2015 loopt ten einde. De komende dagen zullen in het teken staan van jaaroverzichten op radio en tv. We kunnen nu al voorspellen wat de hoofdthema’s zijn: Griekenland, Syrië, aanslagen en vluchtelingen. Maar dit was vooral het jaar waarin ons land verder polariseerde en de rede steeds verder te zoeken was, evenals de logica.

Dit was het jaar dat begon met een aanslag op de redactie van Charlie Hebdo. Een misdaadverslaggever vond dat die redactieleden dat aan zichzelf te danken hadden want dan hadden ze de profeet maar niet zo moeten beledigen. Dat Charlie Hebdo met alles de draak stak, van Mozes en joden tot de Paus en christenen, was niet relevant want de islam moeten we nu eenmaal met een andere maat meten.

Nederland was in rep en roer. Er kwam een in de haast samengesteld programma: Jouw vrijheid, mijn vrijheid. In die uitzending mocht een rappertje zonder enige tegenspraak respect eisen voor zijn (islamitische) geloof. Dat datzelfde rappertje nog geen paar maanden daarvoor “Fuck de Talmoed” had geschreeuwd op de Dam in Amsterdam, was de programmamakers even ontgaan. Ook hier mocht de misdaadverslaggever weer even zeggen dat de redactie van Charlie Hebdo maar aan zelfcensuur had moeten doen. Als je niet beter had geweten zou je hebben gedacht dat de conclusie van deze avond was dat het vooral ‘de moslims’ waren die door de aanslagplegers waren geslachtofferd.

Zwartepiet ondergesneeuwd

2015 was het jaar waarin de Griekenlandcrisis als sneeuw voor de zon van de voorpagina’s verdween, omdat de camera’s zich inmiddels richtten op een nieuwe, met als brandpunt alweer Griekenland. Ineens leek dat andere Griekse debacle niet meer te bestaan want nu ging het om ‘de vluchtelingen’. Niemand leek zich ervan bewust dat Libanon, Turkije en Jordanië al jaren zuchtten onder enorme vluchtelingenstromen; dat er in Syrië al jarenlang wrede oorlog woedde. Nee, heel Europa was bezig geweest met een ander, niet half zo gevaarlijk conflict in die regio. En nu landde dat ene, veel gevaarlijker conflict ineens op de Europese stoep. Dat was schrikken!

Tussen de brullertjes stond niemand minder dan Humberto Tan, die hen daarmee autoriteit verschafte

Dit was het jaar waarin een demonstratie tegen racisme en discriminatie op 21 maart op het Museumplein ontaardde in een scheldkanonnade tegen de “racistische aanhangers van zwartepiet” (let wel, van mij mag Piet zich in alle kleuren van de regenboog hullen) en daarna in één adem doorging in, alweer, een anti-Israël demonstratie.

Dat moslims elkaar in Irak en Syrië afslachtten en al een veelvoud aan slachtoffers hadden gemaakt, was niet relevant. Zwartepiet werd ondergesneeuwd door de ‘schanddaden van Israël’. Protesten tegen die kaping werden niet gehoord, ondanks afspraken met de organisatie dat de manifestatie zich zou concentreren op de Nederlandse situatie. Tussen Al-Jaberi (u weet wel, hij van “Fuck de Koning”) en opnieuw dat ene rappertje Appa, stond niemand minder dan Humberto Tan, die daarmee autoriteit verleende aan de brullertjes, zijn collega’s voor deze middag: hypocrisie ten top.

Jerry Springer-achtig

Dit was het jaar waarin ‘gevestigde media’ als Pauw, Vrij Nederland en Oog in Oog dit soort schreeuwlelijken en hun abjecte gedachtegoed verhieven tot mainstream en luie redacties ze lieten wegkomen met leugens en halve waarheden in plaats van ze te ontmaskeren. Van een controlerende of corrigerende pers was ten opzichte van deze gasten nauwelijks sprake. Pauw liet dat trouwens ook na bij een representant van de verderfelijke Nederlandse Volksunie. Die mocht vrijblijvend oreren tegenover een opponent die drie maatjes te klein was, zonder krachtdadig ingrijpen van de inmiddels heilig verklaarde Jeroen Pauw himself. Wie moedig zijn ongenoegen liet blijken was Lodewijk Asscher, die deze zuiver op sensatie beluste redactionele beslissing ‘Jerry Springer-achtig’ noemde, waarin hij uiteraard gelijk had. Maar Pauw en zijn redactie gingen verder, op jacht naar de kijkcijfers. Ook een zichzelf ‘opiniemaker op Facebook’ noemende gek mocht uitgebreid vertellen hoe hij Israëlische toeristen in ons land “Total loss wilde (laten) slaan.”

Excuustruus of -guus

Nog een greep. Dit was ook het jaar waarin een uitgerangeerd, over het paard getild, narcistisch, voormalig Tweede Kamerlid dat zijn eigen partij aan de rand van de afgrond had gebracht en had opgebiecht te radicaliseren, door datzelfde ‘gerenommeerde programma’ werd gerehabiliteerd als ‘politiek commentator’. Dit was ook de tv-show waarbij mensen met een andere, genuanceerde mening vaker dan voorheen letterlijk aan de kant (want: op de bank) werden gezet als excuustruus of –guus om vervolgens te worden gebruikt om de eigen voorkeur alleen maar duidelijker voor het voetlicht te brengen. Vanaf nu verklaar ik iedere gast die er inhoudelijk een andere, genuanceerde mening op nahoudt dan de redactie zelf én denkt een eerlijk podium te krijgen, voor gek. Geloof me, ik kan het weten, ik spreek uit eigen ervaring. U als genuanceerde gast die hoopt iets inhoudelijks te kunnen zeggen, zal niet de eerste zijn die op het laatst wordt weggezet in een setting die niet is afgesproken, en dan als eenling een standpunt moet verdedigen tegen ‘Soldaatjes van Oranje’ (laat me niet lachen); acteurs die zonder verdere kennis van zaken hun eigen PR-verhaaltje mogen afdraaien, want o, wat zijn ze lievvv.

Zonder resultaat

2015 was het jaar waarin mensensmokkelaars een godsvermogen verdienden aan op drift geraakte Arabieren en zij die in hun kielzog meekwamen. Het jaar waarin Mama Merkel haar moederhart liet spreken en niet nadacht over de consequenties, waarmee ze Europa in een nieuwe crisis stortte. Alleen dit jaar al kwamen 1,5 miljoen vluchtelingen (ongeveer evenveel als het hele aantal Europese Joden) Europa binnen en het einde is nog lang niet in zicht. Ik noem nu Joden, maar we weten allemaal dat er heel wat water door de Rijn, Maas, Waal en Donau zal stromen voordat deze vluchtelingen ook de rechten van bijvoorbeeld homo’s en vrouwen zullen respecteren op de manier bij ons usance is. Het was het jaar waarin miljarden werden gedoneerd aan een steeds antidemocratisch wordend Turkije, zonder daadwerkelijk resultaat want de vluchtelingenstroom vermindert nauwelijks.

De stroom bestond vooral uit jongemannen, die hadden gekozen om te vluchten in plaats van te vechten, waardoor het kwaad zich verder uit kan breiden

Turkije laat mensensmokkelaars gewoon nog steeds hun zakken vullen en pikt zelf ook een graantje mee.

Het was ook het jaar waarin je niet mocht zeggen dat die stroom ook voor een groot deel bestond uit jongemannen, die hadden gekozen om te vluchten in plaats van te vechten, waardoor hun thuisland nog verder van huis raakte en het kwaad zich daar verder kon uitbreiden, want wie moet ISIS, Assad en de zijnen en Jahbat al-Nusra nu tegenhouden? Het Westen? Rusland? Iran? Een soennitische coalitie?

Fascistoïde denkbeelden

Dit was het jaar waarin bruinhemden de kans kregen om moskeeën in Leiden en Dordrecht te bezetten, fascistoïde denkbeelden weer vruchtbare grond vonden en we ongetwijfeld een behoorlijk aantal vluchtelingen met andere fascistoïde denkbeelden binnen onze grenzen haalden. Een jaar waarin tokkies in Steenbergen bang waren voor de verkrachting van hun dochters maar tegelijkertijd tijdens een vergadering naar een vrouw die een andere mening was toegedaan, brulden: “Daar moet een piemel in.” Het jaar waarin rapaille amok maakte in Geldermalsen en waarin diezelfde tokkies door gevestigd links werden gebruikt om serieuze partijen die zich zorgen maakten om de vluchtelingenstroom en de gevolgen daarvan, weg te zetten als rechtsgekkies. Dit was het jaar waarin een goed, inhoudelijk debat over de vluchtelingenstroom en hoe die vooral op de langere termijn gaat uitwerken, niet in alle redelijkheid kon worden gevoerd, want een ieder die bij deze bejubelde ‘kansenontwikkeling’ vraagtekens zette, werd weggezet als tenminste PVV’er, maar liever nog als fascist of racist.

Dit was ook het jaar waarin een wrede oorlog in een arm Arabisch land werd en wordt gevoerd, een land dat wordt platgebombardeerd, nieuws dat slechts mondjesmaat de koppen in de kranten haalt. En niemand, maar ook niemand, die een jaar geleden Israël heeft vergeleken met nazi-Duitsland, die de woorden als ‘genocide’ en ‘schaduw-Holocaust’ hebben gebezigd ten bate van ‘die arme Palestijnen’, die de straat opging voor de nog veel armere Jemenieten.

Ordinaire scheldpartijen

2015 was het jaar waarin onkundige grote monden het schopten tot ‘opinieleiders’ terwijl Theodor Holman werd weggezet als racist en fascist toen hij poogde islamieten te bewegen door middel van de rede (en de liefde) op andere gedachten te brengen. Als hij in zijn column joden of christenen had genoemd, had iedereen zijn schouders opgehaald. Maar nee, hij had het over islamieten! Daarom viel hem nu hoon, ordinair schelden en veroordeling ten deel. De zichzelf op een enorme ervaring beroepende Rena Netjes brulde dat die arme Arabieren vluchtten voor dictatuur! (en niet voor oorlog of een betere economische positie). Deze ‘expert’ toonde zich daarbij gespeend van enige historische kennis want de Arabische wereld, en zeker ook de Syriërs, hebben nooit iets anders gekend dan dictatuur. Waar waren de vluchtelingenstromen dertig jaar geleden?

Het bleef van Netjes’ kant opvallend stil toen nog geen week daarvoor een rappertje door een dolende rechter was vrijgesproken van antisemitisme

Weg was het recht op vrijheid van meningsuiting waarvoor mevrouw Netjes zich zo had ingezet in het haar zo geliefde Egypte. Wat Holman had geschreven was een schande!!! Terwijl het van haar kant opvallend stil bleef toen nog maar weer eens een rappertje nog geen week daarvoor door een dolende rechter was vrijgesproken van antisemitisme voor zijn uitspraak: “Ik haat de fucking Joden nog meer dan de nazi’s” en o ja, ook homo’s gaf hij geen hand. Dat moest volgens de rechter worden geplaatst in het kader van ‘artistieke expressie’. De artistieke expressie van Holman (het ging om een gedicht) was voor Netjes echter een totaal ander verhaal, één waarvoor we ze wél in de pen klom.

Een uiteengekliefd land

2015: het jaar waarin de polarisatie en de splitsing in de Nederlandse samenleving verder toenam, waarin discussies eindigden in ordinaire scheldpartijen, waarin het land werd uiteengekliefd in de partij linkse Gutmenschen en de partij rechtse tokkies, beide partijen gedreven door emotie, waarbij aan beide zijden maar heel weinig plaats was voor de rede.

In 2015 was dit een land, waar alleen kortetermijnmaatregelen werden besproken terwijl politiek, media noch de bevolking zelf een lange-termijnvisie durfde te bedenken: men bond zichzelf bewust een blinddoek voor. Het gaat mij heel wat bubbels kosten om op 31 december de vieze smaak van 2015 weg te spoelen, om vervolgens alleen maar diep adem te halen voor wat ons in 2016 te wachten staat.

Het feit dat helden als Ahmed Aboutaleb, Emre Ünver en Ibrahim Wijbenga niet kunnen rekenen op een brede basis onder hun eigen achterban moet tot nadenken stemmen

Want alle prachtige uitspraken over ‘de weerbare democratie’, de oproepen tot dialoog, de kreten over ‘dit keer pakken we de integratie beter aan’ stellen mij niet gerust. Daar waar Nederlanders in de jaren 60 geen enkel probleem hadden met Hongaarse vluchtelingen, in de jaren 90 geen probleem hadden met de toevlucht van Joegoslavische vluchtelingen, komen nu tienduizenden binnen met een totaal andere achtergrond. Het feit dat helden als Ahmed Aboutaleb, Emre Ünver en Ibrahim Wijbenga niet kunnen rekenen op een brede basis onder hun eigen, al generaties in Nederland wonende achterban (in tegendeel: ze worden door hele volksstammen veracht) moet tot nadenken stemmen. Wie zegt dat het met de huidige toestroom anders zal gaan, zal eerst met bewijzen moeten komen of op z’n minst met goed uitgedachte plannen. De politiek en de media zouden er beter aan doen zichzelf eerst pijnlijke vragen te stellen en te beantwoorden voordat ze een ieder kritiekloos tegen de boezem drukken.

Beheerst door emotie

Tegelijkertijd zitten we met een groot deel van de bevolking, geïnspireerd door “Kom in verzet” en “minder-minder”-uitspraken van een populist, die zich laten leiden door irrationele angst en dat ‘verzet’ wel heel vrij opvat, ook omdat hun leider niet duidelijk genoeg afstand van doet van gebruikt geweld.

Het eens zo nuchtere Nederland wordt nu bij beide polen beheerst door emotie. Daarom werd Nederland dit jaar meer dan ooit een land waaruit de rede is verdwenen. En de logica. De regering lijkt radeloos, ‘het volk’ is aan beide gepolariseerde zijden redeloos. Laten we er in 2016 gezamenlijk, ja ook jullie, ‘alwetende’ redacties! – voor zorgen dat het land zelf niet reddeloos wordt.