In de afgelopen nacht ben ik erg rijk geworden. Het Brexit heeft mij niet alleen zo’n 12 flessen wijn en whisky maar ook enkele honderden euro’s aan gewonnen weddenschappen opgeleverd. Ik meende te ruiken dat het chagrijn in de samenleving en de aversie tegen de politiek zo wijdverbreid was, op het continent maar ook in Engeland, dat een meerderheidsstem op een ‘leave’ het onvermijdelijke gevolg moest zijn. En dat bleek dus het geval.

Niet dat ik zelf een voorstander van een Brexit, laat staan van een Nexit ben, Wie de argumenten nog eens helder op een rijtje wil hebben, kan terecht bij Bart Schut. Het probleem is alleen: Bart Schut is een verstandige commentator die heel rationeel argumenteert. En die aanpak heeft geen vat meer op de hearts and minds van het volk.

Gisteravond keek ik nog even naar Nieuwsuur, dat een journalist de straat op had gestuurd om wat mensen te interviewen. Als het een remain zou worden, zo zeiden enkele passanten, zou de uitslag gemanipuleerd zijn. Denk niet dat de politieke klasse daar te goed voor is. Erg veel cynischer kan het niet worden.

De eerste lijken sieren het slagveld. David Cameron heeft vanmorgen zijn vertrek aangekondigd. Jammer, ik vond hem een fatsoenlijke conservatief. Juncker mag van mij wel gaan, zo snel mogelijk zelfs, want als iemand het falen en de arrogantie van de politiek belichaamt is hij het. En dan staan ze straks naast elkaar: Boris Johnson, Geert Wilders en Donald Trump. De overeenkomst zit natuurlijk niet alleen in de haardracht. Zij representeren een tijdgeest die niet meer in de fles zal terugkeren.

Misschien dat we nog maanden of zelfs jaren nodig hebben om te analyseren wat er in Engeland precies is gebeurd. Het zal daarbij gaan om mondiale ontwikkelingen: verschuivende machtsverhoudingen in de wereld, de vluchtelingenstromen. Het zal gaan over de falende politici van de oude, vertrouwde partijen, die niet goed in de gaten hebben wat zich heden ten dage onder de bevolking voltrekt. En het zal gaan over de opkomst van een geheel nieuwe vorm van politiek: in Frankrijk en Oostenrijk, in Oost-Europa, in Nederland, Engeland en de Verenigde Staten. Het is een nare vorm van politiek: verbeten, verongelijkt, op zoek naar zondebokken, in zichzelf gekeerd, nationalistisch, met onwelriekende rafelranden. Het is de prijs die we betalen voor decennia van wereldvreemdheid, van een stuitend gebrek aan realisme, aan, ten diepste, een volstrekt onjuist gebleken mens- en wereldbeeld, gebaseerd als dat was op een oppervlakkig en optimistisch liberalisme.

Wat er precies gaat gebeuren de komende tijd, economisch en politiek – wie zal het zeggen? Maar leuker wordt het er ongetwijfeld niet op. Misschien zij we al te laat. En verhaasten we met onze interne twisten ons afglijden naar een tweede- of derderangspositie in de wereld, en blikken Europeanen over een jaar of vijftig op deze dag niet terug als een finest hour maar als de dag waarop zij definitief terechtkwamen in de chique maar erg sleetse achterbuurt van een wereld op stoom.