Burgemeestersverkiezingen waren ooit een thema waar vooral D66 zich mee profileerde. Ondanks verwoede pogingen is het er in de kabinetten waar de partij aan deelnam, nooit van gekomen. Alhoewel D66 dit standpunt nog steeds uitdraagt, focust het zich tegenwoordig meer op andere zaken. Gekozen burgemeesters en andere vormen van bestuurlijke vernieuwing worden nu vooral gepropageerd door nieuw-rechts.

Onder andere het Forum voor Democratie, maar ook de PVV hebben meermaals gepleit voor het direct laten kiezen van burgemeesters. En ook de politiek leider van Leefbaar Rotterdam, Joost Eerdmans, haalde in het programma WNL op Zondag gisteren dit thema weer van stal. Hij vond, en dat is een veelgehoord argument, dat het kiezen van burgemeesters een einde zou moeten maken aan het verdelen van baantjes tussen mensen die elkaar al jaren kennen. De zogenoemde ”baantjescarrousel”.

Maar juist Eerdmans zou als wethouder en als afgestudeerd Bestuurskundige moeten weten dat dit volstrekte onzin is. Over de vraag of burgers direct hun burgemeester moeten kunnen kiezen valt te twisten, maar in het huidige systeem heeft een burgemeester voor zijn of haar voordracht toch echt een meerderheid van de gemeenteraad achter zich nodig. Het frame dat een burgemeester door een select groepje in een achterkamer wordt gekozen is vals.

En zulke argumenten horen we vaker bij partijen die achter het net vissen als het om bestuurlijke functies gaat. Natuurlijk worden de meeste publieke ambten bekleed door mensen die verbonden zijn aan een van de traditionele partijen. Deze partijen zijn doorgaans het grootst in de gemeenteraad. Het ligt dan ook in de lijn der democratische verwachtingen dat de PvdA de komende jaren heel wat bestuurlijke functies gaat verliezen.

Er valt heus wat te zeggen voor een systeem waarin de burgemeester direct door de inwoners van een gemeente verkozen wordt. Maar het zou de discussie daarover goed doen wanneer de voorstanders van zo’n opzet zouden stoppen met het gebruik van valse argumenten over een zogenoemde ”baantjescarrousel”. Het is een hardnekkig frame, maar daarom niet minder onwaar.

Mocht de gekozen burgemeester er ooit komen, dan zal de functieomschrijving van het ambt daarmee ook moeten veranderen. En dat werpt meteen een bezwaar op: de burgemeester is bijvoorbeeld direct verantwoordelijk voor de veiligheid in zijn gemeente. Daarvoor moeten soms besluiten worden genomen die niet per se populair zijn, maar die wel moeten gebeuren. Het afgelasten van een voetbalwedstrijd bijvoorbeeld. Die taak zou dan weer bij de politiecommissaris moeten komen te liggen, maar die wordt (gelukkig) al helemaal niet democratisch in zijn ambt gekozen. Voor de gekozen burgemeester er ooit komt, en dat lijkt me zéér de vraag, zullen er nog heel wat inhoudelijke bomen moeten worden opgezet.