Op 14 februari 1919 begon de Pools-Russische Oorlog. Het pas onafhankelijke Polen raakte in conflict met communistisch Rusland, maar wist de aanval van het Rode Leger op het nippertje te overleven.

 

Intermarium

Poolse propagandaposter. ‘Breek de Bolsjewiek’

Eind 1918 werd Polen weer onafhankelijk. In 1916 was er een Pools koninkrijk opgericht, maar dat was een vazalstaat van het Duitse Rijk. De in 1918 onafhankelijk geworden natie hoopte van de zwakte van het Duitse en Russische Rijk te profiteren en zoveel mogelijk gebied te veroveren. Maarschalk Józef Piłsudski hoopte Oekraïners, Wit-Russen en Balten voor het nieuwe Polen te winnen door een federatie voor te stellen, het Intermarium, dat het Pools-Litouwse Gemenebest in een nieuw jasje moest worden.

Vanaf februari 1919 raakten Poolse troepen slaags met de Russische communisten. Het waren schermutselingen, omdat de communisten verwikkeld waren in een burgeroorlog tegen de ‘witten’ en niet met iedereen tegelijk wilden vechten. Józef Piłsudski voelde er echter niet voor om de witten te hulp te schieten, omdat zij een herstel van het oude tsarenrijk wensten. De maarschalk meende dat de communisten voor Polen een minder kwaad waren, omdat zij tijdens de Vrede van Brest-Litovsk met het Duitse Rijk grote gebieden hadden afgestaan. Mede omdat de Polen de witten niet assisteerden wewrden de communisten in 1919 niet verslagen. Nadat de communisten de overhand hadden konden ze zich volledig richten op Polen.

Het front in augustus 1920

Full-scale war

De Pools-Russische Oorlog was in 1919 beperkt van omvang gebleken. In 1920 werd het een full-scale war, toen Poolse troepen, geassisteerd door Oekraïense nationalisten, Kiev veroverden. Symon Petlyura, de leider van de Oekraïense nationalisten, had met Polen een deal gesloten. In ruil voor West-Oekraïne en de stad Lviv, die Pools zouden worden, zouden de Polen hem helpen om Kiev te veroveren en een Oekraïense staat in het leven te roepen. Hoewel Kiev werd veroverd liep het offensief op een grote mislukking uit, omdat het Rode Leger in mei 1920 een grote tegenaanval organiseerde. Het Rode Leger was veruit in de meerderheid en de Polen en de Oekraïners werden gedwongen om Kiev op te geven en trokken zich terug. De Russen rukten verder op en de situatie werd zo kritiek, dat de pas verworven Poolse onafhankelijkheid in gevaar kwam.

Kościuszko Squadron. Amerikaanse vrijwilligers hielpen als piloot de Polen.

Poolse militairen met buitgemaakte Russische vlaggen.

Bij Warschau echter werd het Rode Leger verslagen. Het Wonder aan de Wisla was mogelijk omdat Poolse codekrakers de gecodeerde Russische radioboodschappen hadden ontcijferd, met als gevolg dat de Poolse legers de Russische divisies konden omsingelen. Deze divisies hadden de dekking moeten krijgen van een zuidelijke legergroep die onder het bevel van Stalin stond, maar omdat Stalin per se Lviv wilde veroveren (vooral om Trotski de loef af te steken) waren die troepen niet waar ze eigenlijk hadden moeten zijn.

Na de Slag bij Warschau wilden de communisten vrede. Ze hadden gehoopt dat Polen een springplank zou zijn om de rest van Europa communistisch te maken. Maar dankzij de Polen en het verraad van Stalin kon de wereldrevolutie in de ijskast.

 

Hoe verliep de slag om Warschau?

Een Poolse nationalistische film over de slag om Warschau uit 2011 staat integraal op Youtube.

Afbeeldingen: Wikimedia / Wikipedia Commons