Zwitserland liet het vóór 2008 en laat het ná 2008 na het beleid dat allerlei experts voorschrijven om stabiel en rijk te zijn, te voeren. Toch is het land een synoniem voor stabiliteit, behoort het tot de rijkste landen ter wereld en Zwitserse economische vluchtelingen en gelukszoekers bestaan niet.

Week in week uit en dat jarenlang nu hoor en lees ik om heen dat het wondermiddel voor een eeuwig gezonde en sterke economie bestaat uit een mix van begrotingstekorten (het liefst structureel en het mag wel ietsje meer zijn), gezonde, forse staatsschuld en een behoorlijke scheut inflatie. Maar…kan iemand van diegenen die zo´n mix voorschrijven mij dan Zwitserland uitleggen?

De regering van dat land meldde begin dit jaar dat er onverwacht een tekort op de begroting is ontstaan. Bern stond maar liefst 0,1 procent van het Zwitserse bruto binnenland product in het rood. Een schokkend hoog cijfer natuurlijk.

Ik kan me geen berichten herinneren over Zwitserse gelukszoekers en economische vluchtelingen, die diep in de nacht over Alpenpassen kleuteren om stiekem de eurozone binnen te komen om asiel aan te vragen

Tussen 1990 en 2014 bedroeg de gemiddelde saldo op de Zwitserse rijksbegroting 0,6 procent overschot. In 2000 werd het dieptepunt bereikt, met een begrotingstekort van – hou u maar vast – 2 procent van de Zwitserse economie. ‘Dat is niet eerlijk, dat waren goede economische jaren’ zegt u? Sinds 2008, het begin van de huidige periode van economische malaise, waren de Zwitserse overheidsfinanciën óf in evenwicht óf er was sprake van een overschot. Ter vergelijking: Frankrijk had elk jaar een gigantisch tekort elk jaar, tot wel bijna 8 procent van de Franse economie in die periode. Sinds 1999 heeft Frankrijk elk jaar een behoorlijk begrotingstekort gehad, met de beste prestatie in het jaar 2000, toen het tekort slechts 1,3 procent van het Franse bbp bedroeg.

Prijzen dalen

De Zwitserse staatsschuld bedraagt momenteel ongeveer 24 procent van het Zwitsers bbp. Die is gepiekt in 2005, op een ´onverantwoord lage´ 38,3 procent om sindsdien, en dus ook na het begin van de huidige crisis, jaar in jaar uit te dalen. En Frankrijk? Daar stond de staatsschuldteller op 67,2 procent in 2005. Inmiddels lezen we af dat de Franse schuld eind 2014 op 95,6 procent stond. Merk op, dat is dus de stand van bijna 12 maanden geleden, de definitieve cijfers over 2015 zijn er nog niet. Door 2015 niet mee te nemen valt deze vergelijking dus nog mee voor de Vijfde Republiek.

Zwitserland, Noorwegen, Finland, Zweden, Denemarken zijn landen met (zeer) lage staatsschuld, lage inflatie en vaker een overschot dan een tekort op de begroting; toch is het inkomen per hoofd in die landen aanmerkelijk hoger dan in Frankrijk

Op het terrein van prijsontwikkeling is te melden dat de gemiddelde inflatie per jaar in Zwitserland, sinds 1999, ruimschoots onder 1 procent ligt, zelfs net ietsje meer dan een half procent. In totaal liggen de prijzen in Zwitserland sinds de geboorte van de euro in 1999 niet eens 10 procent hoger (bij ons een veelvoud ervan). Sinds 2008 waren er drie jaren waarin de prijzen in het Alpenland daalden, in één jaar veranderden die niet en in drie jaar kwam de prijsstijging (vaak slechts ietsje) boven 0 procent uit. En in la douce France? Allez…daar zien we jaar in jaar uit inflatie van substantieel boven 0 procent sinds 2008, waarmee Frankrijk van ná 2008 in het geheel niet verschilt van Frankrijk van vóór 2008.

Experiment

Kortom, hier hebben we te maken met een zelf-opgetreden experiment, in de zin dat we een land, Zwitserland, hebben dat alles deed wat volgens velen funest is voor een economie en welvaart in een land én een land, Frankrijk, dat juist wél alles deed wat velen voorschrijven als het wondermiddel dat tot een gezonde, rijke samenleving leidt. Eens kijken hoe dat uitgepakt is voor de twee buurlanden.

Het inkomen per hoofd van de bevolking is de veelgebruikte maatstaf om de welvaart en de veranderingen erin te vergelijken tussen landen. In Zwitserland is dat inkomen sinds het begin van de crisis met 6 procent toegenomen. Het goede nieuws is: in Frankrijk is er ook sprake van een toename. Het slechte nieuws is, is dat de stijging slechts 0,95 procent bedraagt. Trouwens, het Zwitserse inkomen per hoofd lag om te beginnen fors hoger dan dat in Frankrijk, want aangeeft dat dat traditionele Zwitserse ‘roekeloze’ beleid van lage inflatie nastreven en staatsfinanciën gezond houden, wel degelijk voordelig is voor de welvaart in een land.

Het is vreemd dat onze azc’s niet vol zitten met Zweden, Finnen, Noren en Denen

Second opinion

En als we de ontwikkeling van de werkloosheid erbij pakken, als een soort second opinion, wat zien we dan? Dat die in Zwitserland in 2008 3,7 procent bedroeg en sindsdien gestegen is tot 4,9 procent. In 2008 was in Frankrijk daarentegen 7,2 procent van de beroepsbevolking werkloos en dat percentage is inmiddels opgelopen tot bijna 11 procent.

Zwitserland doet al heel lang en zeker ook sinds het begin van de huidige crisis precies het tegenovergestelde van wat veel politici, centrale bankiers, economen, echte experts en zelfverklaarde experts, voorschrijven. Frankrijk volgt de aanbevelingen van die groep juist precies op. En toch, ik kan me geen berichten herinneren dat de inwoners van Zwitserland die diep in de nacht over Alpenpassen kleuteren om stiekem de eurozone binnen te komen (want daar, hoog in de Alpen zijn er nog geen hekken geplaatst) waar ze vervolgens asiel aanvragen.

O en wie denkt ‘Zwitserland, dat is een uitzondering’: verklaar me dan meteen maar ook Finland, Noorwegen en Zweden om maar wat te noemen. Sinds 1999 hadden die landen in 9 jaren (Denemarken en Zweden) of zelfs 10 (Noorwegen) een, vaak fors, begrotingsóverschot, namelijk van 2 of 3 of zelfs 5 procent van het bbp, zoals Denemarken in 2005, 2006 én 2007! Stuk voor stuk landen met zeer lage staatsschuld, lage inflatie en dus vaker een overschot dan een tekort op de begroting en toch is het inkomen per hoofd in die landen aanmerkelijk hoger dan in Frankrijk. Waarom zijn onze AZC’s niet al jarenlang vol Zweden, Finnen, Noren en Zwitsers?