De Turks-Duitse regisseur Fatih Akin maakte in 2014 de indrukwekkende film ‘The Cut’, de eerste film die het verhaal van de Armeense Genocide van 1915 vertelt. Historicus Ewout Klei, die deze film voor u keek, is sprakeloos.

‘Wie spreekt er vandaag nog over de uitroeiing van de Armeniërs?’ Deze beruchte uitspraak zou Adolf Hitler op 22 augustus 1939 gedaan hebben vlak voor de Duitse inval in Polen. De Armeense Genocide van 1915, die aan zo´n 1,5 miljoen Armeniërs het leven kostte, is bij het grote publiek lang niet zo bekend als de latere Holocaust. Dit komt mede omdat de Turkse overheid nog steeds ontkent dat er een massamoord heeft plaatsgevonden. Om het Turkse taboe te doorbreken maakte de Turks-Duitse regisseur Fatih Akin in 2014 de indrukwekkende film ‘The Cut’, die eind 2015 ook in enkele Nederlandse bioscopen heeft gedraaid en te koop is op DVD en blu-ray.

The Cut is eigenlijk de eerste film die het verhaal van de Armeense Genocide vertelt. Centraal staat de tragische reis van de Armeense smid Nazareth, deze symbolische naam is uiteraard met opzet gekozen, die van zijn vrouw en zijn twee dochters wordt gescheiden. Tijdens de Eerste Wereldoorlog worden Nazareth en andere Armeniërs door het Turkse leger gedwongen tot dwangarbeid. Hij overleeft de massa-executie dankzij een ‘goede Turk’. Terwijl de andere Armeense mannen de keel wordt doorgesneden krijgt Nazareth alleen een diepe wond in zijn keel die niet dodelijk is, maar hem wel het spraakvermogen ontneemt. Dit uiteraard als metafoor voor het decennialange zwijgen over de Armeense Genocide. Ook Turkse deserteurs helpen Nazareth om te overleven. Als hij voldoende is aangesterkt gaat hij in zijn eentje op zoek naar zijn vrouw en zijn dochters, om te kijken wat er van ze terecht is gekomen.

TheCut2Het eerste uur van The Cut is ongelooflijk heftig, met als hoogtepunt het ‘werkkamp’ bij Ras al-Ayn, waar Armeniërs massaal omkomen. Het doet denken aan de foto’s van de uitgemergelde overlevenden van Auschwitz. Nazareth hoort daar van zijn stervende schoonzus dat zijn vrouw is overleden, maar dat zijn dochters de dodenmars door de Syrische woestijn hebben overleefd. De zoektocht naar zijn dochters, de volgende anderhalf uur van de film, brengt Nazareth vervolgens naar Aleppo, Libanon, Cuba en de Verenigde Staten. Ook dit deel van de film is vol symboliek. De Syrische grootvader die Nazareth helpt heeft een zeepfabriekje en verkoopt zijn zeep aan de Turkse soldaten: hun misdaden proberen ze met zeep schoon te wassen.

Als de Engelsen Aleppo ‘bevrijden’ en de Turken de stad moeten verlaten worden ze door boze Syriërs en een groep Armeniërs die de genocide heeft overleefd bekogeld met stenen. Nazareth wil eerst ook meedoen, maar schrikt terug als hij ziet als ook vrouwen en kinderen worden bekogeld. Verzoening is belangrijker dan wraak. De Engelsen zorgen echter ook vermaak want ze nemen de film mee. De Syriërs en Armeniërs kijken met zijn allen naar de stomme film The Kid met Charlie Chaplin. Nazareth herkent in dat verhaal zijn eigen verhaal: ook hij is zijn kinderen kwijtgeraakt.

Nadat Nazareth van de zusters van een Zweeds weeshuis in Libanon hoort dat zijn dochters naar Cuba zijn geëmigreerd monstert hij aan op een schip en steekt de Atlantische Oceaan over. Het avontuur dat Nazareth meemaakt is uiterst actueel. Zijn queeste doet erg denken aan de reis die de vluchtelingen uit Syrië en Afrika naar Europa maken. Als een uitgehongerde Nazareth in het zuiden van de Verenigde Staten is aangekomen wordt hij gewaarschuwd door een mensensmokkelaar: ‘Beware of the Ku Klux Klan. They don’t like Jews like you.’

Vindt Nazareth zijn dochters terug? Daarvoor moet u toch echt de film zelf zien. Met The Cut heeft Fatih Akin een indrukwekkende geschiedenis verteld die niet vergeten mag worden. De film is episch zonder bombastisch te worden, zit vol literaire symboliek en weet de kijker emotioneel te raken. Net als de hoofdpersoon ben ik sprakeloos.

Hier kunt u de trailer van de film bekijken.