Op 22 juni 1941 viel Adolf Hitler, daarbij gesteund door zijn As-bondgenoten in Europa, de Sovjet-Unie binnen. De verwachting was dat de oorlog binnen enkele maanden voorbij zou zijn, maar de Duitse invasie werd in december gestuit bij Moskou en vanaf 1943 werden de Duitsers steeds verder teruggedrongen. Was Operatie Barbarossa gedoemd te mislukken? Of had nazi-Duitsland op een andere manier de oorlog misschien kunnen winnen?

 

Cruciale strategische fouten

Tijdens de Tweede Wereldoorlog maakte Adolf Hitler enkele cruciale fouten. Zijn grootste fouten in 1941 waren het per se eerst willen veroveren van de Oekraïne, waardoor aan het eind van het jaar Moskou niet kon worden veroverd, en zijn oorlogsverklaring aan de Verenigde Staten.

In december 1941 was het eigenlijk duidelijk dat nazi-Duitsland de oorlog niet meer kon winnen. De Sovjet-Unie was geslagen maar niet verslagen, en dankzij de deelname van de industriële grootmacht Amerika aan de oorlog was nazi-Duitsland het overwicht definitief kwijt. De Amerikanen konden enorm veel tanks, vliegtuigen en schepen maken. Ook al zouden de Amerikanen veldslag na veldslag verliezen, en tegen Japan verloren de Amerikanen aanvankelijk veel slagen, de oorlog zouden ze nog steeds winnen.

Een alternatief scenario

Nazi-Duitsland had de Tweede Wereldoorlog kunnen winnen als de Verenigde Staten niet in de oorlog zouden worden betrokken. Als Hitler niet aan de Verenigde Staten de oorlog had verklaard dan hadden de Amerikanen misschien/wellicht nooit afgerekend met nazi-Duitsland, omdat er in de Verenigde Staten een sterke anti-oorlogslobby bestond. Japan en de Sovjet-Unie waren tot vlak voor het einde van de Tweede Wereldoorlog ook niet in oorlog met elkaar. En Groot-Brittannië en Frankrijk verklaarden de Sovjet-Unie in 1939 niet de oorlog toen het Rode Leger Polen in de rug aanviel en daarna Finland probeerde te veroveren.

Maar helemaal zeker is het Amerikaanse isolement niet. President Roosevelt had in 1941 met de Britten de Lend-Lease-afspraak gemaakt, ruim voor de Japanse aanval op Pearl Harbor. Hoewel de Amerikanen neutraal waren stonden ze voordat ze officieel in de oorlog werden betrokken met een been in het geallieerde kamp. Dat was voor Hitler ook de reden om de Amerikanen de oorlog te verklaren. Het was geen rationele beslissing van Hitler, maar wel een begrijpelijke.

Voor de sake of argument moeten we van de premisse uitgaan gaan dat de Verenigde Staten niet bij de oorlog worden betrokken: om zeker te zijn van de overwinning had Hitler de Russen in 1941 moeten verslaan, of in 1942 als hij Operatie Barbarossa een jaar zou hebben uitgesteld. Toen nazi-Duitsland aan de invasie van de Sovjet-Unie begon waren de Britten nog niet definitief verslagen. Het was voor de nazi’s slimmer geweest wanneer nazi-Duitsland zich in 1941 helemaal had geconcentreerd op het verslaan van Groot-Brittannië in het Middellandse Zee-gebied. Dit zou geleid hebben tot de bezetting van Egypte, Palestina en het Midden-Oosten, waardoor het Duitse leger ook toegang had tot de olievelden in Irak. Een groot deel van de bevolking in het Midden-Oosten was ook op de hand van nazi-Duitsland, denk aan de putchisten in Irak, dus het zou de nazi’s geen moeite kosten om deze landen in het As-kamp te krijgen. Ook Turkije – Hitler was een groot bewonderaar van wijlen Mustafa Kemal Atatürk – zou misschien naar het Duitse kamp zijn overgelopen. En uiteraard ook Iran dat met de nazi’s sympathiseerde.  Ten slotte zou ook Franco’s Spanje, dat in 1940 nog de boot afhield, de kant van Hitler kiezen.

Na het verjagen van de Britten hadden de nazi’s – ook al was Groot-Brittannië nog formeel onafhankelijk – de handen vrij om de Sovjet-Unie goed aan te pakken. Behalve een breed front vanuit het westen zou de Sovjet-Unie ook vanuit het zuiden kunnen worden aangevallen. De Turken in de Kaukasus en misschien ook de Krim, en Iran een aanval in Centraal Azië. Dankzij deze extra aanvallen zou de Wehrmacht zich kunnen concentreren op de hoofdtaak, het veroveren van Moskou.

In 1941 was Stalin vanwege de successen van de Wehrmacht in de beginfase van de strijd doodsbang dat de Communistische Partij hem zou arresteren. Dat gebeurde niet. In dit scenario, een beter geplande invasie, zou Stalin misschien/wellicht zijn gearresteerd. Vermoedelijk door Beria, het hoofd van de NKVD, de Russische geheime dienst. Beria heeft in het geheim overleg gevoerd met nazi-Duitsland, om precies te zijn met Heydrich (wie anders), en mag na de bezetting van Moskou leider worden van een marionettenrepubliek in Siberië, die ook lid wordt van het As-bondgenootschap. Ruim voor het einde van 1942 hebben de Duitsers en hun bondgenoten de Sovjet-Unie dus verslagen, met als gevolg dat het geïsoleerde Groot-Brittannië helemaal alleen overblijft. De vraag is of nazi-Duitsland Groot-Brittannië opnieuw aanvalt, net als in 1940, of dat Hitler het met een nieuwe Britse regering op een akkoordje gooit en Churchill in ballingschap gaat.

Wat zouden de gevolgen zijn?

Een overwinning van Hitler zou betekent hebben dat miljoenen Russen en andere Slavische mensen zouden zijn doodgehongerd. Het Hungerplan zou in werking zijn getreden en voor een grootschalige sterfte hebben gezorgd. De Oekraïne zou zijn gekoloniseerd door Duitse (en Noorse en Nederlandse) boeren en de overgebleven Slaven zouden er als slaven voor het zogenaamde Herrenvolk werken.

De joden zouden nog ‘perfecter’ zijn uitgemoord, omdat vrijwel alle Russische joden in dit scenario in Duitse handen zouden zijn gevallen. Maar misschien hadden de nazi’s besloten om de joden naar Madagaskar en naar Beria’s Siberische republiek te deporteren. De eindoplossing van de jodenvraagstuk werd in december 1941 bedacht, toen Hitler wist dat hij de oorlog niet meer kon winnen. Misschien zou hij in het geval van een Duitse eindoverwinning naar een andere oplossing hebben gezocht en de joden ‘slechts’ verbannen. Die deportatie zou trouwens wel veel dodelijke slachtoffers hebben geëist, want Madagaskar en Siberië konden natuurlijk nooit miljoenen joden opvangen. En misschien bedacht Hitler zich later wel en vond hij alsnog dat de joden allemaal moesten worden uitgeroeid.

Een Duitse eindoverwinning zou ten slotte geleid hebben tot een andere Koude Oorlog, namelijk die tussen nazi-Duitsland en de Verenigde Staten. In plaats van een Red Scare zou er misschien/wellicht een Brown Scare zijn geweest. De racistische politiek van Hitler zou niettemin, omdat hij de oorlog gewonnen had, in zekere zin salonfähig zijn. De Verenigde Staten zouden een stuk rechtser zijn geweest dan nu.

 

Zie ook:

 

Afbeeldingen: Wikipedia / Wikimedia Commons