Op 1 augustus 1936 begonnen in Berlijn de Olympische Zomerspelen. Dat deze plaatsvonden onder Nazi-bewind was ook destijds omstreden, maar Berlijn had de Spelen al toegewezen gekregen voordat Adolf Hitler aan de macht kwam. 

Er gingen veel stemmen op om de Spelen te verplaatsen of anders te boycotten, maar uiteindelijk vond dit niet genoeg weerklank. Een van de mannen die zich verzette tegen een boycot was Avery Brundage, op dat moment voorzitter van het Amerikaans Olympisch Comité. Later zou hij voorzitter van het IOC worden. In die hoedanigheid nam hij ook een zeer omstreden beslissing: na de dodelijke gijzeling van Israëlische atleten door Palestijnse terroristen liet hij de Olympische Spelen van 1972 in München tot woede van velen gewoon doorgaan.

De Spelen in 1936 werden vooral een manifestatie van de Nazi-ideologie. Hitler verrichte de opening en er waren veel symbolen van de nazi’s te bewonderen. Berucht is het moment waarop Hitler weigert de donkere atleet Jesse Owens de hand te schudden.

In de Duitse ploeg werden Joodse atleten ”uiteraard” geweerd. Een bekend voorbeeld daarvan is de hoogspringster Gretel Bergmann die enkele weken voor aanvang van de Spelen nog dacht mee te mogen doen. Ze was er zelfs speciaal voor teruggekeerd uit Groot-Brittannië. Zij overleed overigens afgelopen week op 103-jarige leeftijd. In New York welteverstaan, want later vluchtte ze voor de nazi’s. Nooit in haar leven is ze nog terug gegaan naar Duitsland, zelfs niet toen er eind jaren ’90 een stadion naar haar werd vernoemd.

Ook Nederland was aanwezig op deze Spelen. Er werden meerdere gouden medailles gewonnen. Andere landen dan Duitsland mochten overigens wel ”gewoon” Joden en donkere mensen laten mee sporten. De nazi’s lieten voor een paar weken hun relatief vriendelijke gezicht zien. Toch klonk er ook kritiek op de Nederlandse deelname.

Voor de nazi’s waren de Spelen in elk geval een daverend succes. Het was een uitgelezen kans om de wereld hun goed geoliede maatschappij te tonen. De propaganda vierde dan ook hoogtij. Op dat moment konden nog weinig mensen bevroeden dat Hitler de wereld slechts luttele jaren later in de Tweede Wereldoorlog zou storten.

 

Afbeelding: Wikimedia Commons