De langetermijnrentes stegen, de dollar werd nog sterker en de goudprijs stond onder neerwaartse druk in de week die achter ons ligt. De reden: de Fed, de Amerikaanse centrale bank, vergaderde en beleggers hebben uit de uitkomsten geïnterpreteerd dat de centrale bank uiterlijk in de zomer van 2015 zal beginnen met renteverhogingen. De kans is groot dat beleggers te kort door de bocht gaan.

Het zou voor het eerst sinds 2006 zijn dat de Fed de officiële rente verhoogt. Die ligt nu tussen 0 en 0,25 procent. De redenering achter de verwachtingen dat de centrale bank in april of in de zomer de rente zal verhogen is als volgt: de Amerikaanse economie groeit met circa 4 procent op jaarbasis, de werkloosheid is bijna terug naar het niveau van vóór de crisis en het gevaar van deflatie – waar de Fed als de dood voor is – is zo goed als geweken. Kortom, er is weinig reden meer de officiële rente op ongeveer 0 procent te houden. Ter vergelijking: de laatste keer toen de Amerikaanse economie zo hard groeide en de werkloosheid zo laag was als nu, stond de officiële rente van de Fed tussen 5 en 6 procent.

Eerst zien, dan geloven

Met andere woorden, het ziet ernaar uit dat beleggers volkomen gelijk hebben te verwachten dat de rente over enkele maanden omhoog zal gaan. Maar…ik moet het nog zien. In de eerste plaats is in mijn ogen de vraag terecht waarom de Fed de rente niet al verhoogd hééft. De werkloosheid is al enige maanden laag en de economische groei hoog. Mijn antwoord op die vraag is voor mij de reden de stelling op te werpen dat de Fed later dan veel beleggers nu verwachten in actie zal komen.

Al eerder op Jalta  heb ik beschreven hoe wankel dat herstel van de Amerikaanse economie in werkelijkheid is en ook dat je grote vraagtekens kunt plaatsen bij die lage werkloosheidscijfers. Het ziet er allemaal mooier uit dan het in feite is. De inflatie mag dan wel de afgelopen tijd ver van de deflatiezone te zijn gekomen, de komende maanden zou het niet verbazen als de rit omlaag weer begint. De olieprijs is sinds de zomer van dit jaar zo goed als gehalveerd en de kans is groot dat die laag blijft (zie ook dit artikel op Jalta).  Aangezien olie in alle poriën van onze moderne economieën zit, is het zo goed als zeker dat door die lage olieprijs ook de inflatie de komende maanden (fors) zal dalen

Economische groei VS oogt mooi maar is het veel minder

fed1

En die groei van de Amerikaanse economie krijgt ook twee behoorlijke krachten tegen zich de komende tijd. In de eerste plaats is er de sterke dollar, die maakt de Amerikaanse export duurder en import goedkoper (nog een reden waarom een inflatiedaling de komende tijd te verwachten is). In de tweede plaats is het economisch klimaat in de wereld verslechterd en verslechtert verder. De Japanse economie verkeert in een recessie, de eurozone blijft met veel moeite uit de recessiezone en de groei van de Chinese economie koelt ook af. De Amerikaanse economie is geen eiland maar deels afhankelijk van de wereldeconomie. Dit alles houdt in dat het deflatiegevaar in de VS de komende tijd weer actueel kan worden en het economische herstel onder druk kan komen.

Fed zit met een taalprobleem

Dat is geen omgeving waarin de Fed de officiële rente gaat verhogen. En dit kun je ook zien aan het gedrag van de Fed. Als de bank echt overtuigd zou zijn dat het ergste achter de rug is, dan zou ze vertrouwen uitstralen en duidelijk aangeven dat de rente omhoog zal gaan omdat de economie dat aan kan en een hogere rente past bij de nieuwe, betere, situatie. In plaats daarvan wringt de bank zich in allerlei bochten om iets uiterst complex uit te voeren: de Fed kan namelijk níet zeggen dat de renteverhogingen voorlopig niet aan de orde zijn maar roepen dat die zeker komen de komende maanden is niet wat de Fed zal doen, het zou dus beleggers op het verkeerde been zetten. Als de bank duidelijker was geweest en had gehint op een eerdere renteverhoging, zou de dollar sterker zijn geworden en zouden de rentes in de VS zijn gestegen. Dat op zijn beurt zou juist het economisch herstel dat de Fed niet in gevaar wil brengen, negatief kunnen beïnvloeden. Had voorzitter Janet Yellen daarentegen gehint dat de Fed later dan medio 2015 aan de rente zal gaan zitten, dan liep ze het risico dat beleggers zouden denken dat de Fed te lang een te soepel beleid zal voeren. Ook daardoor zouden de langetermijnrentes op termijn omhoog kunnen gaan en het economisch herstel frustreren.

De Fed-rente nog lang op de nullijn

fed2

En dan krijg je dus uiterst rare vergaderingen en persconferenties waarbij meer tijd gaat in het linguïstische deel, namelijk het formuleren van de persverklaring, dan aan rentezaken, zo lijkt het wel. Die verklaring moet namelijk zodanig zijn dan beleggers er niet in kunnen lezen dat renteverhogingen aanstaande zijn maar ook niet dat die voorlopig niet aan de orde zijn. 

Later dan verwacht in actie

Al met al is de kans groot dat de Fed de officiële rente later dan velen nu denken zal gaan verhogen. Als dat überhaupt gebeurt in 2015 kan het eerder (ver) in de tweede helft van dat jaar zijn dan in de zomer, op de aanname dat de inflatie de komende tijd gaat zakken en economisch herstel in de VS wind tegen krijgt. De Fed wil simpelweg geen risico lopen dat de economie door een renteverhoging en de verwachting van meer renteverhogingen afkoelt. In dat geval kan de bank namelijk weinig uitrichten omdat de ruimte voor renteverlagingen zeer beperkt zou zijn. Dat onvermogen de economie te steunen als dat nodig is, zou funest zijn voor het imago van de Fed.

Veel beleggers zijn in voor een verrassing, met bijbehorende aanpassingen van de prijzen op de financiële markten. Een langer super-ruim beleid van de Fed dan velen verwachten betekent, grofweg, stijgende aandelenkoersen, voorlopig lage langetermijnrentes, een zwakkere dollar en opwaartse druk op de goudprijs.

Beeld cc: AgnosticPreachersKid