Terugkomend op de ongelukkige GeenStijl-tweet over hoe alleen een staatsgreep ‘ons land’ nog kan redden, waar Ewout al over schreef: ik zou graag de logica willen begrijpen die auteur hanteert. Misschien valt er iets van te leren wanneer we de domme opmerking zo sterk mogelijk interpreteren. We nemen dus aan dat het niet gaat om een staatsgreep om de democratie buiten werking te stellen, maar een staatsgreep om deze juist te redden. Dit past ook geheel in de context van geharnast rechts: in Nederland roepen partijen hoe rechtser ze zijn deste harder hoe hoog ze democratie in het vaandel hebben staan. De PVV is eigenlijk de PVVD, die tijdens de formatiepogingen zijn beklag deed over de ‘ondemocratische’ uitsluiting van zijn 1,4 miljoen kiezers.

Een staatsgreep dus, om de democratie te ontdoen van ondemocratische elementen die angstvallig vasthouden aan Haagse tradities en de groeiende groep bezorgde burgers met onderhandse middelen in de oppositie blijft dwingen. Op het eerste gezicht lijkt dat op een argument. Wanneer kan worden aangetoond dat er in Den Haag een cultuur heerst van vriendjespolitiek en slinkse deals die de stem van de soeverein, het volk dus, negeert, dan is er dus meer nodig dan verkiezingen om daar verandering in te brengen. De vraag is natuurlijk wie die staatsgreep zou moeten uitvoeren en met welke legitimiteit. Maar laten we aannemen dat het door de welwillende legerleiding tot in de puntjes wordt georganiseerd, dat ze binnen drie maanden de hofvijver hebben gedempt en alle antidemocratische elementen zijn vervangen door verse apparatchi(c)ks van de nieuwe, ‘lupenreine‘ democratie.

Maar dan nog is het land niet ‘gered’. Staatsgrepen (Franco, Salazar, Papadopoulos, Videla, Pinochet, Noriega, Erdogan) hebben historisch altijd tot een schrikbewind en onderdrukking van minderheden geleid, dus je moet wel heel zeker van je zaak zijn om te denken dat een poldermodel-staatsgreep niet zal resulteren in een nachtmerrie. De GeenStijl-tweet schijnt te denken “we lossen even het technische probleem met de democratie op en geven het land dan weer terug aan het Nederlandse volk.”

En daar ligt het probleem. ‘Het Nederlandse volk’ bestaat niet, daarvoor zijn de onderlinge meningsverschillen te groot (het is geen toeval dat de kabinetsformatie maar niet wil lukken). De democratie wordt niet meer gedragen door een demos, een volk van mensen dat zich méér met Nederland identificeert dan bijvoorbeeld met Europa, Turkije, of de virtuele werelden waarin ze gamen. De nationale identiteit wordt langzaam ondermijnd omdat belangrijke pijlers ervan afbrokkelen. Engels is steeds vaker de voertaal. Veel mensen hebben niet het saamhorigheidsgevoel in een rechtvaardige staat te leven die we met z’n allen opbouwen. Nederland is geen land meer van alleen maar trotse burgers die in de eerste plaats Nederlander zijn, en zal dat door een staatsgreep natuurlijk ook nooit worden. De nieuwe democratie die na de hypothetische ‘benevolent coup d’état’ wordt gevestigd zal vanaf het begin gepaard gaan met discussies over volksverraad en gewelddadige pogingen de eenheid van een volk af te dwingen waar die niet meer bestaat – nadat juist de staatsgreep de verbindende factor om zeep heeft geholpen: het aanpolderen.

Dat is de reden waarom we in elk geval tegen een staatsgreep moeten zijn.

 

monnet