Sybrand Buma heeft terecht kritiek gekregen op zijn H.J. Schoo-lezing. Het CDA is op de verkeerde weg. Maar het is oneerlijk om iedereen op rechts over één kam te scheren met Geert Wilders en Thierry Baudet. Dat is een linkse spin.

 

CDA-mythes doorprikken

Chris1

Het essay ‘Het eenmalig veroordelen van Buma’s Schoo-lezing is niet genoeg’, dat afgelopen weekend op de website van De Groene Amsterdammer werd gepubliceerd, is op sociale media de hemel in geprezen. Chris Aalberts van TPO zei dat ‘alle idioten op rechts’ dit artikel moesten lezen, maar hij geloofde niet dat men op de inhoud van het essay zou ingaan. Ofschoon ik mijzelf niet als idioot definieer, ook niet in de positieve zin van Fjodor Dostojevski, voel ik mij toch geroepen om een inhoudelijke reactie op het Groene-verhaal te geven.

Allereerst de complimenten. Tamar de Waal en Jan Willem Duyvendak laten goed zien dat het CDA de verkeerde afslag genomen heeft. De partij heeft voor nationalisme gekozen, voor navelstaren, voor een mythologische visie op de geschiedenis die niet klopt. Ook de kritiek van het CDA op de multiculturele samenleving is gratuit.

Terecht ook merken de auteurs op dat het CDA kan worden aangesproken voor de situatie die de partij nu bestrijdt, namelijk de multiculturele samenleving. Niet alleen zaten het CDA en zijn voorgangers van 1918 tot 1994 onafgebroken in het kabinet en waren de christendemocraten dus mede verantwoordelijk voor de komst van gastarbeiders naar ons land; maar vanuit de ideologie van Abraham Kuyper geloofde de partij bovendien dat moslims een eigen zuil moesten vormen. Niks assimilatie dus. Sybrand Buma geeft nu ‘links’ en ‘de elite’ de schuld van het ‘feit’ dat moslims niet integreren, wat helemaal past in het populistische vertoog van de PVV en het Forum voor Democratie, maar dat is feitelijk niet helemaal juist. Het CDA was net zo verantwoordelijk voor dit beleid. Overigens zijn Tamar de Waal en Jan Willem Duyvendak niet de eersten die hierop wijzen.

Interessanter is de kritiek van de auteurs op de wijze waarop het CDA het christendom tegenwoordig politiek inzet. Het christendom is voor het CDA vooral cultuur geworden. De Westerse beschaving en de Nederlandse cultuur zouden door het christendom gevormd zijn. Niet vrijheid en gelijkheid, de idealen van de Franse Revolutie, maar de christelijke traditie is wat ons gevormd heeft. De islam is volgens Sybrand Buma in wezen vreemd aan onze cultuur en staat op gespannen voet met onze democratie. Terecht merken Tamar de Waal en Jan Willem Duyvendak dat het CDA en ook een deel van de VVD-fractie in de jaren negentig niet zo om het homohuwelijk zaten te springen, iets wat nu als onlosmakelijk deel van onze cultuur wordt gezien. De mythe dat we onze vrijheid en onze beschaving aan het christendom, in bijzonder aan het CDA hebben te danken, wordt vakkundig doorgeprikt.

 

Gedeelde waarden

Het Groene-essay is erg eenzijdig in de analyse. In de spraakmakende gemeente is het tegenwoordig bon ton om het CDA en het liefst ook de VVD met de PVV en het Forum voor Democratie in verband te brengen. Politicoloog Armen Hakverdian, een collega van Tamar de Waal en Jan Willem Duyvendak aan de Universiteit van Amsterdam, beweerde doodleuk dat de PVV de Tweede Kamerverkiezingen van 15 maart gewonnen had, als je hun liberale en christendemocratische zusterpartijen meerekent. Tamar de Waal en Jan Willem Duyvendak redeneren ook zo, hoewel ze gelukkig iets genuanceerder in hun essay zijn dan Armen Hakverdian in zijn tweetje:

Inhoudelijk gezien is een samenwerking tussen CDA, PVV en VVD waarschijnlijker dan ooit tevoren.

(…)

Als populisme, anti-rechtsstatelijk gedachtegoed en xenofobie maar voldoende gevoed en gelegitimeerd worden, zullen uiteindelijk niet partijen als het CDA of de VVD toekomstige verkiezingen winnen, maar populisten en xenofoben die nog radicaler grondrechten en rechtsstaat willen schenden.

(…)

Politici benadrukken om de haverklap dat ‘onze cultuur’ superieur is, en dat ‘echte Nederlanders’ met elkaar één cultuur moeten delen. Ook VVD-minister Schippers benadrukte dit sterk in haar H.J. Schoo-lezing van vorig jaar: er moest een ‘vrijheidscoalitie’ komen van Nederlanders (met een migratieachtergrond of niet) die de Nederlandse cultuur wil beschermen. Toegegeven, haar lezing was uiteindelijk hoopvoller dan die van Buma, aangezien de laatste geen enkele rol ziet weggelegd voor moslims; bij hem is iedere ‘coalitie’ ver te zoeken. Maar het uitgangspunt dat een democratie culturele homogeniteit vereist om te kunnen voortbestaan ondermijnt, ironisch genoeg, het democratische project zelf.

Het gaat de VVD natuurlijk helemaal niet om culturele homogeniteit, maar dat de liberaal-democratische waarden breed gedeeld worden die nodig zijn om onze democratie en onze rechtsstaat in stand te houden. Democratie is meer dan alleen een set van spelregels en wat abstracte begrippen. Er is ook een verhaal voor nodig.

Het CDA heeft onder Buma geprobeerd een nieuw verhaal voor Nederland te maken. Het uiteindelijke doel is wel dat we samen ergens voor gaan. De wijze waarop het CDA dit gedaan heeft is verkeerd – on-Nederlands nationalisme, trots op oud-Hollandse spelletjes en het uitsluiten van moslims – maar dat betekent niet dat de poging om zo’n verhaal te maken slecht is.

De VVD doet het ook en beter. Edith Schippers wilde in haar Schoo-lezing ook mensen met een migratieachtergrond betrekken bij haar vrijheidscoalitie. Hoewel mijn wenkbrauwen fronsen als zij het heeft over ‘echte Nederlanders’. Met nationalisme, ook in lichte vorm, heb ik gewoon niets. Toch vind ik het VVD-antwoord op de vragen van deze tijd veel beter dan dat het Groene-antwoord.

 

Verhalen die verdeeldheid zaaien

Tamar de Waal en Jan Willem Duyvendak deconstrueren naar goed postmodern gebruik alleen maar, maar construeren niets. Hoe moet je orthodoxe moslims en andere minderheden in ons land, die opvattingen hebben die schuren met de opvattingen van de meerderheid, betrekking bij onze samenleving, bij onze democratie? Harde uitsluitende taal helpt uiteraard niet, maar het linkse ‘leven en laten leven’ werkt ook niet.

Als burger heb je niet alleen rechten maar ook plichten. Je moet ook wat voor de samenleving terugdoen. Dat kan alleen als je je met deze samenleving kan identificeren. Gedeelde waarden hebt. Een soort van wij-gevoel. En hierbij hoort ook een gedeeld verhaal. Natuurlijk moet er aandacht zijn voor de zwarte bladzijden uit de Nederlandse geschiedenis – de slavenhandel, het cultuurstelsel op Java en de politionele acties – maar hier moet het niet alleen maar over gaan.

Als je linkse media als De Groene Amsterdammer, Joop en De Correspondent leest, dan krijg je het idee dat racisme ‘witte’ Nederlanders in hun bloed zit. Het zijn juist deze verhalen die verdeeldheid zaaien, gebrek aan tolerantie tonen en daarmee dus het populisme voeren, de gedachte dat ‘elite’ en ‘volk’ tegenover elkaar staan. Hoewel ik met populisme niks te maken wil hebben krijg van dit soort postmoderne onzin de kriebels. En ze dragen ook helemaal niks bij aan het maatschappelijk debat, maar zorgen net als populistisch gebral alleen maar voor nog meer polarisatie.

 

Ten slotte

Om een lang verhaal kort te maken: hoe maken we een verhaal over ons democratische Nederland dat eerlijk is, dus ook met oog voor de zwarte bladzijden in de geschiedenis, en tegelijkertijd verbindend? Hoe zorgen we voor een wij-gevoel waar zo veel mogelijk burgers zich in kunnen herkennen? Links en rechts, zwart en wit, moslims en christenen, homo’s en hetero’s, alle gendersoorten die er zijn, advocaten en bouwvakkers, enzovoort? Dat is een veel interessantere uitdaging dan van vanuit je ivoren toren iedereen de moreel de maat de nemen.

 

 

Afbeelding: Screenshot Youtube