Amsterdam EXPO komt met een grootse tentoonstelling over de ijstijd, maar de het ‘wauw’-gevoel blijft een beetje achterwege

Het is vast geen toeval dat de ijstijd de laatste jaren weer wat meer in de spotlights staat. Net zoals Jurassic Park van Spielberg voor een heuse dino-hype zorgde, zo is het ongetwijfeld te danken aan het succes van de Ice Age-animatiefilms dat er opeens meer belangstelling is voor deze koude periode uit onze geschiedenis. Zo is sinds vorige week in Amsterdam EXPO de grootste reizende tentoonstelling over de ijstijd neergestreken. Deze heeft de imponerende titel Giants of the Ice Age en zal, hoe toepasselijk, overwinteren in ons land. Mochten we dus weer zo’n laffe winter krijgen als vorig jaar, waarin een fatsoenlijke trui eigenlijk al volstond om ons warm te houden, dan weet de liefhebber van ijzige temperaturen in elk geval waar hij heen moet om aan zijn trekken te komen.

De expositie is ontwikkeld in samenwerking met het Duitse Neanderthal Museum en andere Europese instituten en brengt de laatste wetenschappelijke inzichten over de ijstijd. Vergeet dus die koddige beestenboel uit Ice Age, want de knuffelbare Sid, Manny, Scrat, Diego en hun avontuurlijke wereld zijn ontsproten aan de fantasie van filmmakers en hebben weinig te maken met de realiteit. Dat lijkt misschien logisch, maar onderschat nooit de invloed van Hollywood op het grote publiek als het om de beeldvorming van bepaalde tijdvakken gaat, zelfs niet in het geval van animatiefilms. Dat wil niet zeggen dat zo’n verantwoorde tentoonstelling geen crowd-pleaser mag zijn, integendeel; om mensen naar binnen te lokken zul je –zeker tegenwoordig- met wat meer moeten komen dan alleen wat informatieve teksten en fossielen.

Prehistorisch Artis

Giants of the Ice Age belooft veel: ‘een fascinerende reis door prehistorische tijden, waarin alle zintuigen geprikkeld worden en het publiek oog in oog komt te staan met gigantische uitgestorven zoogdieren, zoals de mammoet, de sabeltandtijger, het reuzenhert, de wolharige neushoorn en de holenbeer’. Klinkt als een dagje prehistorisch Artis, maar dan dus met nepdieren die niet bewegen. (Al moet ik toegeven dat ik in Artis bij sommige beesten ook wel eens twijfel aan hun echtheid. Serieus, heeft iemand die krokodil ooit ook maar één beweging zien maken?) Naast de parade van de vele diersoorten maakt de bezoeker ook kennis met de mensen die in de ijstijd leefden, namelijk de Neanderthalers. Hoe zag hun dagelijks bestaan eruit? Aan bod komen o.a. hun jachttaferelen, gereedschappen en artistieke uitingen, te weten de beroemde Europese grot- en rotstekeningen. Verder ook veel aandacht voor de natuur en het landschap; hoe lag Nederland er toen bijvoorbeeld bij? Speciaal voor Giants of the Ice Age heeft Naturalis Biodiversity Center Leiden hier een aparte sectie voor ontwikkeld. Zo is het bijvoorbeeld leuk om te ontdekken dat Nederland hét mammoetland bij uitstek is; nergens ter wereld worden zoveel resten van dit dier gevonden als hier.

20141126_110638

Veel van die ijstijdfossielen zijn ook te zien op de tentoonstelling, al zijn ze niet allemaal echt. Zo gaat het bij de beroemde mammoetbaby’s Lyuba en Dima -beide ruim 35.000 jaar oud- om nauwkeurige kopieën, maar het pronkstuk, een compleet mammoetskelet, is helemaal origineel. Soms is het wel even goed op het bordje kijken of het bij een bepaald object om een kopie gaat of niet, want namaak is vaak niet van echt te onderscheiden. Iets te vaak staat er dan toch ‘replica’, wat jammer is omdat we bij de presentatie te horen kregen dat ze in Leiden duizenden fossielen in de opslag hebben liggen. Hadden ze er daarvan dan niet een paar meer in de vitrines uit kunnen stallen? Toch een beetje een gemiste kans.

Tikje saai

In zijn totaliteit is Giants of the Ice Age een degelijke en fraaie, wetenschappelijk onderbouwde expositie, maar het blijft allemaal een tikje aan de saaie kant. De bezoeker dwaalt door sober ingerichte zalen waar soms weinig fascinerends te zien is en de beloofde zinnenprikkelende ervaring blijft een beetje achterwege. De levensgrote modellen van de uitgestorven dieren en Neanderthalers zien er prachtig uit, maar komen niet echt tot leven. Nu hadden we op de persbijeenkomst de mazzel dat Dick Mol, een wereldwijd bekende mammoetexpert, ons zeer enthousiast toesprak bij bepaalde objecten en dat maakte veel goed, maar helaas loopt hij er niet elke dag rond om de mensen te informeren. Deze ‘Sir Mammoth’, zoals hij ook wel wordt genoemd, geeft overigens wel op zondag 14 december een EXPO College bij de tentoonstelling, dus grijp uw kans, zou ik zeggen. Op de overige dagen zult u het met de audiogids moeten doen als u gesproken toelichting wilt. Voor de kinderen zijn er een speurtocht en een speciale kinderaudiogids.

20141126_111933

Wat de kinderen betreft: nu is het toevallig (?) zo dat in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden op dit moment ook een expositie is ingericht over de ijstijd. In tegenstelling tot Giants of the Ice Age, die voor de jongere bezoekers ook wel geschikt is maar qua uitstraling toch interessanter is voor een wat ouder publiek, is de expositie IJstijd in Leiden speciaal voor kinderen gemaakt. Hij is wat kleiner en compacter, er wordt minder informatie verstrekt, maar hij is wel leuker aangekleed en interactiever. Met name voor kinderen –maar stiekem ook voor volwassenen, zoals wij ontdekten- is dat wel een pluspunt. Meer beeld en geluid hadden van Giants of the Ice Age dan ook ongetwijfeld een wat spannendere expeditie gemaakt, maar het blijft een unieke tentoonstelling die met veel vakmanschap in elkaar is gezet. En dat mammoetskelet is toch wel heel indrukwekkend.

Giants of the Ice Age is nog t/m 1 maart 2015 te zien.