Op 24 november 1990 werd de politieke partij GroenLinks opgericht. Het was een fusie tussen vier verschillende partijen die op een aantal vlakken behoorlijk van elkaar verschilden. Toch hebben ze het voor elkaar gekregen om samen te smelten tot één geheel. 

De partij bestaat uit de communisten van de CPN, de linkse christenen van de EVP, de radicalen van de PPR en de pacifisten van de PSP. U begrijpt het al: dat moet een dolle boel geweest zijn. De eerste lijsttrekker van de nieuwe alliantie was Ria Beckers; zij kwam voort uit de PPR. Het eerste echte succes werd geboekt in 1998. Onder leiding van Paul Rosenmöller behaalde de partij maar liefst elf zetels. Toch kwam de partij niet in het kabinet. Het waren de jaren van paars en bovendien was GroenLinks te radicaal.

Daar leek lange tijd verandering in te komen toen Rosenmöller werd opgevolgd door Femke Halsema. Zij sloeg met de partij een realistische en bovendien liberale koers in. Haar ambities waren dan ook torenhoog: op één van haar verkiezingsposters staat zij aangeleund tegen het torentje. Het was duidelijk: Halsema wilde premier worden. De werkelijkheid was weerbarstiger; onder haar leiding kwam de partij niet eens in de buurt van een zetelaantal waarmee je dergelijke ambities zou kunnen verwezenlijken.

Maar de partij kreeg wel de kans om mee te regeren. Na de verkiezingen van 2010 had het er lange tijd alle schijn van dat er een zogenoemd ”paars plus”-kabinet zou komen. Een paars kabinet, aangevuld met GroenLinks. De onderhandelingen liepen echter stuk waarna er een rechtse coalitie kwam. Gedesillusioneerd maakte Halsema niet veel later plek voor fractiegenote Jolande Sap.

Sap zou later een ramp voor de partij blijken. Haar oppositie tegen het kabinet van VVD en CDA met gedoogsteun van de PVV was bijzonder klunzig en ongemakkelijk. Beroemd is het moment waarbij zij in de Kamer een stekker uit een stopcontact trekt om Geert Wilders duidelijk te maken dat hij de stekker uit het kabinet zou moeten trekken. Het was een gênante vertoning.

Het absolute dieptepunt van de partij werd bereikt in 2012. Sap werd in aanloop naar de verkiezingen uitgedaagd door Tofik Dibi. Sap won, maar haar positie was verzwakt en de interne verkiezingen hadden het imago van de partij ernstig beschadigd. Vier schamele zetels waren het gevolg. Wel had de partij eerder dat jaar nog bijgedragen aan het zogenoemde ”Kunduz-akkoord” na de val van het eerste kabinet Rutte. Voor veel linkse kiezers zal dit ook een reden zijn geweest om niet op Sap te stemmen. In dit jaar speelden overigens ook de inhoudelijke verschillen tussen de fusiepartijen deels weer op: de pacifisten binnen GroenLinks waren niet te spreken over Saps keuze om steun te geven aan een militaire missie.

Met vier zetels voerde partij eerst onder leiding van Bram van Ojik en daarna met de piepjonge Jesse Klaver oppositie tegen het tweede kabinet Rutte. Bij de verkiezingen van 2017 boekte de partij met Klaver als lijsttrekker het beste resultaat uit de partijgeschiedenis: 14 zetels. Toch viel dit behoorlijk tegen: er was niet genoeg geprofiteerd van het verlies bij de PvdA en links verloor collectief een groot aantal zetels. Per saldo stond de partij dus niet eens heel veel sterker. Bovendien was er door de vermeende grote persoonlijke populariteit van Klaver gerekend op veel meer stemmen.

Toch kreeg de partij opnieuw de kans om te regeren. Maar tot tweemaal toe trok Klaver zich terug uit de onderhandelingen met de VVD, het CDA en D66. Hij werd daarop ingeruild voor de ChristenUnie die wel durfde in te stappen bij het nieuwe kabinet. De komende jaren zal GroenLinks dus opnieuw in de oppositiebankjes moeten plaatsnemen.

Het is het grote probleem van GroenLinks: de partij heeft door de jaren heen legio kansen gekregen om de idealen om te zetten in echt beleid. Maar steeds besloot de partij om dit niet te doen omdat daarbij ook verantwoordelijkheid genomen zou moeten worden voor zaken die men minder graag ziet. Het eindresultaat is dat GroenLinks opnieuw met lege handen staat. Een principiële ondergrens hebben is leuk, maar je bereikt er niets mee.

Het is nog maar de vraag of GroenLinks hierna nog verder kan groeien. De campagne van 2017 was volledig gebouwd rond de persoon Jesse Klaver. Zoiets kun je normaliter geen tweede keer doen. Daarom zal er de volgende keer geschermd moeten worden met veel meer inhoud. En daar lijkt het de partij uiteindelijk vaak aan te ontbreken. En zo mist het kans op kans. Elke keer opnieuw.

 

Afbeelding: Wikimedia Commons