In 1920, als gevolg van de Vrede van Versailles, werd Saarland een mandaat van de Volkerenbond. Op 13 januari 1935, na een referendum, sprak de overgrote meerderheid van de bevolking zich uit voor aansluiting bij het Derde Rijk.

 

Mandaatgebied

Saarland, tegenwoordig een Duitse deelstaat, ontstond in 1920. Nadat het Duitse Keizerrijk de Eerste Wereldoorlog verloor werd de Weimar Republiek gedwongen om het gebied af te staan. In plaats van dat het door het aangrenzende Frankrijk werd geannexeerd kwam het gebied onder bestuur van de Volkerenbond. Een internationale vredesmacht, een van eerste vredesmachten ter wereld, moest de orde in Saarland bewaren. Van de 3300 militairen kwamen er 250 uit Nederland.

De bedoeling was dat na 15 jaar, in 1935 dus, een referendum in Saarland zou worden georganiseerd over de vraag of het mandaatgebied onafhankelijk moest blijven, zich aan moest sluiten bij het Duitse Rijk of bij Frankrijk. Tot Hitlers machtsovername in januari 1933 waren alle politieke partijen in Saarland voor aansluiting bij het Duitse Rijk. Toen Adolf Hitler echter Rijkskanselier werd en politieke tegenstanders begon te vervolgen hoopten communisten en sociaal-democraten in Saarland dat het referendum zou worden uitgesteld. Ze zouden dan immers moeten vluchten.

 

Intimidatiecampagne

De nazi’s waren natuurlijk vastbesloten om Saarland weer te doen laten terugkeren in het Rijk. Ze voerden een permanente intimidatiecampagne: mensen werden bedreigd, nazi’s luisterden telefoongesprekken van tegenstanders af, onderschepten hun brieven enzovoort enzovoort. Sarah Wambough, lid van de commissie van de Volkerenbond die moest toezien op een eerlijk verloop van het referendum, kreeg veel klachten binnen. De nazi’s, bang dat Frankrijk in reactie hierop het Saarland zou gaan bezetten, deden een stapje terug. Het werd nazi’s in Saarland en de aangrenzende gebieden verboden een tijdlang om een uniform te dragen. Ook mochten er geen nazimarsen georganiseerd worden.

Het referendum kende een enorm hoge opkomst: 98% van de stemgerechtigden ging naar de stembus. Een overweldigende meerderheid, 90,73%, koos voor aansluiting bij nazi-Duitsland. 8,87% van de kiezers wilde de status quo handhaven, slechts 0,40% wilde aansluiting bij Frankrijk. Niet alleen de Volkerenbond maar ook Frankrijk en nazi-Duitsland waren verrast door deze uitslag.

Op 1 maart 1935 werd Saarland officieel weer onderdeel van het Duitse Rijk. Communistische en andere tegenstanders van het naziregime vluchtten naar het buitenland. Velen kwamen in Paraguay terecht. Na de Tweede Wereldoorlog werd Saarland een tijdlang door Frankrijk bezet. In 1957 is het gebied definitief Duits.

Afbeelding: Wikimedia / Wikipedia Commons