Zorgwekkende ontwikkelingen in Duitsland (en elders).

“Nazis raus!” Je kan het er onmogelijk niet mee eens zijn. Maar toen ZDF-journaliste Nicole Diekmann dit aan het begin van het nieuwe jaar op Twitter zette, kreeg ze een ware hel van beledigingen en bedreigingen over zich uitgestort. Ze moest worden verminkt, verkracht, opgehangen of doodgeschoten.

Deze online hetze volgde op een zomer vol extreemrechtse geweldsuitbarstingen in verschillende Duitse steden – inclusief pogromachtige taferelen in de Saksische stad Chemnitz, waar extreemrechts tuig in de straten jacht maakte op migranten. Extreemrechtse terreur is nooit echt weggeweest in ons buurland. Een recente studie bracht het aantal extreemrechts gemotiveerde aanslagen sinds begin jaren zeventig in kaart. Het was een somber stemmende oogst: 123 bomaanslagen, meer dan 2000 brandstichtingen en bijna 230 moorden.

Toch kan de publieke opinie nog steeds geschokt worden, bijvoorbeeld door recente onthullingen over een extreemrechtse terreurcel waarbij ook vijf politieagenten betrokken waren. De terreurcel in kwestie zou zich behalve aan het ruilen van Hitlermemorabilia vooral hebben schuldig gemaakt aan het bedreigen van de advocate die de slachtoffers van een andere extreemrechtse terreurcel had bijgestaan. Die andere cel had sinds begin van dit decennium minstens tien moorden op migranten gepleegd, en ook een politieagent vermoord.

Terwijl in Duitsland een online meute een journaliste met een terechte anti-nazi oproep het zwijgen probeert op te leggen, gebeurt hetzelfde in fysieke vorm in Engeland bij het parlementsgebouw in Westminster. Neonazis hebben er bezit genomen van de straten rond het parlementsgebouw. Ze verstoren elke televisieuitzending met obsceen gebrul, en intimideren parlementsleden, activisten en journalisten die in hun ogen niet pro-Brexit genoeg zijn. Op Twitter circuleren video’s van meerdere van dit soort incidenten, zie bijvoorbeeld hier, hier en hier. Deze straatterreur is extra zorgwekkend bezien in het licht van de moordaanslag door een andere Britse neonazi op de Labourpolitica Jo Cox. De laksheid waarmee de politie tegen deze intimidatiepraktijken optreeds staat in schril contrast met de waarschuwende woorden van de voormalige chef van de anti-terreureenheid van de Londense Metropolitan Police dat zijn land “de extreemrechtse terreurdreiging lijkt te onderschatten“.

Het probleem is niet dat extreemrechts een monopolie op politiek geweld zou hebben. Extreemlinks is niet veel beter. Het gele hesjes geweld in Frankrijk is een produkt van een tamelijk sinistere samenwerking van extreemlinks en extreemrechts. Extreemrechts wordt soms ook slachtoffer van politiek geweld – zie de stuitende geweldpleging door drie gemaskerde mannen tegen een Noord-Duitse AfD-politicus (NB: we weten nog niets over de motieven van de daders maar de politie gaat uit van een politiek gemotiveerde daad).

Het werkelijke probleem is dat extreemrechts en extreemlinks de grenzen van het overheidsgezag steeds nadrukkelijker lijken te testen. Intimidatie, knokploegen en aanslagen – het is allemaal terug van weggeweest. Tijd voor overheden in de betrokken landen om een serieus plan van aanpak te maken. De staat weer moet laten zien dat zij de baas is, ook en vooral op straat.