We zijn weer een stapje dichter bij bredere acceptatie van de bitcoin als algemeen aanvaard betaalmiddel. Het Europese Hof van Justitie bepaalde op 22 oktober dat er geen BTW mag worden geheven over het omwisselen van de digitale munt in andere valuta. Hiermee krijgt het wisselen van bitcoins in euro’s dus dezelfde status als het omzetten van euro’s in zeg dollars.

Wat ik bij die digitale munt zo heerlijk vind is dat veel mensen die geldschepping ‘uit het niets’ door banken heel eng vinden wel vertrouwen hebben in bitcoins. Voor de goede orde, dat ‘uit het niets’ verhaal dat het Burgerinitiatief Ons Geld en andere dwaallichten verkondigen is dus onzin. Het girale geld in omloop wordt door banken gecreëerd in het proces van kredietverstrekking. Dat is niet ‘uit het niets’. Het is niet ongedekt in circulatie gekomen. Het is ‘gedekt’ door de betalingsverplichtingen van de debiteuren van de bank. Door economische activiteit en onderpanden als onroerend goed dus. Maar laat ik daar niet al te veel meer over zeggen. Een uitstekende uitleg vindt u hier.

Uit het niets

Het in omloop brengen van bitcoins geschiedt op geheel andere wijze. Dat doen zogenaamde ‘miners’ die via het kraken van ingewikkelde codes bitcoins weten te vinden op het World Wide Web. Een soort digitale speurtocht voor gevorderden dus. Kan heel leuk zijn maar de hiermee gevonden voorwerpen hebben daardoor niet ineens een intrinsieke waarde gekregen. Die is gewoon nul komma nul. Anders dan een briefje van €5 heeft het niet eens oud papier waarde. Toch wordt aan bitcoin waarde toegedicht en kun je ermee betalen. Dat kan en mag natuurlijk. Het toont maar weer eens aan dat alles als geld gebruikt kan worden en dat wat we onder geld verstaan een afspraak is.

Met het vinden en in omloop brengen van een bitcoin verdient een miner de zogenaamde ‘seigniorage’ waar ik het vorige week over had. Een bitcoin doet nu ongeveer €245. Stel dat de tijd en energie (letterlijk, die computers laten draaien vreet stroom) die het kost om een bitcoin te delven €50 bedraagt dan blijft er €195 seigniorage per bitcoin over.

Op zich heb ik niets tegen bitcoins. Als u die liever gebruikt dan iets anders, be my guest. Maar begrijp een paar dingen heel goed. Bitcoins worden door helemaal niets gedekt en hebben nul intrinsieke waarde. En anders dan door een overheid uitgegeven chartaal geld is er ook geen autoriteit die de waarde en inwisselbaarheid ervan in het economisch verkeer kan afdwingen. Bitcoins vormen het ultieme voorbeeld van geldcreatie uit het niets. En wat mij betreft ook nog eens op een heel omslachtige manier.

De Schepper

De eerder genoemde miners zijn niet de scheppers van bitcoin maar slechts de gelukkige vinders ervan. Het brein achter de virtuele munt is naar verluidt de mysterieuze en onvindbare Satoshi Nakamoto. In plaats van bitcoins op het Internet te verstoppen had Nakamoto natuurlijk ook kunnen zeggen dat hij 21.000.000 zelfgemaakte digitale munten te vergeven had en dat hij die per loting onder geïnteresseerden zou uitdelen en dat ze per heden als geld gebruikt konden worden. Maar waarschijnlijk zou hij op die manier genegeerd dan wel uitgelachen worden. Maar met wat digitale hocus pocus wordt het ineens wel serieus genomen. Dan wordt er waarde toegedicht aan iets zonder enige intrinsieke waarde. Zeker, de technologie erachter kan voor allerlei interessante ontwikkelingen gaan zorgen. Maar de bitcoin zelf? Voor mij vooral bewijs dat we ondanks al onze technologische vooruitgang en kennis deep down dezelfde bijgelovige wezens zijn als in de steentijd. In die tijd zou het equivalent van de bitcoin een waardeloos prul zijn dat door een mystieke Sjamaan ergens onder de grond verstopt was en dat door de stamleden gezocht zou worden middels het ontcijferen van door hem uitgezonden rooksignalen. Omdat het vinden ervan gepaard gaat met veel inspanningen en het verplaatsen van tonnen zand wordt het voor de stamleden ineens een kostbaar kleinood en spreken ze onderling af dat het gebruikt kan worden voor onderlinge betalingen. Dat is precies hoe bitcoins, ontdaan van alle complexe algoritmes, werken.