Het is het belangrijkste wapen in de handen van de jihadisten. In de strijd tegen beter bewapende conventionele legers gebruiken de moejaheddin terreur om hun tegenstanders, maar zeker ook hun medegelovigen, tot onderdanigheid te intimideren. Maar hoe verhoudt het islamitische terrorisme zich tot de bronnen van de religie? Hoe rechtvaardigen de terroristen hun niets en niemand ontziend geweld? En is terreur een nieuw fenomeen in de geschiedenis van de islam?

Laten we met die laatste vraag beginnen. Dat de jihad, in de zin van strijden op het pad van God, zo oud is als de islam zelf, heeft u kunnen lezen in het tweede deel van deze serie. Minder bekend is dat hetzelfde geldt voor islamitisch extremisme. Al in de 7e eeuw, de eerste van de islamitische jaartelling, was er een stroming die zo radicaal was dat zij er niet voor terugdeinsde moslims te doden die niet voldeden aan hun eisen van een ‘zuivere’ islam. Deze kharawij (uittreders) pasten takfir toe op hun tegenstanders: zij verklaarden hen tot afvalligen (kafir, mv kuffar). De kharawij zagen elke zonde als afvalligheid en hechtten enorme waarde aan opoffering en martelaarschap, net als de huidige generaties jihadisten. Deze laatsten worden door hun vijanden binnen de islam dan ook vaak takfiri of regelrecht kharawij genoemd.

Vers van het Zwaard

De koran en hadith staan vol met verzen en spreuken die het doden van onschuldigen (zelfs als zij geen moslims zijn) verbieden, ook in oorlogstijd. Vers 32 van Soera 5 (Al-Mai’da, de tafel) is een van de beroemdste uit de koran en luidt: ‘… dat wie iemand doodt (…) is alsof hij de mensheid gezamenlijk heeft gedood, en dat wie iemand laat leven, is alsof hij de mensen gezamenlijk heeft laten leven.’ Een prachtige, heldere keuze van leven over dood, ware het niet dat het bijna even beroemde ‘Vers van het Zwaard’ (Soera 9, vers 5, besproken in de vorige aflevering) er haaks op staat. Wat moet de arme gelovige doen in het licht van zoveel tegenstrijdigheid binnen één boek, waarvan de auteur de profeet en dus indirect God zelf is? Misschien helpt bestudering van het leven van Mohammed die vraag te beantwoorden.

Het bloedbad onder de Banu Quraiza.

Het bloedbad onder de Banu Quraiza.

En daar gaat het helemaal mis. Uiteraard kan de moslim het voorbeeld van de ‘perfecte mens’ gebruiken om een vreedzaam leven te leiden, maar helaas kan hij er ook massamoord mee rechtvaardigen. In 627 belegerde Mohammeds leger de leden van de Joodse Banu Quraiza-stam, al dan niet omdat zij een verdrag met de moslims hadden geschonden. Na 25 dagen gaven de Banu Quraiza zich over. De 8e-eeuwse historicus Ibn Ishaq beschreef wat er vervolgens met de mannen van de stam gebeurde: ‘De apostel [Mohammed, BPS] ging naar de markt van Medina en groef er loopgraven in. Daarna liet hij hen [de Banu Quraiza] komen in groepen en sloeg hun hoofden eraf. (…) Het waren er 600 tot 700 in totaal, hoewel sommigen dit getal op 800 tot 900 plaatsen.’

In weerwil van de talloze vreedzame en verdraagzame verzen en spreuken uit koran en hadith, was Mohammed de eerste terrorist in de geschiedenis van de islam

Een massamoord op ongewapende gevangenen dus, en een stijlbreuk met Mohammeds eerdere mildere behandeling van zijn vijanden. Was de profeet zo wreed omdat hij zich verraden voelde, wilde hij een voorbeeld stellen omdat hij was bekritiseerd vanwege zijn barmhartigheid? Woede, wreedheid en een afschrikkende werking, het zijn kernelementen van wat wij tegenwoordig terreur noemen. Hele generaties jihadisten hebben het voorbeeld van hun profeet aangevoerd als rechtvaardiging voor hun eigen bloeddorst. In weerwil van de talloze vreedzame en verdraagzame verzen en spreuken uit koran en hadith, was Mohammed de eerste terrorist in de geschiedenis van de islam.

Said Qutb

Door de eeuwen heen is het voorbeeld van Mohammed de krijgsheer en massamoordenaar gevolgd door fundamentalisten die de oemma wilden zuiveren met bloed, met dat verschil dat de Banu Quraiza natuurlijk geen moslims (maar wel ‘Mensen van het Boek’) waren. In die zin is ook Ibn Taymiyya (zie vorige aflevering) een opvolger van de kharawij; net als Mohammed Ibn Abd al-Wahhab, in de 18e eeuw grondlegger van het Wahhabisme, de bloedige Saoedische versie van het salafisme. Ook de vader van de moderne jihad, de Egyptenaar Said Qutb past in deze traditie. Qutb is een cruciale figuur voor het begrip van de huidige islamitische terreurbewegingen. In zijn boek ‘Ma’alim fil Tarik’ (Mijlpalen) combineerde Qutb het leerstuk van takfir met de gedachte dat de mensheid is verworden tot jahiliya, de ‘goddeloze’ staat van Arabië vóór de komst van de profeet. Alleen jihad kan de wereld, dus ook en vooral de islamitische, terugbrengen op het juiste pad.

Said Qutb, Osama bin Ladin, Khalid Sheikh Mohamed, Aboebakr al-Baghdadi, Aboe Moesab al-Zarkawi en Ayman al-Zawahiri (vlbnrb)

Said Qutb, Osama bin Laden, Khalid Sheikh Mohamed, Aboebakr al-Baghdadi, Aboe Moesab al-Zarkawi en Ayman al-Zawahiri

Er loopt een directe verbinding van Said Qutb naar Aboebakr al-Baghdadi, zelfbenoemd kalief en leider van de Islamitische Staat. Qutb, die in 1966 werd geëxecuteerd wegens zijn vermeende deelname aan een samenzwering tegen president Nasser, stond aan de wieg van een gewelddadige stroming binnen de Egyptische Moslimbroederschap. Een jaar eerder werd een 14-jarige jongen, genaamd Ayman al-Zawahiri, lid van de broederschap en na Qutbs dood zwoer deze zijn werk voort te zetten. Al-Zawaheri en zijn Egyptische groep benaderden hiervoor een charismatische, steenrijke Saoedi die in Afghanistan naam had gemaakt als moejahid tegen de Russische bezetting. Zijn naam was Osama bin Laden. In de jaren 90 werkte Al-Zawahiri’s ‘Islamitische Jihad’ steeds intensiever samen met Bin Ladens organisatie Al-Qaida (de basis). In 1998 kwam het tot een fusie, het begin van de Eeuw van de Jihad.

Door zich niet aan zijn eigen regels te houden, schiep Mohammed bijna 1400 jaar geleden een precedent waar islamitische terroristen over de hele wereld dankbaar gebruik van maken

Op 9 september 2001 schrok niet alleen de Westerse wereld wakker uit haar zelfgenoegzame vredesslaap na het winnen van de Koude Oorlog, het was tegelijkertijd een enorme overwinning voor de moderne kharawij van Al-Qaida en de miljoenen moslims wereldwijd die dachten zoals zij. Maar de aanslagen op het World Trade Center in New York, het meesterwerk van de Pakistaanse Al-Qaidaterrorist Khalid Shikh Mohammed, leidde ook tot verhitte theologische discussies. Waar in de koran of hadith was te vinden dat je zomaar duizenden onschuldige burgers de dood in mocht jagen, ook al waren zij (in grote meerderheid) ongelovigen?

Vijanden van de islam

Het voorbeeld van de Banu Quraiza kwam hier goed van pas en via takfir en Qutbs jahiliya rechtvaardigden de meest radicale islamisten de massale aanslagen op ‘afvallige’ sjiieten tijdens de Amerikaanse bezetting van Irak. Voor Aboe Moesab al-Zarkawi, leider van Al-Qaida in Mesopotamië (de voorloper van de Islamitische Staat in Irak en Syrië), waren zelfs soennitische burgers niet veilig. Berucht is het voorbeeld van Iraakse wasvrouwen die werden vermoord omdat zij de kleren van Amerikaanse soldaten verzorgden. Dit was voor Al-Zarkawi genoeg om takfir op hen te plegen, het wassen van uniformen van de vijanden van islam was voldoende reden hen als afvallig te beschouwen.

00000009-11

De waarheid is dat deze interpretatie mijlenver verwijderd ligt van wat er in de koran is te vinden over hoe jihad dient te worden gevoerd. De correcte behandeling van tegenstanders en het vermijden van burgerslachtoffers zijn hierin juist belangrijke aspecten. Door zichzelf niet aan deze regels te houden (een geval van “doe wat ik zeg, doe niet wat ik doe”), schiep Mohammed bijna 1400 jaar geleden een precedent waar islamitische terroristen over de hele wereld – van Al Qaida tot IS, van Boko Haram tot Al-Sahaab – dankbaar gebruik van maken. Misbruik zelfs, volgens veel moslims, maar wie dat beweert, begeeft zich in de gevaarlijke positie indirect de Boodschapper van God, de perfecte mens, te bekritiseren.

Te beweren dat de Islamitisch Staat en Al-Qaida niet islamitisch zouden zijn, is impliceren dat ook de profeet zelf geen goede moslim was

Koran en hadith kunnen een moslim ertoe inspireren een vreedzaam en deugdelijk leven te leiden, maar door de interne tegenstrijdigheden en de tegenstelling tussen theorie en praktijk (al in Mohammeds tijd dus), kan diezelfde gelovige er de meest weerzinwekkende misdaden mee rechtvaardigen. Te beweren dat de Islamitische Staat en Al-Qaida niet islamitisch zouden zijn, is impliceren dat ook de profeet zelf geen goede moslim was. Erger nog, het is het toepassen van takfir (op de terroristen), precies dat wat hen vanuit meer gematigde islamitische kringen nu juist zo wordt verweten.