Op 31 oktober 1517 spijkerde Maarten Luther, aldus de legende, zijn 95 stellingen op de deur van de slotkapel van Wittenberg. Maar wat zou er gebeurd zijn als de Reformatie nooit had plaatsgevonden? 

 

Over bovenstaande vraag gaat een filmpje van Alternate History Hub. Het belangrijkste gevolg zou zijn dat de Katholieke Kerk veel machtiger zou zijn dan nu, maar ook dat de Verlichting misschien niet zou hebben plaatsgevonden. De godsdienstoorlogen tussen de katholieken en protestanten leidden namelijk tot de overtuiging dat verschillende geloven elkaar moesten tolereren en dat kerk en staat meer van elkaar werden gescheiden. Die ideeën werden in de zeventiende en achttiende eeuw universeler en leidden tot de Verlichting en de Franse Revolutie.

De Reformatie was natuurlijk allesbehalve een Verlichting, want Maarten Luther en Johannes Calvijn namen de Bijbel heel letterlijk en beide Reformatoren waren tegen godsdienstvrijheid. Maar omdat kritisch denken een enorme impuls kreeg legden de gebeurtenissen uit de zestiende eeuw mede de intellectuele basis voor wat er in de eeuwen daarop zou volgen.

 

 

Uitgelichte afbeelding: Wikimedia / Wikipedia Commons