Donald Trump is de nieuwe, 45ste, President van de Verenigde Staten. Dit betekent dat Trump vanaf januari volgend jaar – op 20 januari 2017 wordt hij geïnstalleerd als President – zijn beleidsplannen kan gaan uitvoeren. Wat zijn die plannen, wat kan Trump uitvoeren en zal de economie er beter van worden?

Waar die plannen op neerkomen is het herstructureren van de Amerikaanse staatsschuld door feitelijk faillissement te verklaren (Trump wil houders van de Amerikaanse staatsobligaties slechts een deel van hun vordering terugbetalen), een enorme belastingverlaging, het beperken van immigratie en heropenen van de reeds gesloten handelsverdragen en een nieuwe aanpak van de vrijhandelsverdragen waarover onderhandeld wordt (denk aan TTIP). Daarnaast heeft Trump het gemunt op Janet Yellen, voorzitter van de Fed. Onlangs zei hij nog dat die zich moet schamen, dat ze met het Fed-rentebeleid voor een ‘valse aandelenmarkt’ heeft gezorgd (lees, een enorme zeepbel gecreëerd) en dat de Fed alles behalve politiek onafhankelijk is. Over de lage rente van de Fed zei Trump dat hij als zakenman die historisch lage rente geweldig vindt maar als hij aan het landsbelang denkt ‘de rente hoger zou moeten zijn’.

Uiteraard moeten we nog zien wat van zijn beleidsvoornemens daadwerkelijk uitgevoerd wordt en in welke vorm. Maar laten we voor even aannemen dat Trump zijn plannen zoals hierboven geschetst wil implementeren, dat het dus geen holle frasen zijn geweest, wat voor gevolgen zou dat hebben?

Als President Trump het daadwerkelijk zou aansturen op een in feite faillissement van de Verenigde Staten, dan zou dat voor een chaos zorgen op de financiële markten. We hebben het niet over een Liechtenstein of San Marino die de facto failliet gaan, maar de VS. Voor beleggers zou dan echt níets meer uitgesloten zijn. Gevolg: paniek.

Grof gesteld lijkt de helft van de economische plannen van Trump de economische groei ten goede te komen en de andere helft juist niet

De kans zou ook heel groot zijn dat alle rondes van quantitative easing overal in de wereld bij elkaar opgeteld, kruimels zouden zijn bij wat de Fed zou moeten doen om de boel te proberen bij elkaaar te houden. Hoezo? Omdat de Amerikaanse overheid inmiddels verslaafd is aan structureel meer uit te geven dan wat er binnenkomt. Als beleggers in de Amerikaanse staatsschuld slechts een deel van hun vordering zouden terugkrijgen, dan is de kans heel klein dat die daarna diezelfde Verenigde Staten opnieuw geld zouden willen lenen. Áls dat al zou gebeuren, dan zouden ze dat alleen tegen een fors hogere rente doen. De oplossing die zo aanlokkelijk en ook nog eens dicht bij ligt: start de geldpersen en laat ze overuren maken ofwel Fed to the rescue. Ik denk dat, mocht het zo ver komen, de Fed eraan mee zou werken. In de eerste plaats omdat het alternatief langdurige chaos is, iets wat de Fed niet wil. In de tweede plaats omdat het bestuur van de Fed een andere samenstelling zal hebben in 2017 en President Trump meer gezind zal zijn (daarover zo meteen meer).

De Fed en zo goed als alle economen binnen en buiten de VS kunnen onder President Trump wel eens datgene krijgen waar ze naar hunkeren: hoge inflatie. Zijn voornemen om handelsverdragen open te breken en desnoods op te zeggen als die, in zijn ogen, negatief uitpakken voor de VS zal vrijwel zeker tot flink hogere inflatie leiden. Enerzijds omdat de importen duurder zouden worden door heffingen (de VS importeert veel meer dan dat het land exporteert overigens) en anderzijds omdat er op de Amerikaanse markt minder concurrentie zou zijn, waardoor de Amerikaanse bedrijven hun prijzen zouden kunnen verhogen. Het klopt overigens dat een sterke dollar die inflatie juist weer zou afremmen, maar het is maar de vraag of in zo’n scenario (de facto faillissement van de VS) de dollar sterk zou blíjven! Als de Amerikaanse dollar daardoor juist veel zwakker zou worden, zou dat een extra factor zijn die de inflatie in de VS zou aanjagen (en daardoor de rentes van alle looptijden, waardoor de Fed écht mee zou moeten werken aan het financieren van de Amerikaanse begrotingstekorten).

Het was toenemend protectionisme wat bijna honderd jaar geleden een gewone recessie in de Grote Depressie, met alle gevolgen van dien

Dit is wat ik zo zie als President Trump alles doet wat hij op financieel-economisch-handelsgebied zegt te willen doen. Kan hij dat echter  allemaal wel doen?

Senaat nodig

De kans dat zijn voornemen om de VS feitelijk failliet te verklaren lijkt mij zeer onwaarschijnlijk. Zijn adviseurs zullen toch echt, hoop ik, President Trump sterk afraden dat te doen. Daarnaast is er het Amerikaanse parlement, dat ermee moet instemmen. Het is waar dat de Republikeinen daarin in beide Kamers een, ruime, meerderheid hebben. Maar veel Senatoren komen uit staten waar men een faillissement en roekeloos financieel beleid niet duldt. De voorzitter van de Senaat is zelfs een uitgesproken begrotingshavik, niet iemand die zijn land failliet wil verklaren. Aangezien Trump voor zijn plannen zeker de Eerste Kamer nodig heeft, is de kans groot dat die dit deel van zijn plannen niet zou goedkeuren.

Handelsverdragen opzeggen en openbreken kan President Trump wél zonder de Senaat doet, dat valt onder het buitenlands beleid en dat is het domein van de President volgens de Amerikaanse grondwet.

Waar President Trump de Senaat overigens wel voor nodig heeft én waar de Senaat maar al te blij zal zijn mee te werken, is zijn voornemen het bestuur van de Fed door elkaar te schudden. In dat bestuur zijn er nu al twee vacatures. Het is de President die de kandidaten daarvoor aandraagt. D Senaat moet die benoemingen vervolgens goed- of afkeuren. Aangezien de Republikeinen al jarenlang niemand in het Fed-bestuur hebben kunnen benoemen en álle zittende leden ervan door President Obama zijn aangesteld, zullen ze zeer graag de twee vacatures willen invullen.

De voorzitter Janet Yellen is tot februari 2018 voorzitter. Voor die tijd, eind 2017 dus ergens, moet President Trump haar voorzitterschap verlengen met nog eens vier jaar…of niet natuurlijk. Doet hij dat niet, dan hoeft Yellen nog niet wel (naar benoeming in het bestuur is goed tot 2024) maar de kans is groot dat zij de eer aan zichzelf zal houden en op zal stappen. Dan kan Trump niet alleen dus ook het derde lid van het Fed-bestuur benoemen, maar ook nog eens de machtige voorzitter ervan.

We hebben Abenomics en nu krijgen we in 2017 Trumpnomics bij. Afhankelijk van zijn keuzes kan Trump dat woord een positieve of een negatieve lading meegeven.

We weten nu dus waar Trump wel en waar niet voor de Senaat nodig heeft. En we weten wat zijn plannen op economisch gebied zijn. Hoewel…gedurende de verkiezingscampagne heeft hij zich over zo’n beetje elk denkbaar onderwerp in verschillende bewoordingen uitgelaten, soms is hij zelfs volledig gedraaid. Het zou zomaar kunnen dat wat President Trump wil iets heel anders zal blijken te zijn dan wat presidentskandidaat Trump zei te willen. De tijd zal moeten uitwijzen of het allemaal zo zal lopen of niet.

Kijk ik naar zijn economische plannen en voornemens, dan lijkt het me alleen maar een goede zaak dat President Trump het bestuur van de Fed door elkaar zal schudden en wellicht een nieuwe voorzitter ervan zal aanstellen. Zijn plan om belastingen flink te verlagen zijn ook toe te juichen. Belastingen, structureel, verlagen doet meer voor economische groei dan hoeveel QE-rondes ook. Wie ooit in de VS is geweest wéét dat veel Amerikaanse infrastructuur, denk aan wegen, ronduit belabberd is. Dus investeringen daarin zoude zeker geen weggegooid geld zijn. Kijkend naar dat alles dan zou het me niet verbazen als de Amerikaanse economie opveert onder Trump. Dat gezegd hebbende, er zijn drie zaken waar ik me, op economisch gebied, zorgen over maak.

De eerste is dat plan de VS feitelijk failliet te verklaren; ik hoop dat President Trump dat echt in the heat of the moment heeft gezegd of dat anders zijn adviseurs hem ervan zullen weerhouden. De tweede is: belastingen verlagen en investeren in belabberde infrastructuur is goed voor economische groei, maar leidt op de korte termijn wel tot een enorm begrotingstekort. Hoe zal President Trump dat voorkomen (ik hoop dat hij dat wíl voorkomen, want begrotingstekorten maken uiteindelijk meer kapot dan je lief is)? In de derde plaats is het te hopen dat zijn protectionistische beleidsplannen grotendeels bij woorden zullen blijven. Protectionisme is geen goede zaak voor de wereldeconomie. En vergeet die belangrijke geschiedenisles tevens niet: het was toenemend protectionisme wat bijna honderd jaar geleden een gewone recessie in de Grote Depressie, met alle gevolgen van dien, economische en niet-economische, liet muteren.

Grof gesteld lijkt de helft van de economische plannen van Trump de economische groei ten goede te komen en de andere helft juist niet. Het is te hopen, voor de VS en voor de hele wereld, dat President Trump de juiste helft uitvoert en de juiste links laat liggen. We hebben Abenomics (economisch beleid in Japan, van premier Abe) en we krijgen in 2017 Trumpnomics. Afhankelijk van zijn keuzes kan Trump dat woord een positieve of een negatieve lading meegeven.