Edith Schippers kondigde gisteravond aan toch te onderzoeken of een kabinet van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie mogelijk is, ondanks het hevige verzet van D66 tegen deze coalitiemogelijkheid. Zullen de Democraten dit pikken en met Gert-Jan Segers om de tafel willen zitten? Of moet Edith Schippers haar formatieopdracht teruggeven?

 

Politieke berekening

De partij die het meeste te verliezen had bij het niet meedoen van GroenLinks aan het nieuwe kabinet was niet GroenLinks zelf maar D66. De Democraten willen graag een coalitie over het midden, waarin ook een linkse partij zit. Gebeurt dit niet dan vreest D66 te zeer met rechts beleid te worden geassocieerd, wat vermoedelijk zal leiden tot een grote nederlaag bij de volgende verkiezingen. Om die reden moest de PvdA er van D66 bij in 1981, en moest GroenLinks er het liefste bij in 2017.

Dat D66 zo ageerde tegen de ChristenUnie heeft niet alleen met de weerzin van de linksliberalen tegen rechtzinnig christendom te maken, maar het komt ook voort uit politieke berekening. Alexander Pechtold hoopte namelijk VVD en CDA tot een toeschietelijkere houding tot GroenLinks te bewegen, met als oogmerk dat ze alsnog met GroenLinks weer rond de tafel gingen zitten, of dat de PvdA zou worden overgehaald om toch aan te coalitie mee te doen. Formeel deed D66 deze handreiking ook aan de SP, maar deze partij zien Pechtold en de zijnen natuurlijk niet graag in de coalitie omdat de Socialisten sociaal-conservatief zijn en hun idealen haaks op het progressieve, kosmopolitische gedachtegoed van de Democraten staan.

 

Cruciale concessie

Maar houdt Pechtold zijn koppige houding vol, nu de ChristenUnie van voltooid leven geen breekpunt meer maakt en de PvdA en de SP nog steeds weigeren om aan de formatietafel aan te schuiven? Mijn gok is dat D66 voor de ChristenUnie op de knieën gaat, omdat Segers een cruciale concessie heeft gedaan. Pechtold kan nu moeilijk nog volhouden dat regeren met de ChristenUnie onmogelijk is, omdat de rechtzinnige christenen op medisch-ethisch gebied zo onwrikbaar zijn.

Het past bovendien ook niet bij de pragmatische Pechtold om zo halsstarrig te zijn. Hij kan nu aan zijn linksliberale achterban uitleggen dat zijn principiële houding van afgelopen week effect heeft gesorteerd, omdat de ChristenUnie water bij de wijn heeft gedaan. Bovendien, en dat is ook heel belangrijk voor D66, denkt de ChristenUnie een stuk linkser over milieu en het vluchtelingenvraagstuk dan VVD en CDA. Op medisch-ethisch gebied zijn D66 en ChristenUnie weliswaar tegenstanders, maar op andere thema’s zijn ze bondgenoten. En D66 kan, met hulp van de ChristenUnie, VVD en CDA beletten een streng (dus rechts) vluchtelingenbeleid te voeren.

 

De grote winnaar van de formatie

Door De Dagelijkse Standaard werd gisteravond Pechtold ‘de verliezer van de dag’ genoemd. Ik denk echter dat Pechtold er verstandig aan heeft gedaan op zijn strepen te staan, omdat hij nu concessies van de ChristenUnie heeft afgedwongen, en met behulp van de ChristenUnie ook concessies van de VVD en het CDA kan afdwingen. Pechtold zou zo maar eens de grote winnaar van de formatie kunnen worden.

Ten slotte, zoals Rik de Jong al overtuigend betoogde op deze website, D66 en CU kan gewoon.

 

Update 13:00 uur:

Alexander Pechtold gaat in zee met de christenen.

Pechtold2