Gisteren vergaderde het bestuur van de Europese Centrale Bank (ECB) voor het laatst dit jaar. Net als talloze andere analisten, economen, journalisten et cetera, zat ik ook te luisteren naar de persconferentie na afloop. Daarbij probeer ik altijd op de kleine dingen, zoals onschuldig klinkende bijzinnen, te luisteren. Dat soort details spreken vertellen soms heel veel. Deze week was dat ook het geval.

Ik ga het in dit stuk dus niet hebben over de besluiten van de ECB en de mogelijke gevolgen ervan. Daarover kan ik kort zijn: de banken en onze zuidelijke muntbroeders hadden alle recht een fles champagne te openen na de vergadering. De banken omdat het leenloket van de ECB waar ze onbeperkt – ONBEPERKT dus – geld mogen lenen á 0,05 procent rente tot minstens – MINSTENS – diep in 2017 voor ze open blijft. En de overheden van landen zoals Italië, Frankrijk en andere eurolanden die het maar niets vinden om te moeten hervormen omdat het opkoopprogramma van staatsobligaties door de ECB tot minstens – MINSTENS dus – maart 2017 door zal gaan én maandelijks meer dan 60 miljard euro zal kosten.

Met andere woorden, de overheden van dat soort landen hoeven zich de komende jaren geen zorgen te maken over of het ze lukt voldoende staatsobligaties te verkopen om de gapende gaten in de begroting te dichten. En wij, de gewone burgers in landen zoals Nederland, moeten daarvoor bloeden. Als u volgend jaar een brief krijgt van uw pensioenfonds waarin staat dat uw pensioen c.q. pensioenaanspraken gekort wordt c.q. worden, denk dan aan 3 december 2015 en dit artikel en weet aan wie u dat te danken hebt: de ECB. Die instelling voert een monetaire oorlog tegen ons en is voorlopig aan de winnende hand (het is in mijn ogen de hoogste tijd voor een monetaire Acte van Verlatinghe, alleen zo kunnen we die oorlog winnen).

Uit de persconferentie van de ECB is gebleken dat de economen van de bank helderziend zijn

Zoals gezegd, lette ik vooral op de kleine dingen. Ik heb er twee gespot en die wilde ik u niet onthouden, ook omdat ik in alle analyses van het ECB-besluit van gisteren er geen letter over kon vinden. U leest Jalta onder meer omdat u verwacht dat Jalta u wel wijst op belangrijke zaken die elders niet te vinden zijn. Bij deze dus.

Inflatiebelminuten

Het eerste kleine dingetje viel te spotten in de antwoord van de Italiaanse baas van de ECB Mario Draghi op de vraag van een journalist of de ECB een hogere inflatie dan de doelstelling (onder maar wel dichtbij 2 procent) zal gedogen om zo een buffer in te bouwen tegen de desastreuse (NOT!) lage inflatie of zelfs deflatie. “Wij willen dat de inflatie op de middellange termijn naar onder maar dicht bij 2 procent stijgt”, zei Draghi, om te vervolgen dat “we zeker er rekening mee moeten houden dat de jaarlijkse inflatie gedurende een lange tijd ver onder het streefpercentage gelegen heeft.” Leest u zijn antwoord gerust nog een keer. Klinkt vrij onschuldig toch? Maar laten we toch even stilstaan bij wat Draghi daar zegt.

De ECB-President zegt namelijk dat de bank er rekening mee moet houden dat de inflatie gedurende enkele jaren zeer laag is geweest, met andere woorden: hij beschouwt het verschil tussen circa 2 procent inflatie per jaar en de werkelijke inflatie als een soort inflatiebelminutenpakket waarbij hij die ongebruikte ruimte kan meenemen naar de komende jaren! Men neme die ongebruikte ruimte en plakt deze bovenop het streefpercentage van 2 procent en ziedaar, dat is het nieuwe inflatiekader voor de eurozone. Dat streven naar structurele inflatie heb ik geldmoord genoemd. Geldmoord omdat de centrale banken met opzet naar inflatie streven elk jaar en daarmee met opzet de waarde van ons geld willen vernietigen. Volgens de Verenigde Naties is genocide een handeling met als doel het vernietigen, geheel dan wel gedeeltelijk, van een nationale, etnische, raciale of religieuze groepering als zodanig. Als we die logica volgen, dan moet een handeling of een reeks handelingen met als doel het vernietigen, geheel dan wel gedeeltelijk, van de koopkracht van het geld geldicide of – taaltechnisch correcter – pecunicide zijn. In goed Nederlands wordt dat dan geldmoord. Door te zeggen dat die ongebruikte inflatieruimte in de toekomst alsnog gebruikt kan worden, zegt Draghi simpelweg dat hij van plan is het per abuis niet uitgevoerde stuk geldmoord uit het verleden in de toekomst alsnog in te halen.

Nostradamus leeft!

Het tweede kleine dingetje uit de persconferentie van de ECB is dat de economen van de bank helderziend zijn. Draghi zei meermaals dat alle ingrepen van de ECB tot nu toe vruchten afwerpen. Het verlagen van de rente naar bijna 0 procent, op grote schaal opkopen van de staatsobligaties van de eurozone en met tientallen miljarden euro overeind houden van de door en door verrotte Griekse banken, werkt dus uitstekend zegt Draghi. Ik weet helaas niet zeker of de talloze gepensioneerden in Nederland die hun pensioenuitkeringen omlaag zagen gaan, er net zo over denken.

ECB heeft een ontdekking gedaan die de relativiteitstheorie van Einstein tot een kinderspel reduceert en elke andere bijdrage op het gebied van economie in de komende decennia
per definitie overschaduwt

Dat Draghi dat beweert, verbaasde me niet, hij kan moeilijk zeggen dat zijn beleid geen enkel effect heeft. Wat me wél verbaasde is de stelligheid waarmee hij dat beweerde. Economen hebben het vaak over het counterfactual als ze de stellige conclusies van een paper van een collega onderuit willen schoffelen. Als wetenschappelijk econoom kun je namelijk, strikt genomen, simpelweg beweringen als ‘Nederland zou beter af zijn buiten de EU’, ‘Nederland is beter af binnen de EU’, ‘Nederland was rijker geweest als het geen euro had’ of ‘Nederland was armer geweest als het geen euro had’ de wereld in slingeren.
Je kunt dat allemaal wel vermoeden, sterk vermoeden, verwachten, de kans erop groot achten, je kunt er alles mee…behalve weten. Want de waarheid is dat het simpelweg niet te berekenen is. De enige manier om bijvoorbeeld wél te weten of Nederland beter af was zonder de euro, was als we de kans zouden hebben de ontwikkeling van de Nederlandse economie sinds 1999 zonder de euro en met de gulden waar te nemen. Dat soort counterfactual studies zijn binnen de economische wetenschap niet mogelijk.

En toch, de ECB weet het wél. Al onze maatregelen hebben gewerkt, zei Draghi om dat vervolgens te onderbouwen met als feit gepresenteerde berekening van de ECB-economen dat ‘zonder onze maatregelen de inflatie in de eurozone in 2016 minstens een half procentpunt lager en in 2017 minstens 0,3 procentpunt lager zou zijn.’ De economische groei in de eurozone zou volgens Draghi tussen 2015 en 2017 elk jaar bijna een procentpunt lager zijn dan die straks wordt. “Ik denk dus dat we gelijk hebben als we zeggen dat onze maatregelen werken” sloot de Da Vinci onder economen glunderend zijn korte betoog af.

Als het waar zou zijn dat de ECB precies weet hoe hoog de inflatie en economische groei zouden zijn de komende jaren zonder ECB-maatregelen, dan moeten de economen van de ECB tussen nu en het jaar 2100 elk jaar weer de Nobelprijs in de economie krijgen. Zij hebben namelijk net iets ontdekt wat de relativiteitstheorie van Einstein tot een kinderspel reduceert en elke andere bijdrage op het gebied van economie per definitie overschaduwt.

Draghi’s unieke prestatie

Wat zeggen die twee voorvallen ons? In de eerste plaats dus dat als de jaarlijkse inflatie in de eurozone over enkele jaren 3 procent bedraagt, de ECB waarschijnlijk geen monetaire vin zal verroeren om die omlaag te drukken. Immers, er is ongebruikte inflatieruimte uit het verleden die de bank alsnog moet opmaken. Die heilig geachte doelstelling van de ECB, het streven naar een jaarlijkse inflatie van onder maar in de buurt van 2 procent, zal de rest van dit decennium in feite een loze kreet zijn. De bank zal hogere inflatiepercentages gewoon gedogen. Anders gezegd: de snelheid waarmee de waarde van uw spaargeld en pensioen omlaag zal gaan, neemt de komende jaren eerder fors toe dan af. Het Sinterklaasliedje voor de komende jaren kan dan ook het beste ‘dag spaargeld, dag pensioenen, dááááág, dááááág luiden’.

In de tweede plaats schetst dat een uiterst bedroevend beeld over de economie van de eurozone. Volgens de voorspellingen van de ECB komt de economische groei in 2016 en 2017 namelijk uit op 1,7 respectievelijk 1,9 procent. Als de ECB dan zegt dat zijn maatregelen de groei met ongeveer 1 procent aanjagen, dan impliceert de bank dat zonder 0 procent rente en geldpersen die dag en nacht op volle toeren draaien, de economie van de eurozone nauwelijks zou groeien.

De kans is groot dat Mario Draghi een centrale bankier zal zijn die gedurende zijn presidentschap de rente nooit heeft verhoogd

In de derde plaats kan de ECB met zijn de facto bewering helderziend te zijn – Nostradamus is gereïncarneerd en heet tegenwoordig Mario Draghi – zichzelf dekking verschaffen voor elk denkbaar beleid . En omdat de bank als een heilige instelling wordt gezien door de beleidsmakers in de eurolanden – de Nederlandse minister-president had onmiddellijk na de persconferentie de ECB moeten aanvallen omdat die met zijn beleid willens en wetens de Nederlandse pensioenen verkwanselt – zal niemand die dekking in twijfel trekken.

Gezien de track record van de ECB en de samenstelling van het bestuur, de regelementen ervan (meerderheid bepaalt, elk land heeft ongeacht de omvang evenveel in te brengen in de besluitvorming) en de impliciete bewering dat de economie van de eurozone niet zonder gratis geld kan, betekent dat allemaal zo goed als zeker dat de rente op circa 0 procent zal blijven tot minstens 2018 – en dat is als vanaf nu de eurozone alles mee zit. Gelet op de gevaren voor de economische groei, zou het me niet verbazen als de ECB dit decennium de rente niet verhoogt. En dát, tot slot, zal van Draghi een werkelijk unieke centrale bankier maken. Hij is in november 2011 aan het roer van de ECB gekomen. Volgens de EU-regels is zijn benoeming goed voor een periode van 8 jaar, wat betekent dat Draghi in oktober 2019 de ECB zal verlaten. De kans is groot dat Draghi een centrale bankier zal zijn die gedurende zijn presidentschap de rente nooit heeft verhoogd! Een leuk feitje in monetair opzicht, maar een angstaanjagend vooruitzicht voor de Nederlandse gepensioneerden en spaarders. En dat zijn we zo goed als allemaal.