De paus heeft partij getrokken in de grote vraagstukken rond het milieu en opwarming van de aarde. Milieuactivisten waren lyrisch. Maar heeft de kerkvader zich wel onpartijdig door voor- en tegenstanders laten informeren? Of maakt hij nu een fout zoals de kerk eeuwen geleden ook maakte ten opzichte van Galileo Galilei?

Onlangs bracht Paus Fransiscus een nieuwe encycliek uit, Laudato Si, die inmiddels in acht talen is verschenen. De titel (Geprezen zijt gij – over de zorg voor het gemeenschappelijk huis) is ontleend aan de beginwoorden van een loflied van de heilige Franciscus van Assisi – een heilige die zijn leven aan de zorg voor de armen wijdde en de Paus bijzonder heeft geïnspireerd. Sint Fransiscus is vooral bekend vanwege zijn preek voor de vogels – een ode aan de natuur en haar Schepper:.

“Mijn dierbare zustertjes de vogels, jullie zijn God, je Schepper, veel dank verschuldigd en je moet Hem altijd en overal verheerlijken, omdat Hij jullie de vrijheid heeft gegeven om te vliegen waar je maar wilt en tevens omdat Hij jullie dubbele kleding geschonken heeft en enkelen van jullie in de ark van Noach heeft opgenomen opdat jullie soort in stand zou blijven. Ook zijn jullie Hem veel dank verschuldigd voor het element van de lucht, dat Hij jullie heeft toegewezen. Daarbij komt nog, dat hoewel jullie zaaien noch oogsten, God jullie voedt en jullie de rivieren en bronnen geeft om te drinken, bergen en dalen om je in veiligheid te brengen, en hoge bomen om er je nest in te bouwen. En daar je niet kunt spinnen of naaien, kleedt God jullie: jullie en je kinderen. God bemint jullie dus wel in hoge mate, daar Hij jullie met zoveel weldaden overlaadt. Wacht je daarom, geliefde zustertjes, voor de zonde der ondankbaarheid, doch wees er altijd op bedacht God te verheerlijken.”

Enthousiaste milieubeweging

Hoewel slechts een klein deel van de tekst van de encycliek is gewijd aan milieu en klimaatverandering, hebben de betrokken passages reeds veel pennen in beroering gebracht. De milieubeweging was natuurlijk enthousiast, want hiermee schaarde de Paus zich achter haar agenda. De klimaatsceptici verweten de Paus echter dat deze vroegtijdig partij koos in een wetenschappelijke discussie, die nog lang niet is beslist en daarbij totaal voorbijging aan hun opvattingen.

In de encycliek komen we weer de bekende shiboleths tegen die rechtstreeks lijken te zijn ontleend aan de Greenpeace–klimaatpropaganda

Sterker nog, enkele klimaatsceptici (een delegatie van het ‘Heartland Institute’) die bij een eerdere presentatie van een voorversie van de encycliek aanwezig waren om vragen te stellen, werd duidelijk te verstaan gegeven dat zij niet welkom waren. In de encycliek komen we weer de bekende shiboleths tegen die rechtstreeks lijken te zijn ontleend aan de Greenpeace–klimaatpropaganda. Paragraaf 23 bijvoorbeeld: ‘The climate is a common good, belonging to all and meant for all. At the global level, it is a complex system linked to many of the essential conditions for human life. A very solid scientific consensus indicates that we are presently witnessing a disturbing warming of the climatic system. In recent decades this warming has been accompanied by a constant rise in the sea level and, it would appear, by an increase of extreme weather events, even if a scientifically determinable cause cannot be assigned to each particular phenomenon. Humanity is called to recognize the need for changes of lifestyle, production and consumption, in order to combat this warming or at least the human causes which produce or aggravate it.’ Enz. enz. De Engelse versie van Laudato Si is hier te vinden.

Geen verklaring

aar is dit allemaal wel waar? Nee, dat is niet het geval. Welke maatstaf men ook neemt, er is er geen een die aanleiding geeft tot klimaatalarmisme. De temperatuurstijging is zo’n 18 jaar geleden gestopt. Dat is in strijd met nagenoeg alle klimaatmodellen, die een flinke opwarming hebben geprojecteerd. Maar daar willen de mainstream klimatologen meestal niet over praten. Daar hebben zij geen verklaring voor. Er vindt inderdaad zeespiegelstijging plaats, maar dat is al eeuwen zo. En er is geen versnelling opgetreden. En het VN–klimaatpanel (IPCC) zèlf heeft verklaard geen opwaartse trend in weersextremen te hebben kunnen vaststellen, terwijl het drijfijsoppervlak (Noordpool en Zuidpool tezamen) reeds tientalen jaren een constant beeld vertoont. Bovendien zijn er vele bona fide wetenschappers die een nieuwe kleine ijstijd verwachten.

De encycliek gaat voorbij aan het feit dat de markteconomie – historisch gezien – het enige sociaal–economische systeem is dat een groot deel van de wereldbevolking in staat heeft gesteld zich aan de armoede te ontworstelen.

Maar bijna alle wetenschappers (97% wordt vaak beweerd) zijn het toch eens over de opwarming van de aarde en dat deze grotendeels door de mens wordt veroorzaakt? Nee, dat is een hardnekkig misverstand dat door de voorstanders van de menselijke broeikashypothese (AGW = ‘Anthropogenic Global Warming’) de wereld in is geholpen. Dat getal is afkomstig uit enkele enquêtes, waarvan de uitkomst op methodologische en andere gronden overtuigend is weerlegd. Zie bijvoorbeeld hier.

In de encycliek wordt veel waarde gehecht aan de strijd tegen de armoede. Tegelijkertijd is de encycliek kritisch ten opzicht van de markteconomie (ofwel het kapitalisme), daarbij voorbijgaand aan het feit dat de markteconomie – historisch gezien – het enige sociaal–economische systeem is dat een groot deel van de wereldbevolking in staat heeft gesteld zich aan de armoede te ontworstelen. Ook is de encycliek kritisch ten aanzien van het gebruik van fossiele brandstoffen. Daarbij negeert men de cruciale rol die fossiele energie in de welvaartstoename heeft gespeeld. Als men prioriteit wenst te geven aan armoedebestrijding past daarin niet het kunstmatig aanmerkelijk duurder maken van energie door het aandeel van hernieuwbare energie te vergroten.

Gezuiverd

Bij dit alles ligt de vergelijking met de affaire Galileo Galilei voor de hand. In zijn werken schetste Galilei een heliocentrisch wereldbeeld in plaats van de in die tijd gangbare geocentrische voorstelling, die overeenkwam met de opvattingen van de Kerk. Galilei werd na jarenlang gehakketak uiteindelijk in 1633 – hij was toen 69 jaar – veroordeeld tot levenslang huisarrest. Ruim 350 jaar later, in 1992, sprak Paus Johannes Paulus II een excuus uit, waarmee Galilei’s naam werd gezuiverd.

Hoe lang zal het dit keer duren?