Ondanks alle maatregelen van de centrale banken om economische groei en inflatie aan te jagen, gebeurt dat niet. Dat verbaast niet, het effect van datzelfde beleid is namelijk juist dat dat de economische groei en inflatie omlaag drukt. De ECB en de Fed bestrijden de crisis niet, zij verlengen en verdiepen die alleen maar. Onze beleidsmakers doen echter alsof hun neus bloedt.

Sinds het begin van de huidige crisis proberen de centrale banken zoals de Fed en de ECB met alle denkbare middelen, waaronder de rente naar 0 procent en zelfs eronder brengen en 30.000 euro per seconde uit het niets erbij drukken, economische groei en inflatie aan te jagen. Geen van beide is gelukt.

Over waarom we niet verbaasd moeten zijn dat de prijzen tot nu toe niet veel gestegen zijn – maar wél gestegen in tegenstelling tot de vele voorspellingen dat ze fors zouden dalen – én over waarom we ondanks (of misschien wel dankzij) het uitblijven van hogere inflatie afgelopen jaren behoorlijk moeten vrezen voor hoge inflatie in de toekomst, heb ik eerder uitgebreid geschreven, zoals hier en hier.

Maar er is nog iets anders wat een belangrijke rol speelt, iets op basis waarvan ik de conclusie durf te trekken dat de centrale banken met hun beleid niet alleen de crisis niet bestrijden maar die zelfs verlengen én de huidige crisis op hun geweten hebben. Ik heb het over het volgende.

De maatregelen van de ECB, met als doel inflatie omhoog te jagen, drukken de inflatie echter voorlopig juist omlaag

Het is altijd goed bij de basis te beginnen en dat betekent teruggaan naar wat in feite de kern van de economie is, namelijk de wet van vraag en aanbod. De prijzen gaan stijgen als de vraag het aanbod overtreft. Dit is dé reden waarom inflatie op termijn behoorlijk zal stijgen in mijn ogen, te veel geld in omloop zorgt ervoor dat, zoals een vermaarde econoom ooit zei, ‘te veel geld achter de weinig goederen aanzit’ (over waarom dat nog niet is gebeurd kon u eerder in dit artikel lezen).

Kwetsbaar

Laten we nu, met die wet in het achterhoofd, kijken naar het beleid van de ECB en de Fed bijvoorbeeld. Het is een feit dat er in de eurozone en de VS geen sprake is van deflatie (ondanks wat velen , herhaaldelijk, beweren, iets waaruit we kunnen afleiden dat ze niet eens weten wat inflatie en deflatie zíjn overigens). Wat er wel is, is lage inflatie, te laag voor de Fed en de ECB, vandaar dat ze wanhopig proberen alles duurder te maken. Zoals gezegd, dat lukt niet. En dat komt door dat beleid zelf! De maatregelen van de ECB drukken voorlopig inflatie niet omhoog maar juist omlaag!

Lage rente, en zeker langdurig lage rente, zorgt voor veel dingen zoals financiële instabiliteit en hogere kwetsbaarheid van de economie (via zeepbellen op de aandelen- en obligatiemarkten) maar ook ervoor dat bedrijven die eigenlijk geen bestaansrecht hebben (die dus niet winstgevend zouden zijn bij normale rentestanden) niet omvallen. Zij blijven dus produceren, waardoor het aanbod van producten hoog blijft. Dit is wat economen bedoelen als ze het over verkeerde allocatie van middelen hebben.

Vaak lenen die in feite niet levensvatbare bedrijven geld om te produceren, waardoor de economie als geheel en de financiële sector nog kwetsbaarder worden en het voor de centrale banken steeds lastiger wordt het beleid te normaliseren. Immers, doet een centrale bank dat dan vallen die bedrijven alsnog om en komen de banken in problemen (afschrijven van oninbare leningen) wat, gezien de omvang van de financiële sector, de economie met zich mee omlaag trekt.

Het beleid van de centrale banken zorgt er enerzijds voor dat het aanbod hoog blijft en anderzijds dat de vraag tegelijkertijd permanent onder neerwaartse druk staat

De gevolgen hiervan doen zich niet alleen op de korte termijn voor. Doordat er allerlei onzinnige investeringen worden gedaan (investeringen die alleen rendabel zijn bij abnormaal lage rente), blijft de productie aan de hoge kant.

Ernstig ziek

Kijken we naar de vraag, dan zien we het volgende. Als de lage rente consumptie aanjaagt, dan komt dat doordat mensen óf minder gaan sparen óf meer gaan lenen. Minder gaan sparen betekent dat mensen het nu uitgegeven spaargeld in de toekomst zullen willen aanzuiveren. Meer lenen is niets anders dan de consumptie uit de toekomst naar het heden halen, omdat die lening in de toekomst afbetaald moet worden. Dat betekent dat in beide gevallen een deel van het inkomen in de toekomst niet beschikbaar zal zijn voor consumptie (je kunt een euro of sparen of besteden maar niet én sparen én besteden) ofwel dat het beleid van nu voor wegvallende consumptie in de toekomst zorgt.

In het hier en nu is er ook het effect dat mensen juist méér gaan sparen. Zij redeneren bijvoorbeeld als volgt. Ik spaar voor mijn oude dag of voor mijn kinderen. Het rendement op mijn spaarrekening is 0 terwijl mijn pensioen omlaag gaat (door de lage rente gaan pensioenfondsen afstempelen en melden levensverzekeraars aan hun klanten dat het gestreefde bedrag er niet in zit) én de kans toeneemt dat voor het eerst in een lange tijd de toekomstige generatie, je kinderen, het slechter zullen hebben. Daardoor gaan mensen meer sparen want er is meer geld nodig voor een fatsoenlijk inkomen op de oude dag en/of voor eigen kinderen. Dat meer sparen drukt de consumptie omlaag.

Het beleid van de centrale banken zorgt er dus enerzijds voor dat het aanbod hoog blijft en anderzijds dat de vraag tegelijkertijd permanent onder neerwaartse druk staat. Neem die twee samen en je hoeft geen econoom te zijn om te weten dat de economie lijdt aan een ernstige ziekte van te veel aanbod en te weinig vraag met als symptomen lage inflatie en lage economische groei.

En dan is er nog een effect van de langdurig lage rentes op de economische groei. Omdat een groot deel van de middelen opgaat aan nutteloze investeringen, lijdt innovatie er vaak onder. In de wetenschap dat het juist innovatie is wat voor de economische groei van morgen zorgt, betekent het ook dat de economie van mórgen verzwakt wordt door het beleid van nú.

Penibel

Omdat de economische situatie steeds penibeler wordt, neemt de roep voor meer overheid ook toe, velen zien daar namelijk de redding in. Politici geven maar wat graag gehoor aan die oproepen. Hun macht, invloed en aanzien neemt immers toe. De overheid dijt daardoor almaar uit wat betekent dat de publieke sector steeds meer geld nodig heeft wat op zijn beurt inhoudt dat óf de belastingen omhoog gaan, de overheid gaat lenen óf zich wendt tot de centrale bank die geld moet bijdrukken (of een combinatie van die drie).

Als de belastingen omhoog gaan, drukt dat de consumptie verder omlaag. Leent de overheid het verschil tussen uitgaven en inkomsten, dan gaan de belastingen in de toekomst wel omhoog want die schulden (en de rente erop) moeten terugbetaald worden. Goed, u denkt nu, maar dat hoeft helemaal niet, de centrale bank kan geld bijdrukken voor die aflossingen. Ja, dat klopt. Maar dan zitten we weer terug in het mechanisme waar dit artikel over gaat, namelijk dat dat beleid in eerste instantie voor structurele overaanbod zorgt, wat de economische groei omlaag drukt en onder meer voor minder belastingopbrengst dan verwacht, waarop de overheid meer moet lenen of de centrale bank meer geld moet drukken. Kortom, hoe dan ook, de economische situatie verbetert niet snel.

Hoe langer het abnormale beleid van de centrale banken aanhoudt, hoe lastiger het wordt dat beleid te normaliseren zonder de economie de afgrond in te storten

Het aandeel van de overheid in een economie neemt toe, dat van de private sector komt onder druk en de vrije marktwerking, het mechanisme dat wat je er ook van vindt aantoonbaar efficiënter is dan centraal geleide economieën, moet plaats maken voor meer overheidsbemoeienis. Was centraal geleide economie efficiënter dan vrije marktwerking geweest, dan was het kapitalisme verdwenen en bestonden de Sovjet Unie en andere centraal geleide economieën nog steeds in ongewijzigde vorm.

Abnormaal

Hoe langer het abnormale beleid van de centrale banken aanhoudt, hoe lastiger het wordt dat beleid te normaliseren zonder de economie de afgrond in te storten. Ook geldt er dat hoe langer dan abnormale beleid wordt gevoerd, de centrale bank er steeds een schepje bovenop moet doen. Dit omdat om hetzelfde effect te krijgen, de dosis na enige tijd verdubbeld moet worden. De economie raakt er namelijk aan gewend, waardoor het effect afneemt. Vergelijk het met iemand die medicijnen moet innemen: na enige tijd raakt het lichaam immuun waardoor de dosis omhoog moet om hetzelfde effect als voorheen te krijgen. Passen we dat op een economie toe dan betekent dat dat een renteverlaging van 5 procent naar 2,5 procent een boost geeft maar als de rente enkele jaren lang 2,5 procent bedraagt, wordt dat niveau normaal voor die economie. Om die weer aan te jagen is een nieuwe renteverlaging nodig. En wanneer dan de rente uiteindelijk op 0 komt te liggen, worden middelen zoals kwantitatieve verruiming, lees geld drukken, van stal gehaald. En wanneer dát enige tijd aanhoudt, wordt ook dát normaal. De economie raakt immuun en moet de QE-dosis opgevoerd worden om om dezelfde plek te blijven staan.

Het eindspel is dat de centrale banken niet alleen het beleid niet kunnen normaliseren, maar de economie in een steeds diepere kuil ingraven. Lage rentes leiden tot een lagere inflatie en een lagere economische groei en daarmee tot nog lagere rentes et cetera. Hoe langer het abnormale beleid van de centrale banken aanhoudt, hoe lastiger het wordt dat beleid te normaliseren zonder de economie de afgrond in te storten ofwel, de centrale banken moeten het abnormale beleid blijven voeren om een nieuwe recessie te voorkomen. Maar dat lukt slechts enige tijd. Lage rentes leiden namelijk tot een lagere inflatie en een lagere economische groei en daarmee tot nog lagere rentes omdat de centrale banken de dosis moeten opvoeren om niet achteruit te gaan. Wat dan weer de kwetsbaarheid nog meer vergroot en het vrijwel onmogelijk maakt het beleid te normaliseren. Uiteindelijk leidt dat eerst tot een diepe en lange recessie, deflatie en daarna tot zeer hoge inflatie.

Anders gezegd, het eindspel is dat we van de ene crisis naar de andere hollen, waarbij elke nieuwe crisis ernstiger wordt totdat de wal het schip keert. In ons geval betekent dat dat het geldstelsel zoals wij dat kennen, implodeert. Het goede nieuws is: het is nog niet zo ver. Het slechte nieuws is: het is nog niet zo ver, die implosie moet nog komen. Met dank aan de centrale banken en de vele, vele proponenten van het beleid zoals ze dat voeren.

Ondanks alle maatregelen van de centrale banken om economische groei en inflatie aan te jagen, gebeurt dat niet. Dat verbaast niet, het effect van datzelfde beleid is namelijk juist dat dat de economische groei en inflatie in eerste instantie omlaag drukt. Onze beleidsmakers doen echter alsof hun neus bloedt. Waarom? Omdat het beleid zoals dat gevoerd wordt wel degelijk gunstig uitpakt…voor de overheden en de financiële sector. Wie benoemt de besturen van de centrale banken? En uit welke sector komt het gros van de leden van die besturen? De juiste antwoorden zijn: de overheid en de financiële sector.

Dit is een artikel dat onder meer als doel heeft aandacht vestigen op het belang van wat ik maatschappelijk verantwoord monetair beleid noem. Doe mee! www.geldmoord.nl/mvmb