De kogel is door de tomaat. Emile Roemer maakt plaats voor Lilian Marijnissen, de dochter van. De Socialistische Partij is gewoon een familiebedrijf. Met welke beroemde politieke dynastie uit de geschiedenis kunnen we de Marijnissens het beste vergelijken? 

 

Family business

In Amerika heb je politieke dynastieën. De Roosevelts, de Kennedy’s, de Bushes en de Clintons, en straks misschien ook Obama’s. Nederland had Willem Drees en Willem Drees junior en Joop den Uyl en Saskia Noorman-Den Uyl. Politieke dynastieën associeer je met monarchie. Aan de kant is het een vertrouwde naam, die de identiteit van de partij extra cachet geeft. Aan de andere kant is het ordinair nepotisme, dat vloekt met het gelijkheidsidee.

Dat kiezers dikwijls geen moeite hebben met politieke dynastieën komt, vermoed ik, omdat de meeste mensen van nature nogal volgzaam zijn. De meeste mensen zijn kuddedieren. In 1848 werd Frankrijk weer een democratie, maar het Franse electoraat koos Napoleon III, het neefje van, als president omdat hij ook Napoleon heette. Net als zijn illustere oom had Napoleon III weinig op met democratie en pleegde op 2 december 1851 een coup d’état, waardoor hij keizer werd. Het Franse volk, minus een kleine kritische oppositie, vond het allemaal wel best.

Franz Xaver Winterhalter Napoleon III.jpg

Roem en glorie

De analogie met Napoleon en Napoleon III is interessant, want deze vergelijking verklaart de uitverkiezing van Lilian Marijnissen tot nieuwe SP-leider. Hoe zat het ook alweer in Frankrijk? Napoleon, de populaire generaal die overwinning na overwinning behaalde, greep in 1799 de macht en kroonde zich enkele jaren tot keizer. Hoewel hij in feite een dictator was bezorgde hij Frankrijk ook roem en glorie. Austerlitz, Jena, Auerstedt enzovoort. Toen de keizer zijn Waterloo bij Waterloo vond, vandaar de uitdrukking, kwamen de Bourbons weer op de troon. Als koningen. Zij bakten er natuurlijk helemaal niks van, met als gevolg een nieuwe Franse Revolutie in 1830.

De nieuwe Franse koning, Louis-Philippe van het huis Orléans, was geen koning van Frankrijk maar van de Fransen. Een burgerkoning dus. Ofschoon hij populairder was dan de Bourbons waren de Fransen eind jaren veertig zijn gematigd-liberale regime meer dan zat, waarop de derde Franse Revolutie uitbrak, die van 1848 waar Geerten Waling een alleraardigst boek over schreef. Deze revolutie bracht Napoleon III aan de macht. Omdat Napoleon I Frankrijk roem en glorie had gebracht hing de schaduw van de Napoleons na 1814/5 al die tijd over Frankrijk. De koningen, of ze nu absolutistisch of liberaal waren, staken schril bij de kleine keizer af. Dat Napoleon III net als zijn oom geen democraat was en al snel een staatsgreep pleegde om alle macht naar zich toe te trekken namen de Fransen op de koop toe. Het ging er om dat Frankrijk weer roem en glorie te wachten stond. Althans, dat dachten veel Fransen. De geschiedenis liep een beetje anders. 

 

Overwinningen en nederlagen

De SP-geschiedenis lijkt hier erg op. Jan Marijnissen is de grote leider van de Socialistische Partij. Hij combineert het partijvoorzitterschap met het politiek leiderschap. De SP komt in 1994 met 2 zetels in de Tweede Kamer. In 2006, twaalf jaar later, zijn dat er 25 geworden. De SP is hiermee de derde partij van Nederland geworden, na CDA en PvdA. De VVD, tegenwoordig de grootste partij, haalde op 22 november 2006 maar 22 zetels. Ondanks deze grote electorale overwinning bleef de SP tragisch genoeg buiten het kabinet. En helaas voor de SP stopte Jan Marijnissen er in 2008 al mee, hoewel hij aanbleef als partijvoorzitter.

Marijnissen (2017)

De opvolgster van Jan Marijnissen, Agnes Kant, bakte er als SP-leider niets van. Dit had tot gevolg dat de SP in 2010 tien zetels verloor. Emile Roemer leek het een tijdje goed te doen, hij had net als Jan Marijnissen het imago van een Brabantse arbeider, maar viel in 2012 als zwakke debater door de mand. Hoewel de SP het een lange tijd goed deed in de peilingen bleef de partij op 15 zetels staan. Roemer kon aan als partijleider aanblijven, omdat er nog geen alternatief was, en bezorgde de SP in 2017 opnieuw een verkiezingsnederlaag. Maar na 15 maart 2017 was er wel een alternatief voor Roemer, in de persoon van Lilian Marijnissen die in de Tweede Kamer werd verkozen. Zij moet de roem en glorie uit de tijd van haar vader weer herstellen, is het plan.

 

Herhaalt de geschiedenis zich?

Zal Lilian Marijnissen net zo’n leider zijn als Jan Marijnissen? Dus een goede debater die ook binnen de partij de touwtjes stevig in handen heeft? Die kans is aanwezig, maar in tegenstelling tot haar vader is Lilian geen partijvoorzitter. Dat is sinds november 2015 Ron Meyer. Wel maakt Meyer uit van de gestaalde kaders van de SP. Hij was de voorzitterskandidaat die door het partijbestuur naar voren werd geschoven. Tegenkandidaat Sharon Gesthuizen, die een democratischere SP wenste, had geen kans.

En de roem en glorie dan? Dat moeten we nog zien. Napoleon III bakte er, in tegenstelling tot zijn illustere oom, helemaal niks van als keizer. Zijn poging om in Mexico te interveniëren liep op een grote mislukking uit en in 1870 liet Napoleon zich verleiden tot een oorlog met Pruisen (vanaf 1871 het Duitse Keizerrijk), die Frankrijk schandelijk verloor. Hierover schreef Karl Marx: ‘De geschiedenis herhaalt zich, eerst als tragedie, dan als klucht.’

 

 

Afbeeldingen: Wikimedia / Wikipedia Commons