Mariken Heitman (43) is een Nederlandse schrijver die ooit begon als lerares op de middelbare landbouwschool. Toch was het niet voldoende. Mariken wilde schrijver worden en besloot op haar 30e het roer om te gooien. Haar eerste boek De wateraap werd direct goed ontvangen. Daarna schreef ze ook Wormmaan en De mierenkaravaan. Voor Wormmaan ontving ze de Libris Literatuurprijs. Dit is alles wat je over Mariken Heitman wil weten.
Studie
Mariken Heitman werd op 17 maart 1983 geboren in Rheden, Gelderland. Het gezin woonde dichtbij het bos en er was altijd een sterke verbintenis met de natuur. Na de middelbare school besloot ze biologie te gaan studeren aan de Universiteit van Utrecht. Haar doel was om etholoog te worden. Na haar studie werkte ze in de biologische groenteteelt en gaf ze les op een middelbare landbouwschool.
Schrijven bood de mogelijkheid om te verbeelden
Ondanks dat Mariken haar werk leuk vond, had de wetenschap en haar academische opleiding grenzen. Door fictie te gaan schrijven, kon ze meer dan alleen observeren; ze kon gaan verbeelden in het verlengde van wetenschappelijke modellen die alleen een versimpelde weergave van de werkelijkheid geven. De menselijke ervaring is meer genuanceerd en chaotischer. Door te schrijven kon Mariken alles omvatten.
Schrijfcursus
Voordat Mariken begon met schrijven, ging er wel wat tijd overheen. Ze wilde eigenlijk altijd al schrijver worden, maar deed er lange tijd niets mee. Toen ze de 30 was gepasseerd, besloot ze een schrijfcursus te volgen. Ze begon met een korte cursus, daarna een jaartraject met wekelijkse lessen. Het was eigenlijk een hele gewone schrijfcursus, maar het veranderde het leven van Mariken Heitman. Ze ontmoette een redacteur die wel wat in haar werk zag.
De wateraap
In 2019 kwam De wateraap uit, de debuutroman van Mariken Heitman. Het boek gaat over biologiestudent Elke, waarvan niet verteld wordt of het een man of vrouw is. De student kiest de wateraaphypothese als onderwerp van haar afstudeerproject. Dit is een hypothese waarbij men ervan uitgaat dat de voorouders van de mens lange tijd in water hebben geleefd.
Kiezen tussen man of vrouw
Elke voelt de druk om in haar leven te kiezen voor vrouw of man zijn, maar weet niet wat ze wil. In de zomer helpt ze haar oudtante in de tuin, waar ze bieten zaait, kool stekt en onkruid wiedt. Planten gaan dood en bloeien, iets wat heel vanzelfsprekend is. Het is een overgave die Elke niet goed begrijpt.
Fascinatie voor de wateraap
Elke is op zoek naar iets om zich aan te spiegelen, iets wat haar laat zien dat je niet per se man of vrouw hoeft te zijn. Haar fascinatie met de wateraap, een wezen dat een link zou kunnen leggen tussen aap en mens, stuurt haar naar Wenen, waar ze koortsachtig op zoek gaat naar een verwantschap. Het boek dat gedeeltelijk autobiografisch is, werd genomineerd voor de Bronzen Uil en de Jan Wolkers Prijs.
Niet welkom in het damestoilet
Mariken krijgt naar eigen zeggen dagelijks te maken met de vraag of ze man of vrouw is. Als ze een damestoilet binnenloopt, wordt ze weleens vermanend aangesproken. Een keer besloot ze de welving van haar borsten te laten zien om te laten zien dat ze een vrouw is. Het is iets wat haar dagelijks kan frustreren.
Wormmaan
In 2021 bracht Mariken deze roman uit over hoe de natuur en de mens gevormd worden. Het boek bestaat uit twee verhaallijnen. De ene verhaallijn gaat over zaadveredelaar Elke, die we nog kennen uit de roman De wateraap. Elke is gefascineerd door erwtenplanten en wordt regelmatig verward voor een man, iets wat veel impact heeft op haar leven.
Libris Literatuurprijs
De tweede verhaallijn in Wormmaan gaat over Ra, een androgyne vrouw die 9000 jaar geleden leefde in een tijd dat landbouw net werd uitgevonden. Voor het boek kreeg Mariken in 2022 de Libris Literatuurprijs. Volgens de jury lieten de verhaallijnen zien dat Mariken groot intellect en psychologisch inzicht heeft. Het boek stond tevens 11 weken in de Bestseller 60.
Fascinatie voor de prehistorie
Het viel een aantal mensen op dat Mariken regelmatig schrijft over de prehistorie; dat deed ze ook in Wormmaan. Naar eigen zeggen komt haar fascinatie door de drang en het verlangen om dichtbij de kern van dingen te komen. Ze heeft het idee dat mensen in de prehistorie dichter bij de natuur stonden, iets wat ze zelf ook heeft. Door haar zoektocht en nieuwsgierigheid naar de ontwikkeling van de mensheid probeert Mariken ook meer van zichzelf en de maatschappij te begrijpen.
De mierenkaravaan
In 2024 werd door Atlas Contact het boek De mierenkaravaan uitgebracht. We ontmoeten tuinder Kiek die een haas ontdekt. Ondanks dat de tuinder weet dat elk levend wezen een rol speelt in de natuur, dreigt het dier het ecologische evenwicht in de tuinderij te verstoren. Tegelijkertijd krijgt Kiek een progressieve ziekte die Kieks leven zal veranderen. De tuin ondergaat tijdens de vier jaargetijden verschillende metamorfoses, iets wat ook voor Kiek zelf geldt.
Fijnzinnige, kritische observaties
Recensenten vonden dit boek, net als voorgaande verhalen, heel origineel. Volgens de Volkskrant is het proza om in te blijven grazen. Volgens Trouw heeft Mariken fijnzinnige en kritische observaties. Mariken laat goed zien hoe eenzaam het kan zijn om een chronische ziekte te hebben.
Het privéleven van Mariken Heitman
Regelmatig vragen mensen Mariken waar ze zich bevindt in het LHBTQI+ plaatje. Ze zegt zich het prettigst te voelen tussen lesbische vrouwen en identificeert zich dan ook als lesbisch. Dat zegt overigens niet zoveel over haar gender; ze ziet zichzelf als een androgyne vrouw. Ze wil niet kiezen voor non-binair, omdat dit aan zou geven dat ze iets niet is. Mariken zegt juist allebei te zijn.
Op haar 23e uit de kast
Ondanks dat Mariken een hele lieve familie en begripvolle ouders heeft, was uit de kast komen iets wat ze lang heeft uitgesteld. Pas toen ze 23 jaar oud was, liet ze haar familie weten dat ze op vrouwen viel. De enige reden waarom ze dat deed, was omdat ze er niet meer omheen kon. Daarvoor had ze wel al jaren door dat ze anders was, maar ze probeerde het te negeren. Gevoelens voor meisjes stopte Mariken het liefst ver weg.
De ziekte multiple sclerose
Mariken is een paar jaar geleden gediagnosticeerd met multiple sclerose. Elk jaar moet ze een MRI-scan van haar hersenen laten maken. Elk jaar komen daar wat meer lichte puntjes bij, iets wat in dit geval littekenweefsel van eerdere ontstekingen is. Lichte plekjes kunnen een beetje herstellen, maar nooit helemaal.
Zwaardere medicatie
Keer op keer overwegen neurologen om zwaardere medicatie voor te schrijven. Die medicatie zal effectiever zijn, maar het zal er ook voor zorgen dat er meer bijwerkingen zijn. Het is elke keer hetzelfde verhaal en de afweging tussen de voordelen en nadelen wordt steeds complexer. Volgens Mariken is ze veroordeeld tot een onvolmaakt lichaam, waarbuiten ze niet bestaat.
