Op 27 mei 1942, precies 75 jaar geleden, vond Operatie Anthropoid plaats, de aanslag op Reinhard Heydrich.

 

Dankzij de roman HHhH van Laurent Binet, de televisieserie op de VPRO over Hydrich en de film HHhH, die deze zomer in de bioscoop komt, weten veel mensen inmiddels weer over Operatie Anthropoid. Twee Tsjecho-Slowaakse militairen, Jozef Gabčík and Jan Kubiš, werden door de Tjecho-Slowaakse regering in ballingschap in Londen naar Praag gestuurd om Reinhard Heydrich te vermoorden. Heydrich was sinds het najaar van 1941 Reichsprotektor van Bohemen en Moravië en had duizenden mensen laten executeren. Ook had hij in januari 1942, onbekend bij Tsjecho-Slowaakse regering in ballingschap natuurlijk, de Wannseeconferentie voorgezeten, waar besloten werd op welke manier de Europese Joden moesten worden uitgeroeid.

Reinhard Heydrich is misschien wel de meest kwaadaardige nazi van het Derde Rijk. Natuurlijk, Adolf Hitler was als leider van de beweging en visionair de hoofdverantwoordelijke van de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust; maar de meest meedogenloze uitvoerden van Hitlers plannen was Heydrich, de man met het ijzeren hart. Tijdens de Nacht van de Lange Messen liet Heydrich Hitlers tegenstanders in de nazipartij executeren. Toen Gregor Strassers executie mislukte, de kogel doodde hem niet, besloot Heydrich dat ze Strasser maar moesten laten doodbloeden. Ook zat Heydrich achter de False Flag-operatie tegen Polen. Duitse terdoodveroordeelden, verkleed als Poolse soldaten, overvielen een Duits radiostation, voor het Derde Rijk het excuus om de Poolse Veldtocht te beginnen.

Heydrich had gelukkig een zwakheid: hij was arrogant en roekeloos. Tijdens Operatie Barbarossa wilde hij per se wat van de oorlog meemaken en vloog met een jachtvliegtuig missies tegen het Rode Leger. Dit kostte hem op 22 juli 1941 bijna het leven, toen zijn vliegtuig werd geraakt door het Russische afweergeschut. De SS-generaal had geluk en kwam er echter zonder kleerscheuren vanaf en werd ook niet krijgsgevangen genomen door de Russen. Maar Heydrich leerde niet van zijn fouten. Als Reichsprotektor liet hij zich in Praag altijd rondrijden in een open auto. Zijn boodschap: ik ben onkwetsbaar en niet bang voor jullie.

Deze roekeloosheid werd hem precies 75 jaar geleden fataal.

Het verhaal van Operatie Anthropoid is wel vaker verteld en verfilmd, dus dat ga ik niet nog een keer doen. Lees HHhH, kijk de films en de VPRO-documentaire.

 

 

Afbeeldingen: Wikipedia / Wikimedia Commons