Op 3 maart 1918, precies 100 jaar geleden, sluiten de bolsjewieken met het Duitse Rijk de Vrede van Brest-Litovsk. Het is een echte Siegfrienden: de Duitsers annexeren grote gebieden en rondom het sterk ingekrompen Rusland ontstaan allemaal kleine, van het Duitse Rijk afhankelijke staatjes.

 

De Eerste Wereldoorlog was in 1914 een tweefrontenoorlog geworden, omdat de Russen veel sneller met mobiliseren waren dan werd gedacht en de Duitsers geen doorbraak aan het westfront wisten te creëren na de verloren Slag bij de Marne. Toch slaagden de Duitsers er in om de Russen zware slagen toe te brengen, wat een belangrijke oorzaak was van het uitbreken van de Russische Revolutie. De bolsjewieken, in november 1917 aan de macht gekomen, beloofden vrede, land en brood. Ze waren bereid om grote stukken land aan de Duitsers af te staan.

De onderhandelingen werden gevoerd in de vestingstad Brest-Litovsk, waar in de zomer van 1941 hevig zou worden gevochten tussen de Wehrmacht en het Rode Leger. De onderhandelingen waren minder glorieus. De Russische delegatie, onder leiding van Leon Trotski, hoopte tijd te rekken, met als doel dat de revolutie ook in West-Europa zou uitbreken. De Duitsers waren het zat en besloten Rusland onder druk te zetten, door een nieuw offensief te beginnen. De Russische delegatie ging op 3 maart 1918 uiteindelijk akkoord met een vernederende vrede, die Rusland feitelijk reduceerde tot een tweederangs mogendheid.

De Russen moesten akkoord gaan met de onafhankelijkheid van Finland, Oekraïne, Polen en de Baltische staten. Ook verloren ze gebieden aan het Ottomaanse Rijk. De Duitsers konden een groot deel van hun leger in het oosten naar het westen overbrengen, met als doel de Entete de genadeklap te verkopen voordat de Amerikaanse troepen zouden komen. In 1917 hadden de Amerikanen immers aan het Duitse Rijk de oorlog verklaard en als zij zouden meevechten aan het westfront dan was het met de Duitse oorlogsmachine gedaan.

De Duitse offensieven in het voorjaar en de zomer van 1918 brachten terreinwinst, maar niet de gewenste doorbraak aan het westfront. In augustus keerden de oorlogskansen. Hét keerpunt van de Eerste Wereldoorlog was de Slag bij Amiens. Op 8 augustus 1918 startten de geallieerden een groot tegenoffensief, waardoor het Duitse leger volkomen werd verrast. Generaal Erich Ludendorff, die het vertrouwen in een Duitse Endsieg volkomen kwijt was, sprak over de ‘Zwarte Dag’ voor het Duitse leger. Vooral de Australische tanks, die in een eenheid opereerden, wisten grote bressen in de Duitse verdediging te slaan.

De Vrede van Versailles, in 1919 getekend, was net als de Vrede van Brest-Litovsk een Siegfrieden. Maar dan voor de geallieerden. Het Duitse Rijk werd gedwongen grote gebieden af te staan en moest bovendien zware herstelbetalingen doen. De Vrede van Versailles zette bij de Duitsers kwaad bloed en werd als onrechtvaardig gezien. Maar als de Duitsers in de lente of zomer van 1918 toch waren doorgebroken aan het westfront, voordat de Amerikanen kwamen, hadden ze Frankrijk een even onrechtvaardige vrede opgelegd. De Vrede van Brest-Litovsk gaf duidelijk aan op welke manier het Duitse Rijk de oorlog het liefst had willen afsluiten.

 

Afbeeldingen: Wikimedia / Wikipedia Commons