Je hoort weleens zeggen dat de hele moslimwereld achterlijk is. Niets is minder waar. Van Al-Qaida kun je veel zeggen, maar niet dat ze daar niet overweg kunnen met de moderne mediacultuur. Over woestijnvolken wordt heel denigrerend gedaan. Maar toen ik in 2007 een tripje maakte door de VAE (Verenigde Arabische Emiraten), ben ik daar genuanceerder over gaan denken.

‘U treedt nu de eenentwintigste eeuw binnen’, was de ronkende tekst op het vliegveld van Dubai. Nou nou, is dat niet een beetje overdreven, was mijn eerste gedachte. Maar inmiddels hebben ze in Dubai, een belangrijke ‘hub’ in het vliegverkeer tussen Europa en Azië, allang weer een nieuwe en veel grotere luchthaven in gebruik. Er wordt daar gebouwd aan een luchtvaartknooppunt dat 200 miljoen passagiers per jaar (nu vijf miljoen) moet kunnen verwerken. Dat lijkt veel. Maar een kleine rekensom leert dat dit slechts neerkomt op één van de zes moslims die de wereld rijk is. Ook dat aantal is groeiende, maar het zal nog enige tijd duren voordat elke moslim jaarlijks Dubai aandoet. Een reis naar Mekka in buurland Saoedi-Arabië moet een gelovige één keer in zijn leven maken, maar dat is geen wet van Meden en Perzen. Meer keren mag ook, en daar wordt je ongetwijfeld een beter mens van. Daarbij kan zo’n bezoek gecombineerd worden met een tussenstop in de Emiraten, nu al een wereldwijde shopping mall.

Wij denken dat de meeste moslims bij ons om de hoek wonen, omdat we de Arabische wereld tot onze achtertuin rekenen en EU-kandidaat Turkije tot onze voortuin. Maar dat is gezichtsbedrog. De meeste moslims wonen in wat vroeger het Midden-Oosten heette (het Indiase subcontinent) en nog verder weg (Indonesië). In Dubai valt dat onmiddellijk op. Het barst er van de Pakistani, Indiërs en Bangladeshi die het zware werk doen. Middeleeuwse praktijken, zeggen westerse critici, maar dat durf ik niet te bevestigen. Voor ons riekt alles dat met islam en oliesjeiks te maken heeft al snel naar onderdrukking en slavernij, maar de meeste contractarbeiders in de Emiraten zijn daar uit vrije wil gekomen. Ze doen trouwens niet alleen zwaar werk. Onze gids die ons in zijn eigen SUV door Dubai leidde, kwam uit Dacca, en de hotelmanager (van Hilton) die ik sprak uit India, net als zijn staf. In de zorg was veel vrouwelijk personeel uit de Filipijnen, een overwegend christelijk land. Van uitbuiting kon je niet spreken. Het was meer zo dat autochtone Emirati te beroerd zijn om zelf hun tank te vullen. Ook de vele westerlingen (onder wie de zonnebadende Nederlandse echtgenotes van hardwerkende mannen) die dit hightech paradijs mogelijk maken, leiden een luxeleven. En het ontbrak niet aan Russen, die overal opduiken waar gefeest en gedronken wordt. Net als Saoedische jongeren, die de VAE waarderen vanwege de ruim voorradige drugs en alcohol.

Dubai is een speelplaats voor de internationale jetset. Een boekhandel heb ik er niet gezien, maar in de VAE kun je overdekt skiën, met monstertrucks racen door de woestijn, en diepzeeduiken in de Arabische Zee. Allemaal niks voor mij. Maar musea hadden ze er ook. Zo is Dubai net als Qatar zeer actief op de internationale kunstmarkt en in het museum van Fujairah zag ik de kogel van Leila Khaled, wereldberoemd als de eerste vrouwelijke vliegtuigkaper. U denkt misschien dat het daar in de VAE een decadente boel moet zijn waar ze terroristen vereren en de locals niks kunnen, behalve water en energie verspillen. Dat is een misverstand. Dubai is een oud smokkelaarsnest en profiteert ook van alle handelaren uit Iran en Irak die in eigen land geen leven hebben. Olie hebben ze in Dubai niet, al wordt de kas wel aangevuld vanuit het nog veel rijkere Abu Dhabi dat wel olie heeft. Denk ook niet dat alleen Israëli’s sinaasappels verbouwen in de woestijn. Al Ain, geboortestad van Zayid bin Sultan al Nuhayyan, de stichter en eerste president van de VAE, is een agrarisch centrum met een landbouwuniversiteit. Het is een uitgestrekte woestijnstad, deels gelegen in het naburige Oman, met een internationale luchthaven en een half miljoen inwoners. Heel wat groter dan Wageningen.

Wat mij het meeste van de VAE imponeerde was dat ze daar een halve eeuw geleden nog in tenten woonden. Het lijkt misschien makkelijk om kamelen voor Cadillacs in te ruilen (dat deden de sjeiks meteen al in de jaren zestig), maar het valt niet mee om iets constructiefs te doen met plotseling verkregen rijkdom. Overal ter wereld (behalve in het door vrouwen geregeerde Noorwegen) blijkt de olie een vloek en tot wanbestuur te leiden. Maar de Emiraten zijn goed georganiseerd en kennen een vorm van onderlinge solidariteit. En dat niet alleen voor de eigen Arabische schiereilanders op heilige moslimgrond. Wat het experiment van de VAE zo interessant maakt is dat het ook voor niet-moslims openstaat. Saoedi-Arabië wil wel alle moderne technologische snufjes die de wereld biedt, maar houdt verder alle buitenlandse invloeden buiten. De VAE is anders en in allerlei opzichten grensverleggend. Het is niet alleen kosmopolitisch, maar wil ook een land van superlatieven zijn. Geen vijfsterrenhotels, maar hup, meteen door naar zeven sterren. Onze zesjesmentaliteit kennen de Emirati niet, ze slaan daar gewoon een ontwikkelingsstap over.

Daar kun je denigrerend over doen, want origineel is het niet. In New York bouwen ze al veel langer wolkenkrabbers en in Kuala Lumpur doen ze het ook. Maar de nieuwe WTC-toren hoefde niet meer de hoogste ter wereld te zijn en toen ik voor het eerst in de VS landde (in Miami, Florida) had ik bepaald niet het idee de eenentwintigste eeuw binnen te treden. Integendeel, het was een crime om een shuttle naar de Holiday Inn te bemachtigen en de toewijzing bleek via een primitief bonnetjessysteem te verlopen. De Verenigde Staten van Amerika zijn allang niet meer zo modern en maken qua infrastructuur een versleten indruk. Heel anders dan de Verenigde Arabische Emiraten, waar ze nog de fantasie hebben uit duizend en één nacht en wordt doorgegroeid naar een ‘hub’ voor 200 miljoen wereldburgers. Voor de toekomst moet je tegenwoordig in de VAE zijn en je hebt er geen twee eeuwen Verlichting voor nodig. Als je maar de juiste knop weet voor wat er blinkt in de wereld, dan lig je helemaal op koers.