De overwinning van Erdogan verraste vriend en vijand. Dat de democratie in Turkije meer en meer onder druk zal komen te staan, is de laatste weken nog eens extra gebleken en nu de Sultan van Ankara opnieuw de absolute meerderheid heeft behaald kan hij zijn snode plannen van voor de verkiezingen in juni gaan uitvoeren. Wat gaat Europa doen: kiezen voor korte termijn pragmatisme of Erdogan principieel een halt toeroepen?

Het Turkse volk, inclusief alle pionnen van Ankara in Europa, heeft gekozen: Sultan Erdogan kan zijn machtsbasis verder uitbreiden en de Turkse rechtsstaat uithollen, nu hij opnieuw de absolute meerderheid in het Turkse parlement heeft veroverd. Slecht nieuws voor de democratie en de minderheden in het land, en dat zijn er nogal wat: van seculiere vrouwen tot Koerden. De democratie, persvrijheid en vrijheid van meningsuiting in het land zal verder onder druk komen te staan; de islamisering zal toenemen. De verkiezingen van juni en de verrassende uitslag toen, waardoor Erdogan qua coalitievorming in de problemen kwam, hebben uiteindelijk niets opgeleverd. De drie oppositiepartijen konden niet over hun eigen schaduw heen stappen waardoor er geen daadkrachtige vuist tegen de AKP kon worden gemaakt.

De sluwe Erdogan heeft daar ultiem gebruik van gemaakt. Allereerst heeft hij zijn machtsgreep op Europa versterkt door een monsterverbond aan te gaan met de mensensmokkelaars die goudgeld verdienen aan het overzetten van Syrische vluchtelingen en gelukszoekers uit andere landen van Klein-Azië naar de Griekse kusten. Tegelijkertijd tart hij ieder rechtvaardigheidsgevoel door in Syrië vooral de Koerden aan te vallen en niet IS. Als Angela Merkel iemand met haar ‘Wir schaffen es’ in de kaart heeft gespeeld dan is het de Turkse leider. Want omdat de vluchtelingenstromen alleen maar toenemen (dit weekend kraakte het Duitse grensplaatsje Passau in de voegen vanwege de duizenden vluchtelingen die met busladingen vol vanuit Oostenrijk kwamen binnengereden), heeft de Duitse Bondskanselier zich dusdanig verzwakt dat ze is overgeleverd aan een ordinair handjeklap met de Turken.

En die koehandel komt voor Europa niet goedkoop. Dat Erdogan om miljarden extra voor de opvang van vluchtelingen vraagt, is op zich terecht. Als Europa de stroom wil stoppen en hoopt dat Turkije die een halt moet toeroepen, dan zal het moeten meebetalen aan menswaardige opvang in het voormalig Ottomaanse rijk. Maar de meesterzet van Erdogan was uiteraard de vrijage met nieuw lidmaatschap van de Europese Unie en afschaffing van de visumplicht. Het moet zeker ook Europese Turken als muziek in de oren hebben geklonken.

Ongevraagde brieven

Om nog even extra druk op de ketel te zetten, verstuurde Ankara bij monde van premier Davutoglu voor de verkiezingen naar naar schatting miljoenen Europese Turken met stemrecht een brief met de oproep om vooral te gaan stemmen en dan zeker ook op Erdogan’s AKP. Alleen het AK-verkiezingsbureau in Hamburg meldde al 600.000 van die brieven te hebben verstuurd.

Hoe kwam de AKP aan al die adressen? Het is van groot belang dat daarop antwoord komt

De vraag die uiteraard ook in politiek Den Haag moet worden gesteld is: hoe kwam de AKP aan al die adressen? Hebben in Europa wonende Turken geen recht op privacy? Het is van groot belang dat daarop antwoord komt. In ieder geval wordt steeds duidelijker dat de arm van Ankara ver, tot heel heel ver in Turks Europa en daarmee Europa zelf reikt. De oproep was niet tegen dovemansoren gezegd. Brachten in juni nog ongeveer 76.500 Turkse Nederlanders hun stem uit (in 2014 slechts 18.000), maar voor deze verkiezingen zijn de voorzichtige schattingen dat dat er tienduizenden meer zijn. Overigens, aardig om ook even aan te stippen, meldde de Turkse ambassade in juni nog trots dat er zo veel Turken waren gaan stemmen, nu blijft het opvallend stil over het aantal uitgebrachte stemmen.

Europese gemeenschappen conservatiever

De Turkse stem in Europa geldt zo voor twee: niet alleen kunnen Europese Turken stemmen voor de Europese parlementen, maar ook voor het Turkse. Daarnaast zijn AKP-stemmers in Europa in de overgrote meerderheid. Allereerst omdat verreweg de meeste naar Europa gekomen Turkse immigranten uit rurale streken komen waar Erdogan zijn machtsbasis heeft, ten tweede omdat bekend is dat de Turkse gemeenschappen in Europa verhoudingsgewijs conservatiever zijn dan de Turkse Turken zelf. Toen een paar weken geleden een bom ontplofte tijdens een vreedzame demonstratie in Ankara, waarbij een kleine honderd mensen om het leven kwamen, wisten diverse Nederlandse Turken met wie ik sprak al meteen de daders aan te wijzen: krachten als de Koerden die Erdogan in een kwaad daglicht wilden stellen.

Het doet ons Europeanen ongeloofwaardig aan, maar onderschat niet hoe veel Turken als blinde kippen en haantjes achter de grote leider aanlopen

Erdogan zelf deed daar tijdens een verkiezingsbijeenkomst nog een schepje bovenop: het was een complot (Erdogan is zeer gecharmeerd van complottheorieën zo blijkt ook uit zijn antisemitische opmerkingen). Een complot van al zijn politieke tegenstanders, zoals de Koerden in samenwerking met IS, de twee partijen die in buurland Syrië lijnrecht tegenover elkaar staan. Het doet ons Europeanen wellicht totaal ongeloofwaardig aan, maar onderschat niet hoe veel Turken als blinde kippen en haantjes achter de grote leider aanlopen en dit voor zoete koek slikken, zeker omdat ze verspeend blijven van objectieve berichtgeving, ook binnen de Turkse Suleymaniye, Diyanet en Milli Görüs moskeeën hier in Nederland. Met deze beïnvloeding vanuit Ankara valt al vrijwel niet meer van eerlijke verkiezingen te spreken. Tel daar de intimiderende overvallen op de ‘onafhankelijke’ pers in Turkije bij op plus de geruchten dat de verkiezingen hier en daar toch niet al te eerlijk zouden zijn verlopen, en de winst wordt steeds minder verrassend.

Dictatuur heeft voordelen

Is het dan alleen maar kommer en kwel? Nou, nee. Allereerst heeft het Turkse volk zelf gekozen voor een sterk leider, die voor hen waarschijnlijk veel belangrijker is dan de waarden van de democratie. Om met Westerse ogen naar landen als Rusland, Turkije en ook landen in de Midden-Oosten regio te kijken is uitermate naïef. Afgelopen zaterdag verscheen onder de kop ‘Geef me mijn dictator terug’ nog een interessant artikel van Tamina Akefi [ insert http://www.nrc.nl/handelsblad/2015/10/31/in-een-anarchie-kan-ik-zo-niet-over-straat-1551647 ] dat het voordeel van een dictatuur boven democratie in diverse landen in deze regio beschrijft. Dat principe gaat meer dan een beetje ook op voor Turkije. En laten we wel zijn, bij de enorme verdeeldheid van de Turkse oppositie zoals die na juni opnieuw is bewezen, is niemand gebaat. Alles liever dan een gedestabiliseerd Turkije. Is het jammer van de democratische krachten? Jazeker. Maar ondanks bovenstaande manipulaties moeten we er toch vanuit gaan dat Erdogan democratisch is gekozen. Hij zal niet de eerste dictator zijn die door het eigen volk democratisch aan de macht wordt geholpen. Vraag is wat Europa daar verder voor conclusies aan moet verbinden.

Einde aan absorptievermogen

De gênante knieval die Angela Merkel maakte voor de verkiezingen, door Erdogan allerlei toezeggingen te doen is op z’n minst naïef, maar beter kwalijk te noemen. Er is maar één oplossing: Europa mag zich niet verder laten chanteren door de Sultan uit Ankara. Het zal daarbij alles uit de kast moeten halen, inclusief back up van de Verenigde Staten en de NAVO, waarvan Turkije deel uitmaakt. Erdogan vertoont megalomane, psychopathische trekjes en de enige remedie daartegen is heel duidelijk paal en perk stellen. Dat houdt ook in dat de Griekse gatenkaas die ‘grens’ heet, beter zal moeten worden bewaakt. Laat de vluchtelingen zich vooral ophopen aan de Turkse westkust in plaats van de Europese oostkust; hoe impopulair die maatregel ook zal zijn in de ogen van al die zielen die nu denken dat er geen einde komt aan het Europees absorptievermogen. Vanzelfsprekend dat Europa aan die opvang dan financieel zal moeten bijdragen, waarbij uiteraard moet worden opgemerkt dat de corrupte zakken van hooggeplaatste Turkse functionarissen (en dan bedoel ik heel hoog) zullen moeten worden gevuld.

Zorg voor beperkingen als Erdogan weigert mee te werken, in plaats van het uitdelen van cadeautjes om hem over de streep te trekken

Maar vooral: draai de rollen om. Zorg voor beperkingen als Erdogan weigert mee te werken, in plaats van het uitdelen van cadeautjes om hem over de streep te trekken. Er zijn voldoende pressiemaatregelen te verzinnen. Een voorbeeld: wat te denken van stiptheidsacties aan de Europese grens voor een ieder die vanuit Turkije terugkomt na een vakantie bij vrienden of familie? We weten inmiddels allemaal dat Erdogan het spel niet volgens de regels speelt. Laten wij als Europa dan vooral tot in de puntjes gebruik maken van de regels. Hetzelfde geldt voor de invoer van Turkse exportproducten – alles heel netjes volgens de officiële regels, en ja, dat kan dan even duren. Omarm de Koerden, trek banden verder aan en maak gewag van de mogelijkheid tot de oprichting van een Koerdische staat, die dat volk sowieso al lang verdient. Erdogan is het dan wellicht gelukt zijn om vanuit zijn ridicule Topkapi II sultan over Turkije te spelen, laat hem vooral geen sultan over Europa worden.