Nederland is een land van polderen en consensus, maar ook van ruzie. In de kroniek Ruzie. Van een lijk naast de kachel tot rijdende rechters, beschrijft Enno de Witt op humoristische wijze een heleboel kleinzielige vaderlandsche conflicten.

 

Steile principes en Anja Meulenbelt

Communisten, trotskisten, maoïsten en anarchisten, hervormden, gereformeerde bonders, synodalen en gereformeerden onderhoudende artikel 31 K.O., ze sloegen elkaar met steile principes figuurlijk de hersenen in, omdat ze letterlijk in hun Waarheid (met hoofdletter) geloofden. Enno de Witt vindt het onderwerp waarover men ruziede niet zo interessant, maar wel de wijze waarop men elkaar te lijf ging. Dat is namelijk zeer vermakelijk. Onder andere mijn proefschrift over het Gereformeerd Politiek Verbond, een uiterst principiële partij waar men elkaar moreel keihard de maat nam, inspireerde De Witt tot het schrijven van zijn kroniek.

Wie zijn de ergste ruziemakers? De vrijgemaakten, de gereformeerden onderhoudende artikel 31 K.O. en oprichters van het GPV, scoren uiteraard hoge ogen. Dat doen echter ook de communisten en andere extreemlinkse clubjes. Hoe steiler de principes, hoe erger de ruzies. Maar het blijkt dat ook de beoefenaars van het klootschieten rollend over straat gingen, de fanclub van Willem Bilderdijk, de Vrijdenkers en het antifascistische Comité Waakzaamheid.

Omdat Enno de Witt zich zo sterk focust op organisaties komen ruziezoekers zelf ietwat minder uit de verf. Hij heeft hier ook een beetje bewust voor gekozen. Multatuli, een van de beruchtste ruziezoekers aller tijden, komt nauwelijks aan bod omdat we al zoveel over hem weten. Willem Bilderdijk, die nauwelijks voor Multatuli onderdeed, krijgt echter de aandacht die hij verdient, evenals de achttiende-eeuwse pamflettist en broodschrijver Jacob Campo Weyerman en natuurlijk feminist Anja Meulenbelt. Hugo Brandt Corstius ontbreekt echter helaas, en ook Theo van Gogh en Gerard Reve komen niet in het boek voor. Ook heeft het boek geen index. Mocht er nog een tweede druk komen, dan graag een herziene druk waarin Ruzie wordt aangevuld en de ergste lacunes worden opgevuld.

 

De Kwestie Smilde

Heel aardig is dat de Kwestie Smilde, een ruzie in het GPV waarvan ik tijdens mijn promotieonderzoek de oorzaak niet kon achterhalen, ook het boek van De Witt heeft gehaald. Om het boek van De Witt en natuurlijk mijn eigen proefschrift aan te prijzen daarom hieronder het verslag van deze opmerkelijke ruzie.

In Drenthe speelde de kwestie Smilde. Wat nu precies de oorzaak van deze kwestie was kan niet uit de brieven worden opgemaakt. In ieder geval had de Provinciale Contactraad van Drenthe op 13 februari 1954 besloten om afgevaardigde P.M. de Boer uit Smilde niet meer toe laten. Ook weigerde de PCR andere afgevaardigden uit Smilde toe te laten als deze kiesvereniging De Boer zou blijven steunen. Op zaterdagmiddag 25 oktober echter waren De Boer en twee andere afgevaardigden van Smilde toch aanwezig op de PCR-vergadering:

Op het tijdstip, dat de vergadering een aanvang zou nemen, waren verschillende afgevaardigden aanwezig, ook br. P.M. de Boer met twee andere leden van de kiesvereniging uit Smilde. De voorzitter heeft vòòr het begin van de vergadering gevraagd of de aanwezigheid van br. P.M. de Boer er een bewijs van was, dat hij zijn houding had gewijzigd of wenste te wijzigen. Het antwoord daarop was: Neen. Daarna is gevraagd of de andere leden uit Smilde als plaatsvervangers waren aangewezen. Ook hierop werd geantwoord: Neen. Daarop is gezegd, dat een besluit van de Contactraad om br. P.M. de Boer niet tot de vergadering toe te laten werd gehandhaafd en dat br. P.M. de Boer daarom verzocht werd de zaal te verlaten. Daaraan gaf hij geen gehoor. De voorzitter heeft toen aan de andere afgevaardigden gevraagd, of zij wensten, dat onder deze omstandigheden de vergadering werd gehouden. Bij een hoofdelijke stemming gaven alle afgevaardigden als antwoord: Neen.

Daarop is de zaal verlaten. Aangezien het niet mogelijk was in Assen een andere gelegenheid te vinden, waar we zonder br. P.M. de Boer konden vergaderen, daar hij vast besloten was ons overal te volgen, welk voornemen hij ook trachtte uit te voeren door onze voetstappen letterlijk te drukken, werd in de wandeling door Assen besloten naar Hooghalen te gaan, waar ten huize van de voorzitter rustig vergaderd kon worden. Dit besluit kon gelukkig uitgevoerd worden. Daar is ook verder normaal vergaderd.

Na de gewone handelingen is de zaak Smilde besproken. Besloten werd het besluit t.o.v. br. P.M. de Boer te handhaven en ook, zolang de kiesvereniging van Smilde haar houding niet herziet, ook aan deze vereniging geen uitnodiging meer te zenden voor vergaderingen van de Contactraad. Van welk besluit de vereniging van Smilde inmiddels op de hoogte is gesteld.