Boris van der Ham (41) was tien jaar (2002-2012) lid van de Tweede Kamer namens D66. Thans is hij onder meer voorzitter van het Humanistisch Verbond, schrijver en eigenaar van adviesbureau Hamled. Van der Ham studeerde geschiedenis en voltooide de Toneelacademie van Maastricht.

Welke plek op aarde zou je nog eens willen bezoeken?

“Er zijn veel steden die ik nog eens zou willen zien, zoals Peking en Kaapstad. Maar de stad waar ik geen genoeg van kan krijgen, is Londen. Ik ben een echte anglofiel en kom er elke drie á vier maanden. Ik bezoek dan vrienden en ga naar het theater. Het theateraanbod is er enorm, hoewel de kwaliteit in Nederland wel beter is. Ik ben onder de indruk van de cultuur, de dynamiek en de politieke en economische denkkracht. Het is een echte wereldstad, met een open blik op de wereld. Fascinerend en inspirerend.”

Welke politieke functie zou je nog willen bekleden?

“Ik zeg altijd: als je te veel nadenkt over je politieke carrière dan heb je er geen. Als je verbeten inzet op een door jou begeerde functie, dan word je daar een heel naar mens van. Ik heb in 2012 besloten een tijdje uit de politiek te gaan om een frisse neus te halen, weer loskomen van de gebaande paden.”

“Maar, ja, ik denk dat ik me ooit wel weer verkiesbaar wil stellen voor de Kamer. Volksvertegenwoordiger zijn – en met voorkeurstemmen worden gekozen, zoals ik twee keer heb meegemaakt – is in mijn ogen het hoogste wat je kunt bereiken. Als je het goed aanpakt, kan je echt wat veranderen. Mijn boek De koning kun je niet spelen, is eigenlijk ook een pleidooi voor de kracht van het parlement en het belang van politiek. Ik heb ontzettend veel respect voor Kamerleden, los van welke partij ze vertegenwoordigen. Van de PVV tot GroenLinks wordt er keihard gewerkt.”

Zijn er wetten die je nog graag afgeschaft zou zien?

“Gisteren vond een aanslag plaats van moslimextremisten op het satirische tijdschrift Charlie Hebdo. Ze hadden wat satarische tekeningetjes van Mohammed gemaakt en de profeet werd bloedig gewroken voor deze godslastering. Wie maakt hier nu een karikatuur van de islam, kan je je cynisch afvragen. Welke wet moet je afschaffen? Toen ik als Kamerlid met een initiatiefwetsvoorstel het blasfemieverbod wilde afschaffen, werd dat als iets symbolisch gezien, maar in veel landen krijg je nog steeds straf voor godslastering en in dertien landen zelfs de doodstraf. In mijn ideale wereld zijn die wetten vandaag nog verdwenen. En in reactie op zo’n aanslag op de vrijheid van meningsuiting mag het enige antwoord zijn: nog meer satire, nog meer grappen, nog meer debat over de islam.”

In welke periode in de geschiedenis zou je een dag willen leven?

“Begin zeventiende eeuw. Dat was een ontzettend interessante periode waarin een belangrijk deel van de Nederlandse ideeëngeschiedenis is gevormd. De strijd tussen rekkelijken en de preciezen, de debatten tussen de stijl-religieuze Gomarus en de vrijer denkende Arminius over de predestinatieleer, de Synode van Dordrecht die erop volgde en de onthoofding van Van Oldebarnevelt door Prins Maurits. Een fascinerend deel van onze geschiedenis. De debatten van toen hebben de basis gelegd voor de Verlichting, Spinoza is eruit voortgekomen. Anno 2015 mag je hopen dat in reactie op het fundamentalisme van  Islamitische Staat ook Arminianen en Spinoza’s worden voortgebracht. Vandaag nog hebben humanisten internationaal geprotesteerd tegen de doodstraf die een schrijver uit Mauritanie is opgelegd vanwege afvalligheid en ‘speaking lightly of the Prophet Mohammed’.”

“Ik heb veel over die periode in de Nederlandse geschiedenis gelezen. Ik vind het dan ook jammer dat er in het onderwijs zoveel de nadruk wordt gelegd op het leren van jaartallen en niet over hoe ideeën zijn ontstaan en hoe ze de geschiedenis hebben gevormd.”

Met welke politica zou je eens een wijntje willen drinken?

“Jeanine Hennis-Plasschaert, een ontzettend leuke vrouw. En als ik ook een tweede mag noemen: Esther Ouwehand van de Partij voor de Dieren. Ook een leuke, hardwerkende vrouw, die ook kan relativeren.”

Welk boek zou je nog eens willen lezen?

“Ik heb onlangs de Russische Bibliotheek in huis gehaald, de hele rimram, met boeken als Oorlog en Vrede. Mensen die het hebben gelezen, zeggen dat het het beste is dat ze ooit hebben gelezen. Ik hoop er ooit doorheen te komen. Wel ken ik veel Russisch toneelliteratuur, zoals van Anton Tsjechov, wat ik echt iedereen wil aanraden om te lezen of te zien!”

Welke politicus zou je achterlaten op een onbewoond eiland?

“Tja… Politici? Weet je, je kan over iedereen wel iets zeggen, maar nu ik wat afstand heb genomen van de politiek, sta ik er meer ontspannen en minder partijdig in. Om nou weer wat afzeikerigs te zeggen…”

“Nou, laat ik dan ouderenpartij 50plus noemen. Ik zou ze bij elkaar op dat eiland zetten zodat ze tot rust kunnen komen en de zurigheid achter zich kunnen laten. Ik vind die onderlinge ruzies zonde. Er hebben toch heel wat Nederlanders op die partij gestemd en hun stem gaat op deze manier verloren. Zie dat onbewoonde eiland dus niet als straf, maar als een behandelplan.”