In december is het dan gebeurd. Velen waarschuwen al maanden voor deflatie in de eurozone en dat is nu een feit. Het Europese bureau voor de statistiek, Eurostat, meldde onlangs dat de inflatie in de eurozone in de laatste maand van vorig jaar de temperatuur in de Alpen achterna is gegaan: onder de nul. Vergeleken met een jaar geleden zakten de prijzen met 0,1 procent. De economie van de eurozone is gedoemd.

Wat u zo juist hebt gelezen is een hoop onzin bij elkaar. In de eerste plaats is er geen sprake van deflatie in de eurozone. In de tweede plaats zijn niet ‘de prijzen’ gezakt. In de derde plaats: als de economie van de eurozone al gedoemd is, dan door allerlei andere redenen en niet door deflatie (die er, nogmaals, niet is in de eurozone).

Deflatie of toch niet?

Van deflatie is sprake wanneer de prijzen over een breed front enige tijd dalen. In de eurozone zijn in december de prijzen van voedsel en energie gedaald. Met andere woorden, alle andere goederen en diensten waar we elke maand ons geld aan uitgeven, zijn gewoon duurder geworden, met bijna 1 procent.  Er is dus geen sprake van een daling van veel prijzen, over een breed front.

De index die de inflatie weergeeft is, vergeleken met een jaar eerder, gedaald. In alle maanden daarvoor is die index gestégen. Er is dus óók geen sprake van dat de index enige tijd daalt. December was de eerste maand waarin dat is gebeurd (gemeten op jaarbasis).

Van deflatie is sprake wanneer de prijzen over een breed front enige tijd dalen. In de eurozone zijn in december de prijzen van voedsel en energie gedaald

De energierekening van de huishoudens van Lahti tot Lissabon is dus, behoorlijk, lager geworden. En wat ze eten kostte in december ook al minder. Het is te hopen dat die twee zaken in prijs blijven dalen lijkt me. Op die manier houden de Europese huishoudens, die de afgelopen jaren de ene na de andere lastenverhoging over zich heen hebben gekregen, eindelijk eens een keer wat meer geld over.

Dat kan, hopelijk, ervoor zorgen dat ze meer zullen consumeren waardoor de kans dat de economie van de eurozone gedoemd is, juist af zal nemen.

Ongemakkelijke Griekse feiten

Is er dan nergens in de eurozone deflatie te bekennen? In Griekenland kunnen ze dat niet zeggen. Daar daalt de inflatie-index maandenlang, net als in Spanje en Slowakije. In Griekenland zijn alleen alcohol en tabak duurder geweest dan een jaar eerder; alle andere categorieën zijn in prijs gedaald, denk daarbij aan voedsel, kleding, wonen, zorg, transport etcetera. Aangezien de prijzen in Griekenland sinds maart 2013 aanhoudend dalen, kunnen we spreken van deflatie in Griekenland.

deflatie1

Bron: Grieks bureau voor de statistiek

Maar is dat een ramp voor die economie? Om die vraag te beantwoorden kijken we naar de economische groei per kwartaal sinds januari 2013. In het eerste kwartaal van dat jaar is de Griekse economie met 5,8 procent gekrompen. Een kwartaal later zette de krimp door, toen met 4,2 procent. In de rest van het jaar verloor de Griekse economie nog meer terrein; in het derde kwartaal 2,6 procent en de laatste drie maanden van dat jaar iets meer dan 3 procent. In de eerste maanden van 2014 vervolgens verloor de economie 0,4 procent. Daarna kwam de groei terug. In het voorjaar en de zomer van 2014 dikte de Griekse economie aan met eerst 0,4 en daarna bijna 2 procent. Als we deze cijfers in een grafiek laten zien, dan zien we dat het tempo van daling sinds het begin van 2013 afneemt om begin 2014 om te slaan in economische groei.

deflatie2

Bron: Grieks bureau voor de statistiek

Opvallend is dat dat samenvalt met het moment waarop de prijzen in Griekenland zijn gaan dalen. Met andere woorden, zou het zo kunnen zijn dan dankzij de deflatie in Griekenland de economie is gaan groeien omdat de Griekse huishoudens meer geld konden uitgeven? Zou zomaar kunnen.

Sinds de prijzen zijn gaan dalen in Griekenland, is de economie gaan herstellen en de winkeliers zagen hun omzet stijgen

Zeker als we een blik werpen op de ontwikkeling van de omzet van de Griekse winkeliers. Als de gangbare stelling dat bij deflatie mensen minder gaan uitgeven opgaat, dan zouden de omzetten bij de winkeliers moeten dalen. Wat we in de grafiek van de Griekse winkelverkopen echter zien, is een stijgende lijn sinds…het begin van 2013. Ofwel sinds het moment waarop de prijzen zijn gaan dalen.

deflatie3

Bron: Grieks bureau voor de statistiek

De prijsdalingen in Spanje en Slowakije zijn overigens veel minder sterk dan in Griekenland en zijn niet zo lang aan de gang.

Velen stellen deflatie al enige tijd gelijk met een regelrechte ramp voor een economie. Het enige probleem is dat in de echte wereld de cijfers een heel ander verhaal vertellen. In tegenstelling dus tot wat we vanuit onder meer het ECB-kantoor bijna dagelijks horen, lijkt deze deflatie géén ramp te zijn. Het kan dan ook geen echt excuus zijn om de geldpersen 24 uur per dag, 7 dagen  per week aan te zetten. De échte reden lijkt vooraleer te zijn overheden van landen zoals Italië, Frankrijk en andere zwakke schakels van de eurozone, stiekem geld toe te stoppen. Het is een ordinaire reddingsoperatie voor die overheden, iets wat overigens expliciet verboden is in de Statuten van de ECB en het Verdrag van Maastricht.