Rutte maakte vanmiddag weer eens duidelijk dat wendbaarheid het enig overgebleven VVD-beginsel is.

“In de politiek heb je nooit een akkoord”, verklaarde Rutte zojuist in het politieke praatprogramma Buitenhof. Hij bedoelde ermee te zeggen dat geen enkele deal ooit definitief is, dat er altijd weer volgende stappen en beslismomenten volgen. En dat het dus volkomen logisch was dat VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff gisteren afstand nam van het onlangs gepresenteerde Klimaatakkoord.

Voor alle duidelijkheid: Rutte gelooft dit uiteraard niet. Niet over akkoorden in het algemeen – hij sloot als premier een reeks brede politieke akkoorden om lastige dossiers vlot te trekken, van het Kunduzakkoord tot het Energieakkoord. En ook niet over klimaatbeleid in het bijzonder. Na afloop van de verkiezingen van 2016 publiceerde de VVD een document getiteld “139 redenen waarom Mark Rutte premier moet blijven”. Reden nummer 22:

Nederland heeft het Klimaatakkoord van Parijs getekend en houdt zich er ook aan. Mark wil zijn werk af kunnen maken.

Hoe zit het nu dus echt? In juni vorig jaar tekende de VVD mede de Klimaatwet, Dat paste allemaal binnen de nieuwe aanpak, waarbij de nadruk werd gelegd op het groene potentieel van onze economie. Die wet is vervolgens verder uitgewerkt in het eind vorige maand gepresenteerde Klimaatakkoord, waarbij volgens beproefd polderrecept is geprobeerd het aantal ondertekenaars uit te breiden van enkel politiek naar maatschappelijk middenveld. Dit akkoord is inderdaad, zoals Rutte stelt, nog geen definitief akkoord. Het is een ‘onderhandelaarsakkoord‘ waarin sommige knopen voor doorhakken zijn doorgeschoven naar de volgende fase.

Toch is het niet zonder betekenis omdat het de oplossingsrichting aangeeft, en daarmee ook duidelijk maakt hoe de lasten ervan verdeeld gaan worden. Het is vanwege die lastenverdeling dat het akkoord de afgelopen weken van alle kanten onder vuur is komen te liggen. Links en rechts is het erover eens dat de rekening teveel bij de burger en te weinig bij het bedrijfsleven is gelegd.

Nu had de VVD ervoor kunnen kiezen om pontificaal voor het akkoord te gaan staan. Maar er komen verkiezingen aan. Die verkiezingen moeten wat de VVD betreft liever niet gaan over het Klimaatakkoord, omdat men dan de hele campagne lang in de verdediging zit. Om die reden had men presentatie van de doorrekening al doorgeschoven tot na de Provinciale Statenverkiezingen. Maar nu de onrust op rechts aanhoudt, moet het even anders. Dus gebruikt men de officieuze aftrap van de campagne om opzichtig afstand te nemen van het akkoord, in ieder geval tot aan de PS-verkiezingen. Daarna zien we wel weer verder.

Wendbaarheid is een deugd in de politiek. Wie te beginselvast is, is niet in staat om adequaat te reageren op veranderende omstandigheden. Maar het mag nooit de enige deugd zijn. En dat lijkt in toenemende mate wel het geval bij de VVD.