Moeten we uitgeprocedeerde asielzoekers die eigenlijk het land moeten verlaten nu wel of niet voorzien van sobere opvang? Het is een vraag die de coalitie tot op het bot verdeelt.

De PvdA is voor. De VVD tegen. Hoewel? Ook VVD burgemeester Jozias van Aartsen is voor een regeling zei hij op 16 april. Het zijn de gemeentelijke overheden die uiteindelijk als eerste de gevolgen ondervinden van de dakloze uitgeprocedeerden die door de steden zwerven. Die daar de overlast en humanitaire ellende van ervaren en zien. Een begrijpelijke reactie dus van een lokale bestuurder. Maar uiteindelijk ook een verkeerde. Als we een systeem hebben waarin de asielaanvraag wordt getoetst aan criteria dan is het onvermijdelijk dat er vluchtelingen zijn die niet aan die criteria voor asiel blijken te voldoen. En in veel gevallen wordt die ontoelaatbaarheid in talloze beroepsprocedures keer op keer bevestigd. Dan houdt het een keer op. En dan is het vreemd dat de overheid toch weer opvang moet gaan bieden. Dan neem je als overheid blijkbaar je eigen regels niet serieus. Dan zeg je tegen iedereen die vanaf de Noord Afrikaanse kust naar Europa staart dat je mag blijven, ook al voldoe je niet aan de criteria om asiel te krijgen. Het zou de propagenten van de ‘bed bad brood’ regeling sieren als ze dat zouden erkennen. Want anders is het wel heel makkelijk en gratuite om je humane attitude uit te venten. En waarom gaan we deze mensen wel bed, bad en brood geven maar laten we al die andere miljoenen die niet de middelen hebben om de oversteek naar Europa te maken vrolijk verder creperen? Omdat we van hen geen directe overlast hebben in onze portieken en parken? Waarom zetten we eigenlijk niet een permanente veerdienst in om iedereen die wil, over te varen? Dan hoeven er dit jaar niet ruim 3000 mensen op de Middellandse zee te verdrinken zoals vorig jaar het geval was. Werkt beter dan nog meer patrouilleren en mensen uit wrakke bootjes tillen. Zo’n veerdienst, dat is waar iedereen die roept dat Europa veel meer moet doen om vluchtelingen op zee te redden eigenlijk om zou moeten vragen. Nog beter, waarom evacueren we eigenlijk niet iedereen uit alle oorlogsgebieden waar ook ter wereld?

Zinnige mensen zullen inzien dat dit alles onmogelijk is. En dat er dus dilemma’s zijn. Zo zit het hele vluchtelingenbeleid vol met lastige vragen. Daarover echt inhoudelijk praten lijkt me een stuk constructiever dan te stellen dat ook uitgeprocedeerde asielzoekers ‘mensen met een identiteit’ zijn zoals fotograaf André Bakker deed met zijn portrettengalerij van zeventig van hen. Natuurlijk hebben die mensen een identiteit. Dat is een open deur en speelt in op makkelijke feelgood emoties. Maar daarop de focus leggen doet niets af aan het feit dat er bij het vluchtelingenbeleid altijd en onvermijdelijk keuzes gemaakt moeten worden. En dat die nooit makkelijk maar wel vaak hard zijn. Behalve natuurlijk wanneer je vindt dat het moreel wenselijk – en praktisch haalbaar is om iedereen die hier wil komen waar ook ter wereld op te pikken en hier netjes af te zetten.

Ons asielbeleid is cynisch en hypocriet. Een klein deel van de wereldwijde vluchtelingenpopulatie is in staat om met behulp van gewetenloze mensensmokkelaars de reis te betalen en desgewenst vervalste reisdocumenten en vluchtverhalen te kopen om zich vervolgens aan onze grenzen te melden. Aan deze asielaanvragers besteden we vervolgens € 25.000 per jaar. Dat is geld waarmee in de regio’s waar het om gaat een veelvoud aan mensen kan worden geholpen zoals oorlogscorrespondent Arnold Karskens onlangs volkomen terecht opmerkte. In plaats van aan echte hulp wordt geld besteed aan lange juridische procedures. Wat een verspilling. Dit kan toch niet echt de beste en meest humane manier zijn om mensen te helpen.

De politieke crisis in Den Haag en de humanitaire op de Middellandse zee en elders toont aan dat het huidige asielbeleid niet meer werkt in de wereld van vandaag. En dat het tijd is dat er in internationaal verband gekeken wordt naar die verdragen uit vervlogen tijden. We moeten inzien dat een kostbare en tijdrovende asielaanvraagprocedure niet de standaardoptie moet zijn waar we iedereen die om overigens heel begrijpelijke redenen wegwil uit een warzone als Syrië induwen. Die huidige asielpraktijk met al haar perverse gevolgen willen handhaven is onbedoeld in het geheel niet humaan.