De demonstraties die al maanden aan de gang zijn in de Marokkaanse Rif-regio houden de gemoederen flink bezig. In de eerste plaats in Marokko, waar inmiddels demonstraties in het hele land plaatsvinden. Maar zeker ook in Europa, waar de Riffijnse diaspora ook de straat op blijft gaan om de demonstranten in de Rif te steunen. Demonstraties voor welke zaak dan ook zijn zeker niet ongewoon in Marokko, en de Rif kent al veel langer een geschiedenis van onrust en conflict. Maar toch zijn deze demonstraties van bijzonder groot belang. Niet alleen voor Marokko, maar ook voor ons in Europa.

 

Parallellen met Arabische Lente

Om dit te begrijpen zullen we de parallellen die deze demonstraties met de zogeheten ‘Arabische Lente’ hebben moeten bestuderen. De Arabische opstanden leidden in de eerste plaats tot regime change in een aantal landen, gevolgd door ofwel contrarevolutie, ofwel burgeroorlog. Het mislukken van de Arabische Lente, die meer en meer een Arabische Winter lijkt te zijn geworden, heeft niet alleen tot veel verwoesting, met vluchtelingenstromen tot gevolg, geleid, maar ook het gevoel van apathie dat onder veel Arabische jongeren al heerste versterkt. Het gevoel dat men in het thuisland weinig meer kan veranderen, en daar dus ook geen toekomst meer heeft. En als gevolg daarvan hoopt men elders een betere toekomst te kunnen vinden. Bij voorkeur in Europa als het even kan.

De huidige golf van protesten in Europa wordt ook wel de ‘Amazigh Lente’ genoemd, vernoemd naar de term Amazigh (Berbers), de aanduiding van de oorspronkelijke bewonder van Noord-Afrika. De protesten in de Rif staan zoals gezegd niet op zichzelf, ook vele anderen in Marokko demonstreren mee En ook in andere Noord-Afrikaanse landen, waaronder Tunesië, broeit het. Voor de toekomst van de Rif staat er veel op het spel. De vooruitzichten voor de regio zijn slecht, het ontbeert aan goede gezondheidszorg, werkgelegenheid, onderwijs en infrastructuur. De protesten doen de hoop van velen op een betere toekomst opleven. Maar wat als deze mislukken, en er weinig tot niks zal veranderen? Of erger nog, wat als de protesten omslaan in een conflict dat Marokko zal verscheuren?

Ingaande op het laatste scenario, dat vooralsnog onwaarschijnlijk is aangezien de protesten vooralsnog vreedzaam zijn, en de Riffijnen ondanks de arrestaties van veel demonstranten door de Marokkaanse overheid kalmte en waardigheid behouden, kunnen we zeggen dat de gevolgen van een conflict in het noorden van Marokko desastreus zullen zijn. In een instabiele regio, met een sluimerend conflict met Algerije, de bezetting van de Westelijke Sahara, en de nabijheid van het instabiele Mali met in de regio ook de aanwezigheid van Al-Qaeda in de Maghreb en andere jihadistische organisaties, is de kans groot dat in het geval van het uitbreken van een gewapend conflict de situatie snel zal escaleren. Het is dan ook van groot belang om een dergelijke ontwikkeling te voorkomen. Ook voor Europa, omdat een conflict in het noorden van Marokko zo ongeveer het laatste is wat Europa kan gebruiken, gezien de gevolgen voor de instabiliteit aan de Europese buitengrenzen en de toename van de (illegale) migratie naar Europa.

 

Risico’s

De kans op een gewapend conflict is zoals gezegd vooralsnog klein, maar dat betekent niet dat er ook voor Europa geen grote negatieve gevolgen vast kunnen zitten wanneer de vreedzame protesten geen succes zullen hebben, en er weinig aan de situatie in de Rif zal veranderen. Zoals ook het geval was bij het mislukken van de Arabische Lente kan ook een mislukking van de Amazigh Lente het gevoel van apathie dat heerst onder veel jongeren in de Rif versterken. Het gevoel dat men in eigen land weinig aan de situatie kan veranderen, geen vooruitzichten heeft, en daarom het heil ergens anders wil zoeken. We hoeven niet lang na te denken over waar dat toe zou kunnen leiden. Het is voor Europa dus van groot belang dat de protesten een succes zullen worden en tot de verbetering van de situatie in de Rif zullen leiden. Niet alleen omdat Europa het beste voor zou moeten hebben met de Rif en haar inwoners, maar ook omdat de eigen Europese veiligheid en stabiliteit hier op het spel staan. Met Spanje letterlijk aan de overkant zijn de belangen groot.

Ten slotte mogen we ook niet vergeten dat de protesten ook een impact hebben op de Riffijnen in Europa. Ook zij leven soms letterlijk dag en nacht mee met familieleden, vrienden stads- en dorpsgenoten die elke dag de straat opgaan voor een beter leven. De decennia die volgden op het vertrek van hun ouders of grootouders naar Europa waren voor Europese Riffijnen niet altijd gemakkelijk. Het uiteenvallen van gemeenschappen en sociale structuren, achterstanden en armoede, criminaliteit, radicalisering en de de zoektocht naar identiteit, allen hebben ze zich afgespeeld in Riffijnse kring. Maar vanuit de Amazigh-beweging die de laatste jaren in heel Europa steeds meer in opkomst is, is een beweging van Imazighen die zich weer op hun Amzigh-roots aan het heroriënteren zijn en daar een identiteit in vinden, zien we ook steeds meer positieve zaken naar voren komen gaande. Zaken waarin jonge Riffijnen in Europa in steeds grotere mate kunnen gaan geloven, in plaats van in de radicale islam of een toekomst in de criminaliteit. Maar het succes van de Amazigh-beweging is voor een deel ook verbonden aan het welslagen van de protesten in de Rif, aan een betere toekomst voor de Rif en de Riffijnen.

 

Ten slotte

Vanwege al het bovengenoemde hebben wij als Europa dus een groot belang bij het welslagen van deze protesten, en het is dan ook zaak dat we zowel op politiek en diplomatiek niveau als op het niveau van betonen van solidariteit met de demonstranten daar ons ervoor inzetten dat er de broodnodige veranderingen zullen plaatsvinden in de Rif. Dat er betere gezondheidszorg komt. Dat er geïnvesteerd wordt in beter (hoger) onderwijs. Dat er meer werkgelegenheid wordt gecreëerd, en dat de overheidscorruptie en machtsmisbruik aangepakt worden. Simpelweg dat de vooruitzichten voor de Rif en de Riffijnen worden verbeterd. Iets waar zij, maar ook wij, veel belang bij hebben.

 

Gert Jan Geling