Soms is de geschiedenis wrang, heel wrang. Tijdens de Slag bij de Somme waren zowel Adolf Hitler als Otto Frank, de vader van Anne Frank, aanwezig. Saillant detail: Frank was luitenant. Hitler maar een simpele Gefreiter (een korporaal) Ze kunnen elkaar zijn tegengekomen. Misschien heeft Frank nog een bevel aan Hitler gegeven, maar dat zullen we nooit weten.

 

Wat we wel weten is dat Hitler het einde van de Eerste Wereldoorlog in een veldhospitaal meemaakte. Otto Frank was nog aan het front. Op 11 november 1918 om 11:00 zwegen de wapens. In Duitsland was echter de revolutie uitgebroken. Op 9 november 1919 had Von Scheidemann in Berlijn de Duitse Republiek uitgeroepen. Nu weten we dat dit zeer tegen de zin van zowel Friedrich Ebert (SPD) als Prins Max von Baden was. Zij hadden de bevolking alleen maar wijsgemaakt dat de keizer was afgetreden. Pas op 26 november 1918, te Amerongen in Nederland, tekende Wilhelm II zijn abdicatie. Zowel Frank als Hitler voelden zich door keizer en volk verraden. Veel Duitsers waren van mening dat de oorlog nog te winnen viel.

Het Duitsland waarin Frank en Hitler terugkeerden is veranderd. Over nacht was de monarchie afgezet en de republiek uitgeroepen. In de steden heerste hongersnood en werkloosheid en iedere dag bestond het risico op opstanden. De oorlog zorgde voor inflatie en de wapenstilstand bracht daar geen verandering in. Het verdiende geld werd met de dag minder waard. De economie stortte in. Mede door de onmogelijke herstelbetalingen die de geallieerden de Duitsers hadden opgelegd tijdens de Vrede van Versailles. Het zou tot 2010 duren voordat het laatste bedrag betaald was. De herstelbetalingen zorgden er voor dat de economie ineen stortte. In 1922 kon Duitsland de herstelbetalingen niet voldoen en daarop begon de bezetting van het Rijnland door Frankrijk en België.

Otto Frank kon met moeite de zaak van zijn vader overeind houden. Hitler had andere plannen. Hij wilde, samen met generaal Lüdendorff, de regering omverwerpen. Zijn plannen mislukken. Hitler en von Lüdendorff worden opgesloten in de gevangenis van Starnberg. Van zijn extreem-rechtse staatsgreep kwam niets in huis. Net zo min slaagden de staatsgrepen van de communisten in Saksen en Thüringen.

In het Rijnland en in het Roergebied bleef het gevaarlijk toen de Fransen en Belgen geconfronteerd werden met opstanden en stakingen. De in Aken uitgeroepen Rijnrepubliek kwam er niet. Ondertussen begon onder Kanselier von Stresemann het tij te keren. De herstelbetalingen werden minder hoog en de Amerikanen leenden de Duitsers geld. Het ging veel Duitsers voor de wind en zo trouwde Otto Frank op 12 mei 1925 met Edith Holländer. Ze zouden twee dochters krijgen, Margot en Anne. En zo leek er niets aan de hand. Van 1926 kregen Otto Frank en andere oorlogsveteranen met een Volkstrauertag hun erkenning. Het bedrijf van Frank ging in 1930 failliet, maar niemand kon toen vermoeden wat er hem nog te wachten stond.

Hitler en zijn eerzuchtige handlangers hadden na 1923 ook niet stilgezeten. Ze hadden zich bij de conservatieve en aristocratische elite weten binnen te slijmen. Met antisemitische en xenofobe leugens had Hitler zijn achterban wijsgemaakt dat Duitsland wraak moest nemen voor de vernederende vredesovereenkomst Versailles, waar links Duitsland trouwens ook tegen was.

Door de beurscrash van 1929 en de verslechterende economie in Duitsland, kreeg Hitler steeds meer aanhang. Met geweld en pure list wist Hitler in 1933 de macht te grijpen. Eindelijk kon Hitler een dictatuur vestigen. De Joden, waaronder de familie Frank, werden tweederangs burgers. Otto Frank, die altijd trots was om een Duitser te zijn, besloot het land te verlaten. Ze kwamen terecht in Amsterdam.

In een woning aan het Merwedeplein begon de familie Frank aan een nieuw bestaan. Frank richtte Optika op. In Amsterdam kreeg de familie lucht van de antisemitische manifestatie in Leipzig van 9 november 1936, toen onder veel hysterisch gekrijs van Josef Goebbels het standbeeld van Felix Mendelsohn werd verwijderd. We kunnen aannemen dat de familie Frank geschokter was over de Reichsprogromnacht van 9 november 1938. Toch geloofden ze dat ze veilig waren. Of toch niet? Tussen 1938 en 1941 zou Otto Frank proberen naar Cuba of de Verenigde Staten te vluchten. Zonder succes. De rest is geschiedenis. Anne Frank schreef er een dagboek over, het meest gelezen boek op de Bijbel na…

Hitler pleegde in 1945 als een lafaard zelfmoord. Otto Frank zocht naar zijn familie die nooit meer terugkwam. Hij hertrouwde en vertrok naar Zwitserland, waar hij in 1980 stierf. De geschiedenis kan wrang zijn. Een slag waar twee personen aanwezig waren. De ene als eenvoudig korporaal en de ander als luitenant. Niemand kon die dag vermoeden dat die Oostenrijkse korporaal een oorlog tussen volkeren en “rassen” zou beginnen. De Slag om de Somme kostte aan honderdduizenden het leven. Hitler overleefde het ternauwernood en werd daarmee de ergste erfenis van de Eerste Wereldoorlog.

Afbeelding: Wikipedia / Wikimedia Commons