Op alle fronten wordt de aftrekbaarheid van rente ter discussie gesteld. Niet alleen de hypotheekrente voor particuliere woningbezitters, ook de aftrekbaarheid van rente op bedrijfsleningen.

Laten we maar bij de meest ‘makkelijke’ beginnen. De hypotheekrenteaftrek. Daar is al heel lang discussie over. Die aftrek mag van mij best verdwijnen. Het is natuurlijk vreemd dat eigenwoningbezitters (een deel van) hun woninglasten van het inkomen kunnen aftrekken en huurders niet. Staat natuurlijk wel tegenover dat er weer huurders zijn die subsidie ontvangen. En dat woningbezitters die rente kunnen aftrekken tegelijkertijd via het eigenwoningforfait dat weer bij het inkomen moet worden opgeteld een deel van het fiscale voordeel van renteaftrek weer inleveren. Oh ja, laten we ook de overdrachtsbelasting niet vergeten. Die is voor woningen dan wel tijdelijk verlaagd naar 2% maar zorgt natuurlijk nog steeds voor hogere kosten voor een koper. En een verhoging terug naar 6% hangt uiteraard nog altijd boven de markt.

Prima dus om dit fiscale circus te sluiten. Niet omdat de renteaftrek zoveel geld zou kosten. Dat is nonsens. Het is een herverdelingsmechanisme. En voor zover het wegstrepen van renteaftrek, huursubsidie en woningforfait  zou leiden tot een per saldo lastenverzwaring zou dat gecompenseerd moeten worden door een verdere verlaging van de tarieven in de inkomstenbelasting. Afhankelijk van welke tarieven in welke mate verlaagd worden zal dit weer lastenverschuivingen tussen (inkomens)groepen met zich meebrengen. Het is onmogelijk een majeure fiscale operatie voor iedereen budgettair neutraal te laten uitpakken.

Motie Koolmees en Nijboer

Dan de aftrekbaarheid van rente op bedrijfsleningen. Vorige week werd een motie van Wouter Koolmees en Henk Nijboer aangenomen die de regering oproept te komen met voorstellen om “de fiscale behandeling van eigen en vreemd vermogen meer gelijk te trekken.”  Veel detail bevat de motie niet en hoe dit precies vorm moet krijgen is nog volstrekt onduidelijk.

Als we ‘de onderneming’ beschouwen als een onafhankelijke zelfstandige entiteit is het inderdaad raar dat de kosten van de ene financieringsvorm wel – en de kosten van de andere financieringsvorm niet aftrekbaar zijn. Juridisch zijn ondernemingen met een NV of BV structuur inderdaad zelfstandige rechtspersonen met eigen rechten en plichten. Maar uiteindelijk is dat een fictie. De winst die zo’n onderneming maakt, is het inkomen dat resteert voor de eigenaren. Vanuit het perspectief van de eigenaren zijn rentelasten natuurlijk wel degelijk kosten die hun inkomen (uit onderneming) verlagen. Rentelasten niet langer aftrekbaar laten zijn leidt dan tot op papier hogere belastbare winstinkomens dan de facto voor de eigenaren resteren. Afhankelijk hoe je het bekijkt is er bij het afschaffen of beperken van renteaftrek voor vennootschappelijke ondernemingen nog iets voor te stellen. Maar dat een ondernemer die zijn bedrijf als eenmanszaak runt niet langer de rente op bedrijfsleningen kan aftrekken lijkt me van den zotte.

Aftrekbare dividenden?

Een meer gelijke fiscale behandeling van eigen – en vreemd vermogen kan tevens bereikt worden door ook de kosten van financieren met eigen vermogen fiscaal aftrekbaar te maken. Vanuit het perspectief van de onderneming is zoals gezegd de vergoeding die een bedrijf eigenaren moet ‘verschaffen een kostenpost. Het is, net als een rentebetaling, een kasstroom die door het bedrijf wordt uitgekeerd. Je zou je dus kunnen voorstellen dat dividendbetalingen aftrekbaar worden. Gevolg gaat echter zijn dat bedrijven dan de volle winst gaan uitkeren om op die manier de vennootschapsbelasting naar nul te brengen. Winsten zouden niet meer ingehouden worden waarmee ook een belangrijke bron van (automatische) financiering zou opdrogen. Niet logisch om het op deze manier gelijk te trekken dus.

Een tweede optie is om een bepaald forfaitair percentage over het eigen vermogen als aftrekpost in mindering te brengen op het belastbare inkomen. Iets dergelijks doen ze al in België. Of dit er daar inderdaad toe heeft geleid dat bedrijven zich meer met eigen vermogen zijn gaan financieren zoals Koolmees en Nijboer willen is mij echter niet bekend. Genoeg huiswerk voor kabinet en kamer lijkt me.