Hebben mannen te lijden onder hun eigen mannelijkheid? Die vraag stelde Sunny Bergman zich in haar documentaire Man Made. In deze docu worden kritische punten gesteld bij het stereotype van mannelijkheid. Niet alleen zou toxic masculinity slecht zijn voor vrouwen en voor de samenleving, maar ook voor mannen zelf.

Laten we eerlijk wezen, heel veel linkser en progressiever dan Sunny Bergman ga je het in Nederland niet krijgen. Ze is openlijk behartiger van BIJ1, de partij van Sylvana Simons, en haar eerdere documentaire over racisme was zeer eenzijdig. Een goed weerwoord kwam van De Snijtafel.

Daarover gaat dit stuk niet, wel over de Man Made-documentaire van afgelopen maandag. Met kennis van de eerdere documentaire keek ik de film van Bergman terug. Ik kan niet stellen dat ik niet vooringenomen was, maar dat bleek geen probleem te zijn: ik was soms positief verrast over de documentaire.

De rode lijn door de film is een kring van jongens, mannen eigenlijk, die over moeilijke en soms zelfs pijnlijke onderwerpen betrekkende mannelijkheid praten. De één voelt zich er ongemakkelijk bij, bij de ander komen er emoties naar boven. Concluderend stelt Bergman dat mannen gevangen zitten in hun eigen mannelijkheid: het stereotype vergt dat zij geen emoties mogen tonen, nooit slachtoffer mogen zijn en geen “vrouwelijke” trekjes mogen hebben.

Dat dit schadelijk komt niet uit het niets: in tegenstelling tot haar eerdere documentaire Wit is ook een kleur komt Sunny Bergman met wetenschappelijk bewijs. Bij een bezoek aan een neuroloog blijkt dat het opkroppen van emoties, zoals het stereotype man dat doet, schadelijk is voor de emotionele ontwikkeling. Mannen hebben zichzelf dus hiermee.

Na het kijken van de documentaire vroeg ik me af of ik hieraan bijdraag of zelf last heb van deze opgekropte “mannelijkheid”. In mijn omgeving is dit eigenlijk geen groot probleem, meen ik. Over koetjes en kalfjes praten kan, maar als er iets aan de hand is heb ik de omgeving om dit te uiten. Dat is wederzijds, overigens.

Waar dit wél een probleem is, of meer, wellicht, is in andere landen om ons heen. Het stereotype beeld van de man is veel meer aanwezig in de Verenigde Staten. Dit is wel een groot kritiekpunt op haar documentaire: bij wélke mannen speelt dit? Heeft het opleidingsniveau iets ermee te maken, waar je woont, welk land je jezelf bevindt?

Mannen zijn simpelweg niet over één kam te scheren. Niet mondiaal, maar ook niet landelijk. Het is natuurlijk wel weer à la Bergman om goed te generaliseren, maar hiermee haalt ze toch echt de legitimiteit van deze documentaire weg. Het is niet duidelijk waar in de samenleving dit probleem zich openbaart.

Desondanks is de documentaire het kijken waar. Het is helemaal niet slecht om na te denken over hoe een man zijn omgeving kan beïnvloeden. Een kritische zelfblik heeft altijd waarde, en daar zet Man Made wel degelijk aan toe.