Er wordt met democratisch vuur gespeeld door GeenPeil, het Forum voor Democratie en de oppositiepartijen CDA, D66 en SP. Het referendum ondermijnt de democratie.

 

Hoogst verontwaardigd

Het is inmiddels alweer meer dan een half jaar geleden dat in Nederland het veelbesproken referendum over het EU-verdrag met Oekraïne werd gehouden. Het referendum kwam er vooral op initiatief van Geenpeil en het Forum voor Democratie van zelfbenoemd intellectueel Thierry Baudet. De opkomstdrempel van 30 procent werd nipt gehaald en een meerderheid van de opgekomen kiezers sprak zich uit tégen het associatieverdrag. Het doel van de initiatiefnemers was bereikt.

Na het referendum, dat op zichzelf een felicitatie voor de ‘’winnaars’’ waard was, begon de ellende pas. Het ging de initiatiefnemers vooral allemaal niet snel genoeg. Op Geenstijl kwam een banner te staan waarop werd getoond hoeveel dagen het kabinet de referendumuitslag al ‘’negeerde’’ en Thierry Baudet besloot zelfs een bodemprocedure tegen de staat te beginnen. De jurist Baudet was vervolgens hoogst verontwaardigd dat die procedure zoveel tijd in beslag neemt. Dat had iedere collega-jurist hem van tevoren kunnen vertellen, maar Baudet houdt zich liever van de domme.

Toegegeven; er is inmiddels behoorlijk wat tijd verstreken en het is ook daarom dat de Tweede Kamer het kabinet opriep om vóór de datum van 1 november met een definitieve keuze te komen. Er zou dan eventueel een intrekkingswet moeten worden ingediend die ervoor zou moeten zorgen dat de wet met betrekking tot de goedkeuring van het verdrag, die in een eerder stadium door een grote Kamermeerderheid werd aangenomen, zou worden herroepen. Een parlementair unicum in Nederland.

Maar premier Rutte kreeg vlak voor de deadline alsnog meer tijd om met de Europese partners tot een akkoord te komen wat tegemoet zou moeten komen aan bezwaren van veel Nee-stemmers. Formeel gezien is dat laatste een uitermate royaal gebaar aangezien het een adviserend referendum betrof. Het advies hoeft niet opgevolgd te worden.

De directe aanleiding voor de extra tijd was Ruttes felle pleidooi tijdens zijn wekelijkse persconferentie op de laatste vrijdag van oktober. Rutte wees op de Nederlandse internationale belangen en op de geopolitieke gevolgen van het eventuele terugdraaien van de ratificatie. Daarnaast betrok hij de Russische bombardementen in Aleppo erbij. Een gedachtesprong die ver gezocht leek, wellicht was het dan ook niet verstandig van de minister-president, maar een zelfverzekerder Rusland is wel degelijk een gevaarlijker Rusland. Niet alleen in (Oost)-Europa, maar ook in Syrië. Maar zonder verdere context had de premier deze opmerking wellicht beter achterwege kunnen laten.

Na deze gang van zaken reageerden de vertegenwoordigers van het Nee-kamp zoals verwacht furieus. Ze begeven zich immers al sinds april in een voortdurende staat van boosheid en verongelijktheid. Dan kon dit er ook nog wel bij.

 

“Verraders van de democratie”

Geenstijl roept mensen nu op om bij de Kamerverkiezingen van maart 2017 niet te stemmen op partijen die volgens hen de democratie ‘’verraden’’ hebben. Dit zijn dus de partijen die Rutte de ruimte geven om de referendumuitslag in Brussel onderwerp van onderhandelingen te maken zodat er wellicht alsnog geratificeerd kan worden. Geenstijl is zelfs een crowdfundingsactie begonnen om daarmee de verkiezingen naar eigen zeggen negatief te beïnvloeden voor deze partijen. Een zogenaamde ‘’vacuümbom’’ op de verkiezingsuitslag.

Het is wat je noemt een gotspe dat deze partijen ‘’verraders van de democratie’’ genoemd worden. Het parlement is gekozen om de kiezers bij de parlementsverkiezingen te vertegenwoordigen, niet alleen de 30 procent van de kiesgerechtigden die in april is komen opdagen bij het referendum. Laat staan de krappe 20 procent van het totale aantal kiesgerechtigde Nederlanders die zich bij dat referendum tegen het associatieverdrag uitsprak. Nee; parlementariërs zijn gekozen om een eigen afweging te maken en op basis daarvan hun stem te bepalen. Dat is in een eerder stadium dan ook gebeurd, en toen was er in de Tweede Kamer een ruime meerderheid vóór het verdrag.

En dat maakt de opstelling van onder meer het CDA en D66 in de afgelopen periode zo onbegrijpelijk en haast hypocriet. Het CDA bijvoorbeeld was voorstander van het verdrag en is al sinds mensenheugenis tegenstander van het gebruik van referenda. Maar nu moest volgens de partij van Sybrand Buma een adviserend referendum klakkeloos worden overgenomen om op die manier een beslissing waar de partij zelf mee heeft ingestemd, terug te draaien. Je moet als partij wel heel slecht weten waar je staat wanneer je zo onnavolgbaar en onverdedigbaar te werk gaat. In het geval van D66 valt deze benadering nog enigszins voor te stellen aangezien de referendumwet uit de eigen koker komt. Alexander Pechtold was echter wel de eerste die na de persconferentie van Rutte bereid was om langer na te denken over de kwestie. Zou het dit jaar jubilerende D66 na 50 jaar eindelijk doorkrijgen wat de bezwaren van een referendum zijn?

Maar deze bizarre houding van meerdere partijen in het parlement is wel een voedingsbodem voor de initiatiefnemers om te roepen dat de democratie zou worden ondermijnd. Ook Emile Roemer van de SP springt op de bandwagon en roept dat een democratisch genomen ‘’beslissing’’ niet mag worden genegeerd. Maar dat is nu juist wat er zou gebeuren wanneer een minderheid van de Nederlanders een democratisch genomen beslissing kan terugdraaien. Hierin ligt ook de reden besloten dat een referendum op de manier waarop het nu in Nederland geregeld is, compleet onwerkbaar is. Voor een partij als D66 is dat echter moeilijk toe te geven aangezien het een van hun kroonjuwelen is.

 

Knikkende knieën

De democratie in Nederland zou pas echt gered zijn wanneer onze volksvertegenwoordigers een eigen afweging zouden maken en zich niet zouden laten gijzelen door een minderheid van de kiesgerechtigden. Het zou democratisch onverdedigbaar zijn als deze minderheid het beleid 180 graden kan keren. Maar dat is wel wat een aantal fracties nu, met verkiezingen in het vooruitzicht, oogluikend wil toestaan. Het is schokkend om te zien dat iemand als Sybrand Buma knikkende knieën krijgt van Jan Roos en Thierry Baudet, en daarom zijn eigen mening en principes overboord gooit.

Toegegeven: de huidige referendumwet is ook met instemming van het parlement aangenomen, maar daarmee heeft het wel de deur opengezet voor de eigen ondermijning.
Er wordt met democratisch vuur gespeeld. En hoewel het de initiatiefnemers van het Oekraïne-verdrag niet valt kwalijk te nemen dat ze gebruik maakten van de hen door de Kamer zelf geboden mogelijkheid, ondermijnen ook zij met hun verbale intimidatie jegens parlementariërs de democratie. De referendumwet is op een drama uitgelopen.

 

Foto: Wikimedia / Wikipedia Commons