Voor ISIS is een apocalyptische eindstrijd om de heerschappij op aarde het doel. Onthoofdingsvideo’s zijn slechts de opmaat naar nog veel meer bloedvergieten. Dit is niet iets wat ISIS zelf heeft bedacht, maar wat in de koran te lezen valt. Het gedachtengoed van ISIS is door en door islamitisch. Alleen als we dat begrijpen, kunnen we dit nieuwe fascisme effectief bestrijden.

Natuurlijk willen de meeste moslims niets met ISIS te maken hebben. Tenslotte vallen vooral zij ten prooi aan het geweld, al die onthoofdingsvideo’s ten spijt. Maar dat betekent niet dat ISIS niet islamitisch is. ISIS is een sekte, zoals ook het christendom er meer dan genoeg kent en gekend heeft, en sekten keren zich altijd tegen het mainstream geloof waaruit ze voortkomen. Sekten zijn ook alleen te begrijpen vanuit dat geloof.

De rode draad van het eindtijdsdenken

In de geschiedenis van religies zie je dat afsplitsingen aan de orde van de dag zijn. Soms resulteert dat in nieuwe religies, denk aan het boeddhisme of het sikhisme die in hindoeregio’s ontstonden. Maar nog vaker ontstaat een sekte binnen een mainstream religie of cultuur. Zo’n sekte gaat dan eerst de slag aan met de liberale aanhangers van die religie, want die vormen zowel theologisch als in termen van machtspolitiek het grootste gevaar. Die moeten dus als eerste een kopje kleiner worden gemaakt. Dat doen ze met goed getrainde predikers die de mainstream religie en haar geschriften perfect in hun eigen voordeel weten te interpreteren. Daarmee maken ze de liberale gelovigen binnen die religie monddood. Liberalen hebben doorgaans geen zin in theologische haarkloverij, misschien zijn ze daar te lui voor. Werkt deze aanpak niet, dan worden de vrijzinnigen bedreigd, geïntimideerd, verjaagd of vermoord.

Daarna zijn mensen buiten de eigen religie aan de beurt. Veel sekten geloven in een vorm van het Einde der Tijden. Eindtijdsgelovigen zijn messianistisch: de Messias komt wanneer ongelovigen zijn kaltgestellt en al het ongelovig bloed is vergoten. In het christendom hebben we enkele van deze sektes gekend, en ook nu schijnen er in de VS nog evangelische christenen te zijn die een Derde Wereldoorlog willen starten om de eindtijd te bespoedigen.

In 2010 schreef ik in het boek The Future of Faith (samen met Minne Buwalda) over het eindtijdsdenken in de sjiitische islam, het sterkst zichtbaar in het Iraanse post-sjah- tijdperk. Maar ook in de soennitische islam komt tijdseindedenken al langer voor en er is in het Arabisch al veel over gepubliceerd. Rond 9/11 verschenen er verschillende publicaties over in het Westen, en ook de documentaire Obsession: Radical Islam’s War Against the West uit 2007 had dit fenomeen als thema. Recent beschreef Graeme Wood het uitvoerig in het blad The Atlantic. De strategie van de tijdseindedenkers in de islam is steeds dezelfde, en in het geval van Iran extra gevaarlijk, ook al stuurt het Iraanse regime geen onthoofdingsvideo’s de wereld in. Met kernwapens in handen en bondgenoten in Jemen, Libanon, Gaza, Syrië, Irak etc. omsingelt ondertussen wel de meeste relevante olievelden en Israël, en na de beoogde vernietiging van Israël ligt Europa binnen handbereik. Het regime heeft, zeker bij monde van de vorige president Ahmedinejad, vaker gemeld te geloven in de Eindtijdtheorie waarbij de Messias, de Mahdi, terugkomt na een ongekend bloedvergieten. Over het sjiitische eindtijdsdenken hoor je nu weinig meer, terwijl het relevanter is dan ooit, gezien de nucleaire onderhandelingen die nu met de Iraanse ayatollahs worden gevoerd. Westerse onderhandelaars doen er verstandig aan zich hier goed in te verdiepen.

De sjiitische variant van het eindtijdsdenken is in de publiciteit nu verdrongen door de soennitische variant. Over het verband tussen het eindtijdsdenken en de jihad wordt al jaren veel geschreven door verschillende auteurs. Wat betreft de soennitische sekte ISIS in relatie tot het tijdseindedenken: ISIS riep vorig jaar het kalifaat uit, met bendeleider Abu Bakr el Baghdadi als kalief. Voor inzicht in de religieuze drijfveren van ISIS is dit van doorslaggevend belang. Een kalief is de opvolger van de profeet Mohammed en in een kalifaat is het islamitische recht van kracht, in zijn meest pure vorm, zoals vastgelegd in de koran en de soenna. De islamitische traditie leert verder dat de wereld twee perioden zal kennen waarin het kalifaat bestaat, met daartussen een tijd waarin tirannen regeren. De periode van het eerste kalifaat kwam aan zijn eind met de val van het Ottomaanse rijk, waarna in de islamitische wereld despotische regimes aan de macht kwamen. Wat ISIS betreft is nu de tweede geprofeteerde kalifaatperiode begonnen. Die periode luidt tevens het begin in van het Einde der Tijden, dat gepaard gaat met een massale en apocalyptische strijd tussen de troepen van het kalifaat en de ongelovigen. Van terreurorganisatie al Qaida is niet bekend of het tijdseindedenken er echt deel van uitmaakt. Maar al Qaida is een netwerkorganisatie die overal kan gedijen en niet perse een staat nodig heeft om zijn activiteiten te kunnen ontplooien.

De sjiitische eindtijdsdenkers hebben in de staat Iran de facto hun kalifaat kunnen vestigen na de val van de sjah: Khamenei en daarvoor Khomeini, zijn feitelijk kaliefen, al noemen ze zich niet zo. Vanuit het Iraanse kalifaat kunnen ze hun sekte laten groeien, onder andere via de eerder genoemde bondgenootschappen in het Midden-Oosten. Ze kunnen de opbrengsten van de staat (olie, belastinginkomsten etc.) gebruiken, iets dat ondoenlijk is voor een netwerkorganisatie als al Qaida die het moet hebben van donaties. Het kalifaat van ISIS biedt deze soennitische eindtijdsdenkers wat de sjiitische eindtijdsdenkers al sinds 1979 hebben: een staat met de ruimte om geld te genereren uit olie-inkomsten, handel in kunstschatten, belastinginkomsten etc. en van daaruit te expanderen naar Libië, Egypte en andere landen in de regio, conform de dominotheorie, die we al eerder in de geschiedenis in praktijk gebracht zagen worden.

Nu hebben ook soennieten de Apocalyps omhelsd met de opkomst van ISIS

De onthoofdingsvideo’s zijn feitelijk reclamespotjes voor het Einde der Tijden, zoals de eerdergenoemde Graeme Wood stelt. Onlangs schetste socioloog Ruud Koopmans in een baanbrekend onderzoek een onthutsend beeld over fundamentalisme in de islam. Dat onderzoek, samengevat in één zin: liefst 44 procent van alle westerse moslims is aan te merken als fundamentalistisch, en hoewel dat over het algemeen vredelievende mensen zijn, kan hun gedachtegoed legitimiteit geven aan terreurdaden als die van ISIS. De Libanees-Amerikaanse Brigitte Gabriel zegt in deze indrukwekkende video dat wereldwijd 15-20% van de moslims fundamentalistisch is. Dat dit betekent dat 300-400 miljoen mensen ons kapot willen, een aantal dat vergelijkbaar is met de hele bevolkingsomvang van de VS. Als Gabriel en Koopmans gelijk hebben, is het potentieel van dit nieuwe kalifaat groter dan gedacht.

Met de terugkeer van het kalifaat is ook de jihad weer springlevend, zelfs nu al Qaida (tot voor kort gezien als het grootste gevaar) ingedut lijkt. Het is echter de plicht van een kalief om oorlog te voeren en gebied te blijven veroveren, tot door een selecte groep uitverkoren gelovigen de heilstaat op aarde gevestigd wordt. Daarom is Iran overal aan het stoken. En daarom doet ISIS nu hetzelfde, zowel in het Midden-Oosten als in Europa. Een belangrijk onderdeel van deze jihad is de terreur die we voorgeschoteld krijgen via de propagandavideo’s met onthoofdingen, verbrandingen en zelfs kruisigingen. Het doel is om zo angst te zaaien onder de gelederen van de vijand en om die vijand uit te lokken tot militair ingrijpen. Om het einde der tijden te bewerkstelligen is immers een massale confrontatie nodig tussen gelovigen en ongelovigen. Zoveel mogelijk bloed van ongelovigen vergieten is het doel. Dit is de geloofswereld van ISIS en die vindt haar grondslag in verzen uit de koran, in de soenna en in de Hadith. De sekte maakt daarbij gebruik van een jongensoverschot in de islamitische wereld. De Duitse demograaf Gunnar Heinsohn schreef al eerder in zijn boek Zonen grijpen de Wereldmacht dat daardoor een groot aantal jonge mannen boordevol testosteron beschikbaar is. Er verschijnen berichten dat ISIS ze met viagra, westerse porno en seksslavinnen (o.a. gevangengenomen christelijke en yezedi-vrouwen) nog mannelijker laat handelen. Genieten van bloedvergieten, (seksuele) slavernij en meer: de pornografisering van de jihad zet door.

Het verschil tussen deze sekte en de vroegere islam zit in het feit dat de veroveringen toen voortkwamen uit een zeker vooruitgangsoptimisme

De jihad van vroeger leidde tot goed georganiseerde islamitische rijken, zoals Moghul-India en Moors Spanje die op allerlei gebieden beter presteerden dan hun niet-islamitische tijdgenoten. Nu komt de terreur voort uit nihilisme. Een bloedige Apocalyps, die met gewetenloze wreedheid wordt gerealiseerd, dat wil ISIS. Dan komt de Messias en dan is hun missie geslaagd. De Pechtoldiaanse wegkijkers in ons land onderkennen dit fenomeen niet. Daardoor heeft het Westen nog geen antwoord op dit nieuwe fascisme, dat ons als Westerlingen voor het eerst in 70 jaar weer existentieel bedreigt. Na 70 jaar vrede en welvaart zijn we verweekt en verwend geworden, we kunnen niet omgaan met dit brute geweld en maken daardoor verkeerde keuzes. De aanname dat de voedingsbodem voor ISIS voortkomt uit onvoldoende onderwijs en economische achterstand is onzinnig: de 9/11-daders kwamen uit Saoedische miljonairsfamilies en ook veel ISIS-vechters komen uit middenklasse families, en zijn vaak goed opgeleid.

Michael van der Galien schrijft op de blog De Dagelijkse Standaard dat Wereldoorlog III feitelijk al is uitgebroken. Eerder al zei paus Franciscus dat nu een wereldoorlog in etappes wordt uitgevochten. Van der Galien schrijft: “De Derde Wereldoorlog zit er niet aan zit te komen maar is er al. Natuurlijk, er wordt nog op lang niet alle fronten gevochten, maar deze nieuwe grote strijd is al wel begonnen (…).

Vergelijk de huidige situatie maar eens met die van kort voor de Tweede Wereldoorlog, of beter gezegd: de manier waarop die oorlog begon. Het begint met kleine gevechten, de strijd wordt steeds groter, het Westen wordt veel te langzaam wakker… maar uiteindelijk gebeurt dat tóch en gaat het echt helemaal los. De geschiedenis herhaalt zich volledig… Amerika en Europa bleven toen ook lang voor zich uitstaren en probeerden tijdenlang met diplomatieke oplossingen te komen terwijl de vijand al lang begonnen was met vechten, maar uiteindelijk moesten we toch overstag en brak de oorlog in alle hevigheid uit. Dat zal nu niet anders zijn. Uiteindelijk wordt het Westen wakker en wordt er op grote schaal – en overal ter wereld – gevochten. De enige vraag is of we wakker worden als er nog het één en ander te redden valt of dat we zo lang wachten dat ons een nagenoeg onmogelijke opgave te wachten staat. Het is tijd voor Westerse leiders om wakker te worden. We verkeren al in een staat van oorlog …Westerse krijgsmachten moeten onmiddellijk versterkt worden en er moeten plannen worden gemaakt om grote schoonmaak te houden…Vervolgens moeten ISIS en andere moslimradicalen op grote schaal worden aangevallen, waarbij het niet alleen om ISIS gaat, maar ook om vergelijkbare groepen.” Van der Galien, zelf moslim, heeft groot gelijk.

Dit betekent helaas dat ISIS en consorten met geweld moeten worden bestreden

Onderhandelen om tot een wapenstilstand of vrede te komen, zoals de Italiaanse terrorismedeskundige Loretta Napoleoni onlangs in Een Vandaag voorstelde, is geen optie en bovendien nogal naïef gedacht. Zoals gezegd is het de plicht van een kalief om de wereld in brand te steken en gebied te blijven veroveren. Het Midden-Oosten, delen van Afrika en ook Europa en in iets mindere mate Noord-Amerika zullen de jihad gaan ervaren de komende jaren. Europa wordt als uiterst makkelijke prooi gezien: vergrijsd, risicomijdend, zonder enige vechtlust, zielloos in het post-christelijke tijdperk en geleid door zwakke politici. Grenzen zijn er in de jihadistische ideologie om te overschrijden en bestanden zijn slechts bedoeld om te verbreken. Een kalief mag tijdelijke bestanden sluiten, maar slechts met één vijand tegelijkertijd. Een wapenstilstand met het Westen betekent dus onvermijdelijk dat het geweld elders doorgaat, bijvoorbeeld in Afrika. Maar Iran heeft al voet aan de grond in Argentinië en andere jihadisten (die straks wellicht ISIS gaan steunen) hebben al bases in Zuid-Amerika, o.a. in Paraguay.

Door zichzelf nu de status van kalifaat toe te dichten, heeft ISIS zich echter ook kwetsbaar gemaakt. Een kalifaat kan namelijk niet bestaan zonder een grondgebied, of zelfs met een grondgebied dat vastligt en niet uitgebreid wordt. Pak dat grondgebied af en het kalifaat verdwijnt als sneeuw voor de zon. Anders dan bijvoorbeeld al-Qaeda, kan ISIS geen ondergronds bestaan leiden. Zonder grondgebied hebben de soldaten van ISIS niets meer om voor te vechten. Ook dit betekent dat de militaire strijd tegen ISIS op volle kracht moet doorgaan, wellicht tijdelijk met Iran als bondgenoot. Denk aan de Tweede Wereldoorlog, toen de Geallieerden een bondgenootschap sloten met Stalins Rusland, om zo Hitler-Duitsland op de knieën te krijgen. Erna begon de Koude Oorlog tegen Stalin-Rusland. Dat zou betekenen: een vergelijk met Iran om samen op te trekken tegen ISIS. Is ISIS eenmaal vernietigd, dan kan een Koude Oorlog (in welke variant dan ook) beginnen tussen Iran en de ongelovigen. Of dit tot het gewenste resultaat leidt, is nog de vraag, omdat ook het huidige Iraanse regime gelooft in de eindtijdtheorie gekoppeld aan de jihad. Maar door tijd te kopen, kan er in Iran wellicht een wisseling van regime komen, zoals ook in de Sovjet Unie gebeurde. Afgaande op berichten van Iran-kenners is het grootste deel van de Iraanse bevolking vredelievend, pro-Westers en meer gecharmeerd van vooruitgangsoptimisme dan van het nihilistische eindtijdsdenken. Een andere onmisbare bondgenoot in de strijd tegen ISIS en consorten is Rusland, wat we in het Westen ook van Poetin en consorten vinden. De Oekraïne is een kruitvat dat makkelijk een tweede Syrië kan worden, maar dan in Europa. Samen met Rusland optrekken tegen ISIS is ook relevant: ook Rusland heeft veel last van de jihad van o.a. de Tsjetsjenen, samenwerking is dus verstandig. Er moet snel een einde komen aan de sancties tegen Rusland, en er moet snel een hechte samenwerking komen. De Oekraïne is alle huidige negatieve energie niet waard. Ook een betere samenwerking met Israël is in Europees belang.

Europese moslims: wat te doen?

Tegelijkertijd moet ook ideologisch de strijd worden aangegaan om te voorkomen dat islamitische jongeren die zich in het Westen buitengesloten voelen hun heil zoeken bij ISIS. ISIS indoctrineert zijn rekruten dusdanig dat ze in staat zijn een stevig theologisch debat te voeren met andersdenkenden, waarbij de korancitaten je om de oren vliegen. Goedgebekte imams en andere vertegenwoordigers van de islamitische gemeenschap kunnen hier tegengas aan bieden, vooropgesteld dat ook zij eindelijk erkennen dat de gewelddadige waanleer van ISIS wel degelijk islamitisch is. Zoals de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb zei: “Het aanwijzen van de bron van het probleem is de eerste stap naar een oplossing.”

Marc Goldberg schrijft in deze lezenswaardige blog aan Europese moslims: “In the wake of a terrorist murder at a synagogue in Copenhagen many Norwegian Muslims have determined to show solidarity with the Jewish community there. They shall be taking position outside a synagogue to “guard” it through making a “human peace ring” around it. I wish they wouldn’t. Superficial expressions of solidarity are all well and good but what we need is something a lot more real. (…) Jews only need armed guards because of the failure of Europe to deal with its Jew problem, or perhaps its Muslim problem. We only need words of condemnation and soldiers outside our communal buildings because leaders throughout Europe lack the courage needed to take on the problem of Jew hatred that’s festering, like it always has, in their society. (…) If European politicians were serious about dealing with anti-Semitism we’d see them tackle Muslim organizations and institutions that indoctrinate their communities with hatred of Jews, Christians and democracy”. Ook Goldberg heeft gelijk.

Lefmoslims versus eindtijddenkers

President al-Sisi van Egypte wees onlangs de mainstream van de islam aan als de voedingsbodem voor een sekte als ISIS en riep op tot een revolutie binnen de islam. Al-Sisi heeft geen goed woord over voor de manier waarop veel moslims hun religie beleven. Hij wijt dat voor een groot deel aan islamitische geleerden. Als ik de wegkijkers onder de aanhang van vooral D66, GroenLinks, PvdA en de linkervleugel van CDA en VVD wijs op deze belangrijke speech van al-Sisi, word ik subiet weggehoond met de dooddoener: die man is niet democratisch gekozen, waarom zou je hem serieus nemen? Tja, de Moslimbroederschap van de vorige president Morsi hebben ze liever aan de macht en voor de inhoud van wat al-Sisi zegt hebben ze geen enkele belangstelling. Europese moslims zouden de handschoen kunnen oppakken die al-Sisi ze toewerpt. Als volgens Koopmans 60% van de Nederlandse moslims niet fundamentalistisch is, en als volgens Gabriel 70-80% van de moslims wereldwijd niet fundamentalistisch is, is er veel te winnen. Want als de fundamentalisten winnen is het ook met de vrijheid en het welzijn van de niet radicale moslims gedaan. Het is dus ook welbegrepen eigenbelang. Dat betekent dat ook moslims niet langer moeten wegkijken bij de wandaden van hun geloofsgenoten. Er zijn steeds meer moedige moslims die de misstanden in de eigen mainstream religie aan de kaak stellen. Denk aan Tarek Fatah, die de jodenhaat in islamitische kring en Gaza hekelt in deze opvallende column. Ik verwacht dat de komende tijd meer moedige moslims zullen opstaan die afrekenen met het nihilisme van het eindtijdsdenken. Van verschillende van deze lefmoslims hoor ik echter dat ze enorm worden tegengewerkt door geloofsgenoten die vinden dat ze solidair moeten zijn met hun moslimbroeders. Ook hoor ik van hen dat ze doodmoe worden van de blanke dhimmi’s (types als Francisco van Jole) die alles goedpraten wat mis is in de islam, en die een ruggengraat van slagroom hebben.

Een voorbeeld van dit slagroomruggegraatgedrag zagen we onlangs op de Hogeschool Windesheim waar een affiche met de cover van Charlie Hebdo werd verwijderd om moslims niet te kwetsen. Bas Heijne schrijft daarover terecht in NRC Handelsblad: “Het is normaal dat je rekening houdt met de fijngevoeligheden van je medemens, maar niet als hij dreigt je een mes in je rug te steken wanneer je dat niet doet. Een goed onderwerp voor debat. Maar je kunt daar niet vrijuit over debatteren als je vooraf besluit een prent niet te laten zien – zeker niet op een opleiding voor journalisten”.

Tot besluit: de toekomst begint vandaag

We leven dus in de eerste periode van wat later de geschiedenis zal ingaan als Wereldoorlog III. Voor het eerst in 70 jaar wordt het Westen weer existentieel bedreigd door een nieuwe, religieus geïnspireerde vorm van fascisme. Dat moet hard en met alle militaire middelen aangepakt worden. Forse investeringen in het leger en de veiligheidsindustrie zijn dus geboden. Het vereist ook dat angstige politici en andere wegkijkers plaats maken voor leiders met lef. Het betekent ook dat we niet alle moslims over een kam moeten scheren. Het betekent dat de meerderheid van vrijheidslievende en vredelievende moslims actief het draagvlak voor de nihilistische ISIS-ideologie in eigen kring aan de kaak stelt. Dat de dhimmificering van Nederland en Europa stopt. Dat het Europese asielbeleid Australiseert: in Australië is het lastig terroristen via asielprocedures het land in te smokkelen, in Europa is dat (zeker als Libië straks een ISIS-filiaal wordt) een fluitje van een cent. Echte veiligheid is nodig. Maar ook waakzaamheid is keihard nodig. Of we dat nu leuk vinden of niet.

Adjiedj Bakas is trendwatcher en publiceerde onlangs “Trends 2015.” In dit boek wordt de opkomst van ISIS geplaatst in het kader van Wereldoorlog III waar we al geslaapwandeld in terecht zijn gekomen. Een sterk ingekorte versie van dit essay verscheen op 21 februari jl op de opiniepagina van De Volkskrant. www.bakas.nl