het is niettemin belangrijk dat het kabinet deze goodwill bij de serieuze oppositiepartijen blijft behouden, ook omdat de VVD-CDA-D66-ChristenUnie-coalitie een minieme meerderheid in de Tweede Kamer heeft. De VVD moet niet alleen een goede opvolger van Zijlstra vinden maar zich ook minder regentesk opstellen. Als je te lang aan de macht bent als partij ga je slechte gewoontes ontwikkelen, denk aan Lubbers en Balkenende en veel PvdA-bestuurders. Laat het vertrek van Zijlstra een wake-up call zijn.

Afbeelding: Wikimedia / Wikipedia Commons